II SO/Gd 2/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 5 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku A w W o wymierzenie grzywny B w G z powodu nieprzekazania skargi dotyczącej bezczynności w rozpoznaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej postanawia: 1. wymierzyć B w G grzywnę w wysokości 15.000 (piętnaście tysięcy) zł; 2. zasądzić od organu na rzecz wnioskodawcy kwotę 100 (sto) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. UZASADNIENIE W dniu 17 lutego 2022 r. wpłynął do Sądu wniosek S. o wymierzenie grzywny P. (określanemu dalej w skrócie jako "organ") na podstawie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2022 r., poz. 329) – zwanej dalej "p.p.s.a.", w związku z niezastosowaniem się do obowiązku prawnego, o którym mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. Organ nie przekazał do tutejszego Sądu skargi doręczonej mu 30 grudnia 2021 r. na bezczynność w rozpoznaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej z 9 lipca 2021 r.. Strona wniosła również o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania wg norm przepisanych. W dniu 9 lipca 2021 r. wnioskodawca wystąpił do organu o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej umów zawartych z kontrahentami od 1 stycznia 2020 r. do dnia wykonania wniosku poprzez podanie strony umowy, przedmiotu i kwoty umowy oraz daty jej zawarcia, historii rachunków bankowych partii ze wszystkich kont od dnia 1 stycznia 2020 r. do dnia wykonania wniosku, skanów uchwał podjętych w okresie od dnia 1 stycznia 2020 r. do dnia wykonania wniosku dotyczących wysokości składek wraz ze zmieniającymi uchwałami oraz skanów umów i porozumień z innymi partiami politycznymi, stowarzyszeniami, fundacjami, ruchami politycznymi zawartych w okresie od 1 stycznia 2020 r. do dnia wykonania wniosku. Wniosek został doręczony organowi w dniu 20 lipca 2021 r. Skarga na bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej została wniesiona do tutejszego Sądu za pośrednictwem organu, którego działanie jest przedmiotem skargi. Wnioskodawca przedstawił dowód doręczenia skargi w dniu 30 grudnia 2021 r. organowi (k. 19 akt sądowych). Skarga powyższa nie została przekazana do sądu administracyjnego, w związku z czym wnioskodawca wniósł do tutejszego Sądu wniosek o wymierzenie organowi grzywny za nieprzekazanie Sądowi skargi na decyzję organu. Wniosek o wymierzenie organowi grzywny wpłynął do tutejszego Sądu w dniu 17 lutego 2020 r. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącej Wydziału II, pismem z dnia 28 lutego 2022 r. doręczono organowi odpis wniosku o ukaranie organu grzywną i wezwano organ do nadesłania odpowiedzi na ww. wniosek. Wezwanie to doręczono organowi w dniu 4 marca 2022 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki zawierającej to wezwanie, znajdujące się w aktach sądowych sprawy k. 31). Wezwanie to pozostało bez jakiejkolwiek odpowiedzi. W tym stanie rzeczy wezwanie to zostało powtórzone w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącej Wydziału II z dnia 30 marca 2022 r.. Z uwagi na niemożność doręczenia korespondencji na dotychczasowy adres organu podjęto kroki celem ustalenia aktualnego adresu partii i w związku z ustaleniem w Rejestrze Partii Politycznych, że aktualnym adresem organu jest ul. [...] w W. ponownie wysłano zarządzenie wzywające do złożenia odpowiedzi na wniosek na o wymierzenie grzywny. Zarządzenie to zostało odebrane przez organ w dniu 13 lipca 2022 r. (co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej to wezwanie k. 60). Z uwagi na powzięcie wątpliwości co do skuteczności doręczenia skargi organowi Sąd zobowiązał wnioskującego o ukaranie grzywną do wykazania, że skarga została doręczona. Ze śledzenia przesyłki zawierającej skargę na stronie Poczty Polskiej wynikało bowiem, że skarga po dwukrotnym awizowaniu została zwrócona do nadawcy, a aktualnym adresem Partii nie jest ten, na który skierowano skargę. W odpowiedzi skarżący wskazał, że skarga na bezczynność została nadana na adres ul. [...], G. listem poleconym i ze śledzenia przesyłki wynika, że została ona doręczona w dniu 30 grudnia 2021 r. Dodał skarżący, że doręczenie nastąpiło na adres w W., bowiem najpewniej organ złożył na poczcie żądanie dosyłania. W ramach tej usługi poczta polska umożliwia przekierowywanie przesyłek pocztowych na inny adres, który wskazuje adresat. Ponadto skarżący wskazał, że zwrócił się do Sądu Okręgowego w Warszawie o informację kiedy doszło do zmiany adresu siedziby partii i z udzielonej informacji wynika, że zmianę siedziby partii w rejestrze ujawniono 28 marca 2022 r. Do dnia dzisiejszego organ, pomimo doręczenia mu odpisu wniosku o wymierzenie mu grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. i dwukrotnego wezwania do nadesłania do tutejszego Sądu odpowiedzi na ten wniosek nie zastosował się do tych wezwań i nie nadesłał odpowiedzi na wniosek o wymierzenie mu grzywny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje: Zgodnie z art. 54 § 1 p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Organ ten jest zobowiązany przekazać skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w zakreślonym przez ustawodawcę terminie 30 dni od jej otrzymania. W myśl art. 55 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2- 2c p.p.s.a., sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. W przypadku skarg dotyczących udostępnienia informacji publicznej termin ten, stosownie do art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 902) – dalej w skrócie "u.d.d.i.p.", wynosi 15 dni od dnia otrzymania skargi. Regulacja ta stanowi lex specialis w stosunku do ogólnego unormowania z art. 54 § 2 p.p.s.a. (przewidującego termin 30 dniowy), zakreślający inny, krótszy – 15 dniowy termin do wykonania obowiązku ciążącego na organie. Przepis art. 55 § 1 p.p.s.a. stanowi, że w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 ww. ustawy, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 tej ustawy, tj. do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Grzywna, o której mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a. ma charakter mieszany: dyscyplinująco-restrykcyjny. Jest to więc środek, którego zastosowanie ma doprowadzić do wykonania przez organ obowiązku z art. 54 § 2 ustawy, jednakże wyłączną, materialnoprawną przesłanką takiego orzeczenia jest niewypełnienie tego obowiązku w terminie przewidzianym w tym przepisie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 lipca 2006 r., sygn. akt II OSK 1024/06, ONSAiWSA, 2006 r., Nr 6, poz. 156). Stosownie jednak do treści art. 55 § 1 p.p.s.a. "sąd może orzec" o wymierzeniu organowi grzywny, co oznacza, że rozstrzygając w tej kwestii, sąd powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc między innymi przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 P.p.s.a., a także czas, jaki upłynął od wniesienia skargi, oraz czy przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny organ ten obowiązek wypełnił i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu (T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska: "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Warszawa 2011, s. 381). Ponadto w uchwale z 3 listopada 2009 r., sygn. akt II GPS 3/09 (ONSA/WSA 2010/1/2) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że oprócz funkcji dyscyplinującej oraz represyjnej, wymierzenie grzywny z art. 55 § 1 powołanej ustawy pełni również funkcję prewencyjną. Ukaranie organu służy bowiem także zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości, zarówno przez ukarany organ, jak i przez inne organy. W ocenie Sądu wniosek o wymierzenie grzywny za nieprzekazanie sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z akt sprawy, przesyłka zawierająca skargę S. z 15 grudnia 2021 r. na bezczynność partii politycznej P. w przedmiocie rozpoznania wniosku z 9 lipca 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej została skutecznie doręczona organowi 30 grudnia 2021 r. listem poleconym, o czym świadczy wydruk śledzenia przesyłek nadesłany przez wnioskodawcę przy piśmie z 14 września 2022 r.. Termin do wykonania obowiązku określonego w art. 54 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 21 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej upłynął 13 stycznia 2022 r. Do dnia wydania niniejszego postanowienia P. nie przekazała skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Również nie udzieliła odpowiedzi na wniosek o ukaranie grzywną za nieprzekazanie skargi. Podkreślić należy, że przekazanie skargi jest bezwzględnym obowiązkiem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono. Nie zna Sąd przyczyn nieprzekazania skargi, bowiem organ nie podjął próby wyjaśnienia tych okoliczności, ani usprawiedliwienia uchybienia terminowi do przekazania skargi. Bez wątpienia samo żądanie strony nadania skardze określonego biegu obliguje podmiot, do którego skarga została skierowana, do uczynienia zadość żądaniu. Zasadność skargi jest przedmiotem oceny sądu, do którego skarga jest kierowana. A ocena taka może być przeprowadzona dopiero po przekazaniu przez organ skargi do sądu. Biorąc pod uwagę okoliczność, że organ nie przekazał do Sądu skargi, wymierzenie grzywny w tej sytuacji ma przede wszystkim charakter dyscyplinująco-restrykcyjny. Jest to więc środek, którego zastosowanie ma doprowadzić do wykonania przez organ obowiązku z art. 54 § 2 p.p.s.a. Grzywna ma także charakter prewencyjny, nie jest bowiem pożądane, aby zaniedbania jakich dopuścił się organ, występowały w przyszłości. Sąd uznał przedmiotowy wniosek za uzasadniony i wymierzył organowi grzywnę w wysokości 15.000 zł. Przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej w roku poprzednim wyniosło 5.167,47 zł (Komunikat Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z 9 lutego 2022 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2021 r. – M.P. z 2022 r. poz. 175). Wymierzając grzywnę we wskazanej wyżej wysokości Sąd wziął pod uwagę skalę postępującego opóźnienia oraz przedmiot sprawy (udostępnienie informacji publicznej). Podkreślenia wymaga ponadto, że w sprawach z zakresu informacji publicznej szczególnie istotne jest przekazywanie Sądowi skargi wraz z aktami sprawy w ustawowym terminie, bowiem ustawodawca w art. 21 pkt 2 u.d.i.p. przewidział 30 – dniowy termin na rozpatrywanie tych skarg. Podkreślić należy, że Sąd podejmował kilkukrotnie kroki celem doręczenia organowi wezwania do złożenia odpowiedzi na wniosek o ukaranie grzywną z powodu nieprzekazania skargi, dwukrotnie zostały one doręczone, tymczasem organ zignorował je. Opóźnienie w przekazaniu skargi wynosi już 9 miesięcy i trwa nadal. Grzywna w wysokości 15.000 zł powinna stanowić dostateczną represję za brak aktywności w realizacji spoczywającego na organie obowiązku ustawowego przekazania skargi do sądu administracyjnego, szczególnie wobec postawy organu ignorującego również wezwania Sądu do ustosunkowania się do wniosku o ukaranie, jak i brak przekazania skargi do sądu. Kwota wymierzonej grzywny uwzględnia zarówno czas i charakter uchybienia, w tym fakt, że zaniechanie organu stanowi przeszkodę do rozpoznania skargi Stowarzyszenia, a więc uniemożliwia realizację konstytucyjnego prawa do sądu. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji postanowienia. Tytułem zwrotu kosztów postępowania zasądzono na rzecz wnioskodawcy kwotę 100 zł tytułem wpisu sądowego – pkt 2 postanowienia. Z powyższych względów, na podstawie art. 55 § 1 w zw. z art. 64 § 3 oraz art. 154 § 6 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku orzekł, jak w sentencji postanowienia.