III OZ 651/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. G. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą "Sklep Odzieżowy J. G." na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lipca 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 1219/22 o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu w sprawie ze skargi J. G. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą "Sklep Odzieżowy J. G." na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 7 maja 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty dofinansowania kosztów kształcenia młodocianych pracowników postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przywrócić termin do wniesienia skargi UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 27 lipca 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 1219/22, odrzucił wniosek J. G. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą "Sklep odzieżowy J. G." o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 7 maja 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty dofinansowania kosztów kształcenia młodocianych pracowników. W motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji podał, że J. G. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą "Sklep odzieżowy J. G.", pismem z dnia 8 czerwca 2022 r., nadanym w placówce pocztowej 9 czerwca 2022 r. (data stempla pocztowego) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 7 maja 2020 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu wniosku wyjaśnił, że zastosował się do pouczenia zawartego w zaskarżonej decyzji, tj. art. 15zzs ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020r., poz. 374, zwana dalej "ustawą covidową"), zgodnie z którym w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID bieg terminów procesowych i sądowych w postępowaniach sądowych, w tym sądowoadministracyjnych (i innych prowadzonych na podstawie ustawy) nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Następnie podniósł, że SKO po uchyleniu powyższego przepisu nie pouczyło ponownie o tym, że termin na zaskarżenie decyzji rozpoczął bieg. Pozostawał w przeświadczeniu, że art. 15 zzs ustawy covidowej nadal obowiązuje i oczekiwał na zniesienie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii. Dopiero po wejściu w życie w dniu 16 maja 2022 r. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 maja 2022 r., zmieniającego rozporządzenie w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz. U. z 2022 r., poz. 1025), uznał, że sytuacja ta może spowodować rozpoczęcie biegu terminu na zaskarżenie decyzji SKO. Skarżący wyjaśnił, że informację o uchyleniu art. 15 zzs ustawy covidowej powziął w dniu 7 czerwca 2022 r., tj. w dacie uzyskania porady prawnej. Właśnie tego dnia ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi. W ocenie Sądu pierwszej instancji, podnoszone przez skarżącego okoliczności nie stanowią należytego wypełniania przesłanki wynikającej z przepisu art. 87 § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej jako "P.p.s.a."), tj. wyjątkowego przypadku. Zgodnie bowiem z treścią art. 87 § 5 P.p.s.a. po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych. P.p.s.a. nie precyzuje, jak należy interpretować pojęcie "wyjątkowego przypadku", jednakże nie może być ono rozumiane rozszerzająco. W orzecznictwie przyjmuje się bowiem, że chodzi o nadzwyczajną sytuację uniemożliwiającą działanie strony w normalnym trybie - z zachowaniem terminów do dokonywania czynności procesowych. W szczególności może to dotyczyć nieprzewidywalnych okoliczności, takich jak: długotrwała poważna klęska żywiołowa, czy inne nie dające się przewidzieć wydarzenia. Za nadzwyczajne okoliczności uzasadniające złożenie wniosku o przywrócenie terminu po upływie roku od uchybionej czynności nie są uznawane okoliczności zależne od strony. W sprawie mamy do czynienia z ponad dwuletnim uchybieniem terminowi do wniesienia skargi, które miało miejsce w dniu 15 maja 2020 r. Skarżący złożył skargę za pośrednictwem organu w dniu 9 czerwca 2022 r. Okoliczności sprawy wypełniają zatem dyspozycję art. 87 § 5 P.p.s.a. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że rozpoznając taki wniosek o przywrócenie terminu, należy wyważyć argumenty wspierające wniosek i argumenty przemawiające za stabilizacją sytuacji ugruntowanej przez upływ czasu, a powstałej w następstwie niedokonania czynności procesowej w terminie oraz ustalić, czy przedstawione we wniosku argumenty uzasadniają, że w sprawie zachodzi przypadek, który można uznać za wyjątkowy. Zdaniem Sądu, pouczenie zawarte w zaskarżonej decyzji było prawidłowe, a ponadto z okoliczności przedstawionych we wniosku o przywrócenie terminu nie wynika, aby skarżący w okresie dwóch lat od doręczenia decyzji podejmował jakiekolwiek działania, mające na celu ustalenie rzeczywistego stanu prawnego. Nie można też powoływać się na nieznajomość prawa z obawy przed konsekwencjami własnej niewiedzy. W związku z tym nie sposób uznać, że mogło to stanowić przesłankę przemawiającą za zaistnieniem "wyjątkowego wypadku" w rozumieniu art. 87 § 5 P.p.s.a. Z tych też względów, WSA w Warszawie, na podstawie art. 88 P.p.s.a. odrzucił wniosek o przywrócenie terminu. Z powyższym postanowieniem nie zgodził się skarżący, który wniósł zażalenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: 1. art. 87 § 2 i 5 P.p.s.a., polegające na nieprawidłowym przyjęciu, że skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak jego winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi oraz uznaniu, iż nie zachodzi przypadek wyjątkowy uzasadniający przywrócenie uchybionego terminu w sytuacji, gdy skarżący wykazał, iż takie okoliczności zachodzą; 2. art. 88 P.p.s.a., polegające na nieprawidłowym zastosowaniu, skutkującym odrzuceniem wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jako spóźnionego i z mocy ustawy niedopuszczalnego w sytuacji, gdy wniosek ten za taki nie powinien zostać uznany. W związku z podniesionymi zarzutami wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. Zanim jednak sąd administracyjny może przystąpić do badania okoliczności uprawdopodobniających brak winy w uchybieniu terminu do dokonania uchybionej czynności procesowej, zobowiązany jest uwzględnić treść przepisu art. 88 P.p.s.a. Merytoryczne rozpoznanie wniosku musi być bowiem poprzedzone zbadaniem dopuszczalności tego wniosku i terminowości jego wniesienia. Powinien on bowiem spełniać określone wymogi formalne, w przeciwnym razie – stosownie do art. 88 P.p.s.a. – spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek podlegać będzie odrzuceniu. Wymogi warunkujące dopuszczalność wniosku o przywrócenie terminu ujęto w art. 86 i art. 87 P.p.s.a. Przepis art. 87 § 1 P.p.s.a. zastrzega, że żądanie przywrócenia terminu należy zgłosić w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu i jednocześnie art. 87 § 4 P.p.s.a. nakłada na stronę obowiązek równoczesnego z wnioskiem dokonania czynności, której nie dokonała w terminie. Zgodnie zaś z art. 87 § 5 P.p.s.a. po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych. Jest to jeden z warunków dopuszczalności rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu. W niniejszej sprawie podstawową kwestią jest dokonanie oceny, czy w związku z nadzwyczajną sytuacją spowodowaną trwającą w Polsce pandemią koronawirusa SARS-CoV-2 – na którą powołuje się skarżący – w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy zachodziła podstawa do przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Z akt sprawy wynika, że zaskarżona decyzja z dnia 7 maja 2020 r., została doręczona skarżącemu w dniu 15 maja 2020 r. Skargę wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu skarżący złożył dopiero w dniu 9 czerwca 2022 r., tj. ponad 2 lata po doręczeniu mu decyzji. Oznacza to, że jedyną okolicznością jaką można brać w niniejszym postępowaniu pod uwagę jest tzw. "sytuacja wyjątkowa" z art. 87 § 5 P.p.s.a., która mówi o możliwości wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu, gdy od uchybienia temu terminowi upłynął ponad rok. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w okolicznościach niniejszej sprawy skarżący uzasadnił przesłankę "wyjątkowego przypadku". Z akt administracyjnych wynika bowiem, że zaskarżona decyzja SKO z dnia 7 maja 2020 r. zawierała niepełną, wprowadzającą w błąd treść pouczenia co do terminu złożenia skargi. Z treści pouczenia wynika, że "Decyzja może zostać zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (...). Skargę wnosi się za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie (...). Zgodnie z art. 15 zzs ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 31 marca 2020 r. w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID bieg terminów procesowych i sądowych w postępowaniach sądowych, w tym sądowoadminstracyjnych, nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Oznacza to, że termin rozpocznie swój bieg po odwołaniu stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID". Z pouczenia tego nie wynika zatem w jakim terminie skarżący może złożyć skargę (30 dni), natomiast wynika, że może wstrzymać się z jej wniesieniem do czasu ustania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii. Skarżący, kierując się treścią powyższego pouczenia, zastosował się do niego. Wiadomym z urzędu jest, że stan zagrożenia epidemicznego trwa nadal. Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 13 maja 2022 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii, które weszło w życie 16 maja 2022 r., w miejsce stanu epidemii wprowadzono stan zagrożenia epidemicznego. Mając tak ustalony stan faktyczny i prawny uznać należy, że skarżący, nie powinien ponosić negatywnych konsekwencji prawnych wynikających z zastosowania się do nieprawidłowego pouczenia, które jest konsekwencją zaniedbania organu. Wskazać nadto należy, że w okresie stanu pandemii jak i stanu epidemicznego ustawodawca wprowadzał różne rozwiązania prawne, które wielokrotnie były zmieniane oraz uchylane. Tak też było m.in. z art. art. 15zzs ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw, z którego wynika, iż w okresie od dnia 14 marca 2020 r. (od daty ogłoszenia stanu zagrożenia epidemicznego) do dnia odwołania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 nie biegną terminy procesowe na dokonanie czynności procesowych. Terminy rozpoczną swój bieg następnego dnia po odwołaniu stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID. Jednakże zgodnie z art. 68 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. poz. 875), terminy, o których mowa w art. 15 zzs, których bieg nie rozpoczął się albo uległ zawieszeniu na podstawie tego przepisu, rozpoczynają swój bieg albo biegną dalej po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie ustawy (16 maja 2020 r.), tj. od dnia 24 maja 2020 r. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wobec powszechnie znanego złego stanu legislacji, szczególnie nasilonego w okresie trwania pandemii oraz chaosu informacyjnego w tym czasie – oczywistym jest, że wobec niejasno sformułowanego pouczenia zawartego w zaskarżonej decyzji oraz szybko zmieniającymi się obostrzeniami i rozwiązaniami związanymi z pandemią, nie można wymagać od obywatela, działającego samodzielnie, do czuwania nad aktualnym brzmieniem przepisów i ich należytym stosowaniem. Tym bardziej, że nawet organy administracji publicznej miały często problem z prawidłowym zastosowaniem przepisów. Powyższe, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowi, że w sprawie wystąpiła szczególna, wyjątkowa sytuacja pozwalająca na przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Tym samym odrzucenie wniosku o przywrócenie terminu, na podstawie art. 88 P.p.s.a., było niezasadne. Z tych względów, na podstawie art. 188 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 i art. 87 § 5 P.p.s.a. w zw. z art. 193 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny, orzekł jak w postanowieniu.