III SA/Kr 343/08

SENTENCJA Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 8 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wstrzymania realizacji świadczenia w formie specjalistycznych usług opiekuńczych postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym i ustanowić dla niej adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. UZASADNIENIE Skarżąca w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagała się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Oświadczyła, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną uwidoczniła brak osób z którymi pozostawałaby we wspólnym gospodarstwie domowym. Określając swój majątek uwidocznił, że nie ma żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Swoje stałe miesięczne dochody skarżąca oszacowała na kwotę 1431 zł z tytułu renty wraz z dodatkami inwalidzkim i za przymusowe roboty rolne w III Rzeszy. Do wniosku dołączyła kopię orzeczenia Komisji Lekarskiej ds. Inwalidztwa i Zatrudnienia zaliczające skarżącą do pierwszej grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia, oraz kopie korespondencji i wycinków prasowych jakiej uznała za stosowne. W oparciu o pomocnicze akta administracyjne okolicznościami znanymi z urzędu pozostaje, że skarżącą jest osobą samotną, zajmuje skromne mieszkanie kwaterunkowe, reguluje na bieżąco opłaty związane z jego utrzymaniem, jest w wieku emerytalnym, z uwagi na liczne schorzenia pozostaje w stałym leczeniu (protokół aktualizacji wywiadu środowiskowego k. 852 i n.). Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zacząć wypada od tego, że skoro niniejsza sprawa jest z zakresu pomocy i opieki społecznej to tym samym skarżąca pozostaje z mocy prawa zwolniona z obowiązku uiszczania tak opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków (art. 239 pkt. 1 lit. a ppsa w związku z art. 241 ppsa). Jeśli zatem skarżąca korzysta ze zwolnienia przedmiotowego to w takiej sytuacji procesowej działaniem oczywiście bezcelowym było składanie przezeń wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych (art. 244 §1 ppsa). O bezprzedmiotowości takiego żądania przesądza, bowiem aktualizowana determinantami prawnymi realna możliwość uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych w tym trybie. Innymi słowy skoro skarżąca ma już z mocy prawa to, czego chce, to równocześnie nie może domagać się tego samego na wniosek. Z tych względów należało postanowić jak w punkcie pierwszym działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Równocześnie godzi się zauważyć, że bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje bez wpływu na drugie z żądań skarżącej a mianowicie ustanowienia adwokata. Zgodnie bowiem z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją przedstawionego stanu rzecz jest więc, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 § 3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, uprzedniego złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). Zwrócenia uwagi wymaga przy tym, że odmiennie aniżeli ma to miejsce w procesie cywilnym w przypadku osób fizycznych sądom administracyjnym odjęta została możliwość dokonania wyboru z uwagi na celowość takiego rozstrzygnięcia (por. art. 117 kpc). Przesłanką konieczną a zarazem wystarczającą jest tylko ustalenie, czy stronę stać czy też nie stać na poniesienie kosztów takiego pełnomocnika. Odnosząc te uwagi do realiów niniejszej sprawy należy stwierdzić, że skarżąca złożyła oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa wskazując na swój stan rodzinny, posiadany majątek, aktualną wysokość i źródło dochodów. Oświadczenia te są generalnie wystarczające dla oceny aktualnych możliwości płatniczych strony. Potwierdzenie przedstawionej przez nią sytuacji można bowiem odnaleźć i w przedstawionej kopii orzeczenia o niepełnosprawności i w pomocniczych aktach administracyjnych. Ewentualne niewielkie rozbieżności pozostają bez znaczenia wynikając raczej z nieporadności skarżącej. Sytuacja skarżącego jest nieszczególna gdy się zważy, że samotna starsza osoba zajmuje skromnie urządzone, niewielkie mieszkanie do którego tytuł wywodzi z dawnego przydziału kwaterunkowego, a jedyne źródło jej utrzymania stanowi otrzymywana emerytura. Biorąc pod uwagę wiek i stan zdrowia skarżącej trudno czynić jej zarzut, że nie stara się własnym przemysłem poprawić swej sytuacji. Zarazem z zasad doświadczenia życiowego wynika, że przy swych rozlicznych schorzeniach skarżąca musi znaczną część środków przeznaczać na koszta związane z leczeniem. Dalsze przeznaczać zaś na opłacenie mieszkania i zakup żywności. Wszystkie te okoliczności uzmysławiają, że skarżąca nie należy ona do osób zamożnych. Potwierdzeniem niełatwej sytuacji skarżącej pozostaje poniekąd i to, że jest zmuszona korzystać z pomocy społecznej. A choć w orzecznictwie podniesiono, że okoliczność ta sama w sobie nie jest rozstrzygająca to jednak błędem byłoby jej ignorowanie. Niewątpliwie daje ona bowiem pewne wskazówki. Biorąc to wszystko pod uwagę i przewidując minimalny koszt opłat za czynności adwokatów w postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało ustanowić dla skarżącej adwokata z urzędu, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Takie bowiem działanie stanowić będzie dla skarżącej pomoc, o którym to prawie traktują przepisy Oddziału 2 Rozdziału 3 Działu V ustawy z dnia 30 czerwca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z tych względów orzeczono jak w punkcie drugim na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 § 3 ppsa.