III FZ 576/22

SENTENCJA Dnia 19 grudnia 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Brolik po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia L.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 lipca 2022 r., sygn. akt I SA/Gl 789/21 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi L.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 9 marca 2021 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2015 r. postanawia oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 6 lipca 2022 r., sygn. akt I SA/Gl 789/21, w sprawie ze skargi skarżącego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2015 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił przywrócenia terminu. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że postanowieniem z 8 listopada 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę skarżącego na wskazaną w sentencji niniejszego orzeczenia decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach. Powodem odrzucenia skargi było nieuzupełnienie w terminie braków formalnych tejże skargi. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, iż przesyłka zawierająca odpis postanowienia o odrzuceniu skargi, adresowana do skarżącego, doręczona mu zastała w dniu 3 grudnia 2021 r. W piśmie z dnia 31 grudnia 2021 r. nadanym w dniu 4 stycznia 2022 r. skarżący wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 8 listopada 2021 r. o odrzuceniu skargi. Wskazywał, że w dniu 28 grudnia 2021 r. Poczta Polska S.A. doręczyła mu – jako "zwrot do nadawcy" - przesyłkę poleconą, skierowaną przez skarżącego do tut. Sądu, zawierającą zażalenie na ww. postanowienie. Zdaniem skarżącego, żaden z pracowników Poczty nie potrafił mu wyjaśnić, dlaczego nastąpił zwrot przesyłki, "podejrzewano jedynie, że możliwe iż w sortowni listów pomylono nadawcę z odbiorcą". Skarżący podkreślił, iż przesyłka została przez niego nadana w terminie, tj. w dniu 8 grudnia 2021 r., a jej zwrot nastąpił nie z jego winy. Wniósł jednocześnie "o uznanie, że przesyłka została nadana u publicznego operatora pocztowego do tut. Sądu w terminie, tj. w dniu 8 grudnia 2021 r." Do wniosku skarżący załączył reklamację przesyłki oraz zażalenie na postanowienie z dnia 8 listopada 2021 r., datowane na 8 grudnia 2021 r. Następnie w piśmie procesowym z dnia 25 marca 2022 r. skarżący wskazywał, że nadal nie otrzymał odpowiedzi na zgłoszoną na Poczcie reklamację z dnia 28 grudnia 2021 r. Zaznaczył zarazem, iż z niewiadomych mu przyczyn przesyłka nadana przez niego w dniu 8 grudnia 2021 r. w Urzędzie Pocztowym w M[...] trafiła do Urzędu Pocztowego K[...] zamiast do Urzędu Pocztowego właściwego dla adresata w G., tam też podjęto decyzję o jej zwrocie do nadawcy. Na podstawie zarządzenia sędziego sprawozdawcy z dnia 26 kwietnia 2022 r. zwrócono się do Naczelnika Urzędu Pocztowego K. o udzielenie informacji odnośnie rozpatrzenia reklamacji przesyłki pocztowej, nadanej przez skarżącego. Jednocześnie wezwano skarżącego do uprawdopodobnienia okoliczności powołanych we wniosku o przywrócenie terminu, wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia, w szczególności poprzez przedstawienie wyniku reklamacji przesyłki oraz poprzez nadesłanie odpisu koperty nadawczej korespondencji z dnia 8 grudnia 2021 r., zawierającej zażalenie na postanowienie z dnia 8 listopada 2021 r. o odrzuceniu skargi. W odpowiedzi Poczta Polska S.A. w piśmie z dnia 10 maja 2022 r. poinformowała, iż reklamacja skarżącego została rozpatrzona i uznana została za nieuzasadnioną. W motywach tego rozstrzygnięcia Poczta Polska S.A. podniosła, że reklamowaną przesyłkę, po próbie doręczenia 13 grudnia 2021 r. zwrócono do nadawcy z powodu wskazania niekompletnego adresu – braku numeru lokalu. Z ustaleń wynika ponadto, iż przesyłka nie została prawidłowo zaadresowana przez nadawcę, który nie podał numeru lokalu, zaś brak podania numeru lokalu uniemożliwił skuteczne doręczenie przesyłki oraz pozostawienie awiza. Skarżący w piśmie z 10 czerwca 2022 r. oświadczył, że "do dnia dzisiejszego nie otrzymałem odpowiedzi na reklamację z dnia 28 grudnia 2021 r." Wskazał nadto, że według jego najlepszej wiedzy koperta, w której nadał zażalenie, "została przedłożona przy reklamacji lub przesłana razem ponownie [z] wysłanym zażaleniem. Poszukiwałem jej w posiadanej dokumentacji ale znajduję w niej jedynie odpisy korespondencji, które sporządziłem na swoje potrzeby (...), tj. bez kopert nadawczych". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmawiając przywrócenia terminu przywołał treść art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej: p.p.s.a.) i wyjaśnił, że informację o zwrocie jego przesyłki, zawierającej zażalenie Skarżący powziął 28 grudnia 2021 r. (tj. w dniu jej zwrotu). Wniosek o przywrócenie uchybionego terminu nadał 4 stycznia 2022 r., zatem z zachowaniem terminu siedmiodniowego, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji zauważył jednak, że zaprezentowana w nim argumentacja nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż Skarżący nie uprawdopodobnił braku swojej winy w niedochowaniu terminu. Podstawę wniosku o przywrócenie terminu stanowi twierdzenie, zgodnie z którym operator pocztowy z niewiadomych przyczyn zwrócił Skarżącemu – jako nadawcy – przesyłkę zawierającą jego zażalenie na postanowienie z 8 listopada 2021 r. o odrzuceniu skargi. Skarżący w związku z tym faktem zgłosił operatorowi pocztowemu 28 grudnia 2021 r. reklamację usługi pocztowej. Z ustaleń Poczty Polskiej S.A. wynika, że powodem zwrotu przesyłki było podanie przez nadawcę niepełnego adresu, uniemożliwiającego skuteczne doręczenie przesyłki a także jej awizację w przypadku jej niepodjęcia przez adresata. Co więcej, z treści korespondencji operatora pocztowego, mającej walor dokumentu urzędowego wynika dodatkowo w sposób pośredni, iż przesyłka zawierająca zażalenie, nadana w dniu 8 grudnia 2021 r., skierowana została na niewłaściwy adres, co oznacza, że skarżący błędnie zaadresował przesyłkę, która z tego powodu nie dotarła do adresata (Sądu). Dodatkowo Skarżący na wezwanie Sądu nie przedstawił koperty nadania zażalenia. Reasumując, zdaniem Sądu uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi było wynikiem niestaranności Skarżącego w prowadzeniu własnych spraw, przejawiającej się w błędnym zaadresowaniu przesyłki która z tego powodu nie dotarła do adresata. Skarżący nie zaoferował nadto żadnych dokumentów, które mogłyby podważyć twierdzenia zawarte w dokumentacji przedstawionej Sądowi przez operatora pocztowego – w szczególności nie przedłożył koperty nadania zażalenia. W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżący wniósł o jego uchylenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie podlega oddaleniu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie nie było sporne, że wniosek został złożony z zachowaniem tego terminu. Kwestia sporna na etapie postępowania zażaleniowego sprowadzała się do tego, czy skarżący uprawdopodobnił okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Sąd pierwszej instancji ocenił, że przedstawione przez skarżącego okoliczności nie świadczyły o braku winy w uchybieniu terminu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko takie odpowiada prawu. Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się bardzo rygorystyczne kryteria oceny postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie (por. poglądy przytoczone przez B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 8 wydanie, Warszawa 2006, s. 334 i n.). W orzecznictwie utrwalił się pogląd, iż od strony dokonującej czynności procesowej wymagać należy zachowania szczególnej staranności przy jej dokonywaniu (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 4162/01, Palestra 2004, nr 1, s. 225). Oceny w tym zakresie dokonuje się poprzez przyjęcie kryteriów idealnego wzorca osoby należycie dbającej o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144). W związku z powyższym "przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa" (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 560/00, niepubl.; por. również wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 1997r., sygn. akt SA/Sz 630/96, opubl. Lex nr 30748). Kryteria oceny braku winy są zatem sformułowane surowo. W literaturze i orzecznictwie podkreśla się, iż "o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. (...) W konsekwencji więc brak winy w uchybieniu terminu możemy przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku" (E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, teksty, wzory i formularze, wydanie IV, Warszawa 1970, s. 136; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/02, Monitor Prawniczy 2002 r., nr 23, s.1059). Podstawę wniosku o przywrócenie terminu stanowi twierdzenie skarżącego, zgodnie z którym operator pocztowy z niewiadomych przyczyn zwrócił skarżącemu – jako nadawcy – przesyłkę zawierającą jego zażalenie na postanowienie z dnia 8 listopada 2021 r. o odrzuceniu skargi. Skarżący w związku z tym faktem zgłosił operatorowi pocztowemu w dniu 28 grudnia 2021 r. reklamację usługi pocztowej. Ustalenia dokonane w tym zakresie przez Sąd pierwszej instancji dotyczące braku koperty nadania zażalenia i uzyskania przez skarżącego odpowiedzi na reklamację nie budzą wątpliwości i znajdują potwierdzenie w aktach sądowych. W świetle tych ustaleń za pozbawione uzasadnienia są twierdzenia skarżącego, który twierdzi przeciwnie. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił zażalenie.