II GZ 1247/16

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący Sędzia NSA Jan Bała po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia L. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 29 września 2016 r., sygn. akt II SA/Rz 514/16 w zakresie zwrotu kosztów postępowania w sprawie ze skargi L. Z. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Przemyślu z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. zasądzić od Dyrektora Izby Celnej w Przemyślu na rzecz L. Z. 5.200 (pięć tysięcy dwieście) złotych tytułem kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Postanowieniem z 29 kwietnia 2016 r., sygn. akt II SA/Rz 514/16, WSA w Rzeszowie umorzył postępowanie sądowoadministracyjne (pkt 1), zasądził od Dyrektora Izby Celnej w Przemyślu na rzecz L. Z. 1.400 zł tytułem kosztów postępowania (pkt 2) oraz odstąpił od zasądzenia kosztów postępowania w pozostałej wysokości (pkt 3). WSA stwierdził, że przedmiot zaskarżenia przestał istnieć, bowiem Dyrektor Izby Celnej w Przemyślu dokonał jego uchylenia w trybie autokontroli, o której mowa w art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej p.p.s.a.). Wobec tego, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe i Sąd umorzył postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. i zasądził koszty postępowania, na podstawie art. 200, art. 205 § 2, art. 209 i art. 206 p.p.s.a. W wyniku rozpoznania zażalenia od powyższego postanowienia, NSA postanowieniem z 20 lipca 2016 r., sygn. akt II GZ 724/16, uchylił pkt 2 i 3 postanowienia z 29 kwietnia 2016 r. NSA stwierdził, że fakt uwzględnienia skargi przez organ przed skierowaniem sprawy na rozprawę, nie może stanowić podstawy do obniżenia wynagrodzenia wynikającego z obowiązujących przepisów, a należnego profesjonalnemu pełnomocnikowi. W przypadku gdy pełnomocnik reprezentuje stronę od początku danej sprawy, przez całe postępowanie administracyjne, a następnie wnosi do sądu skargę podnosząc niezgodność z prawem decyzji adresowanej do strony, którą reprezentuje, to stwierdzenie, że jego rola ograniczała się li tylko do "impulsu wszczynającego postępowanie" nie może być uznane za prawidłowe. Również stwierdzenie, że podnoszone przez pełnomocnika argumenty stanowią powielenie argumentów standardowo podnoszonych w tożsamych sprawach nie stanowi uzasadnienia do obniżenia z tego powodu kosztów należnych pełnomocnikowi. Jeśli pełnomocnik korzysta z wcześniej zdobytej wiedzy korzystnej dla klienta, którego reprezentuje, to nie można umniejszać jego roli w sprawie i tym samym obniżać należnego mu wynagrodzenia zwłaszcza, że organ uchylił zaskarżone decyzje i umorzył postępowanie w sprawie podzielając argumentację wprost zaprezentowaną w skardze sporządzonej przez tego pełnomocnika (str. 6-7 skargi). Ponownie rozpoznając sprawę w granicach kosztów postępowania, WSA w Rzeszowie, postanowieniem z 29 września 2016 r., sygn. akt II SA/Rz 514/16, zasądził od Dyrektora Izby Celnej w Przemyślu na rzecz skarżącego 1.400 zł tytułem kosztów postępowania (pkt 1) i odstąpił od zasądzenia kosztów postępowania w pozostałej części (pkt 2). Sad nie znalazł podstaw do uwzględnienia żądania zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego w wysokości przekraczającej kwotę 1.400 złotych, to jest do uznania, że pełnomocnikowi procesowemu za zastępstwo procesowe należy się kwota wyższa niż 1.000 złotych. Sąd stwierdził, że zgodnie z art. 190 p.p.s.a. jest związany jedynie abstrakcyjną interpretacją relewantnych przepisów prawa, dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny, natomiast nie jest związany oceną tego Sądu co do stanu faktycznego sprawy (tzw. subsumpcją), albowiem ocena ta nie stanowi wykładni. WSA podtrzymuje sformułowaną uprzednio w granicach uznania ocenę, że w sprawie zachodzi "uzasadniony przypadek", o którym mowa w art. 206 w zw. z art. 201 § 1 p.p.s.a., który stanowi podstawę do częściowego odstąpienia od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w zakresie kosztów zastępstwa procesowego, zgodnie z zasadą stosunkowego rozdzielenia kosztów. Sąd I instancji stwierdził, że za miarkowanie kosztów zastępstwa przemawiają podane poniżej okoliczności. Po pierwsze, zdaniem Sądu podstawą uwzględnienia skargi przez skarżony organ było stwierdzenie naruszenia przepisów prawa procesowego w zakresie art. 122 w zw. z art. 187 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.; dalej o.p.), natomiast organ w odpowiedzi na skargę nie podzielił pozostałych zarzutów skargi, w tym zarzutów odnoszących się do licznych – zdaniem pełnomocnika – naruszeń prawa materialnego i procesowego. W konsekwencji spośród ośmiu zarzutów naruszenia prawa procesowego organ dokonujący autokontroli za uzasadnione – implicite – uznał jedynie dwa (naruszenia art. 122 w zw. z art. 187 oraz art. 187 § 1 o.p.), natomiast nie podzielił żadnego zarzutu naruszenia prawa materialnego. Po drugie Sąd uznał, że za uwzględnieniem skargi przemawiała nie argumentacja pełnomocnika skarżącego, lecz zmiana linii orzeczniczej WSA w Rzeszowie. Po trzecie, stosunkowe rozdzielenie kosztów pomiędzy stronami dotyczy kosztów postępowania w części obejmującej koszty zastępstwa procesowego. W ocenie WSA brak jest podstaw do przyjęcia, że aktywność i efektywna praca pełnomocnika przyczyniła się do zmiany stanowiska organu. Obniżając wysokość kosztów należnych pełnomocnikowi Sąd sięgnął posiłkowo do treści § 15 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800; dalej rozporządzenie)., który to przepis wskazuje na przesłanki zasądzenia kosztów adwokackich w wysokości wyższej niż minimalna, w tym na: 1) wkład pracy adwokata w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie; 2) rodzaj i zawiłość sprawy; 3) obszerność zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Sąd ponownie więc uznał, że wkład pełnomocnika w wyjaśnienie stanu prawnego i faktycznego nie był znaczny na tle niezawiłego charakteru sprawy, wyjaśnienia istotnych zagadnień prawnych w orzecznictwie, znikomej obszerności materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych. Po czwarte, w ocenie Sądu obciążanie organu obowiązkiem poniesienia kosztów zastępstwa procesowego w pełnej wysokości (4.800 zł) byłoby nieuzasadnione i niesprawiedliwe, zwłaszcza w sytuacji powielenia tożsamej argumentacji przez fachowych pełnomocników procesowych w wielu skargach wnoszonych w tego rodzaju sprawach, które mają masowy charakter w skali kraju, oraz uwzględnienia przez skarżony organ skargi na skutek dostrzeżenia istotnej i przekonującej zmiany linii orzeczniczej WSA w Rzeszowie, która okazała się korzystna dla strony skarżącej. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania w łącznej kwocie 5.200 zł, ew. o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Rzeszowie. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a konkretnie art. 201 § 1 w zw. z art. 210 § 2 zd. 1 oraz art. 206 p.p.s.a., a także § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie poprzez bezpodstawne odstąpienie od zasądzenia kosztów postępowania w pozostałej części, a także art. 153 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie się do wytycznych NSA zawartych w postanowieniu z 20 lipca 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zdaniem NSA zażalenie zawiera uzasadnione zarzuty. Sąd I instancji, ponownie rozpoznając wniosek L. Z. o zwrot kosztów postępowania, był związany wykładnią prawa dokonaną przez NSA (art. 190 p.p.s.a.) Należy więc stwierdzić, że NSA w postanowieniu z 20 lipca 2016 r., sygn. akt II GZ 724/16, uznał, że fakt uwzględnienia przez organ skargi nie może stanowić podstawy do obniżenia wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Ponadto, Sąd ten uznał, że podnoszone przez pełnomocnika argumenty stanowią powielenie argumentów standardowo podnoszonych w tożsamych sprawach nie stanowi uzasadnienia do obniżenia z tego powodu kosztów należnych pełnomocnikowi. Wobec tak jednoznacznego stwierdzenia w uzasadnieniu powyższego postanowienia, zdaniem NSA, nie ma podstaw do obniżenia kosztów postępowania poprzez miarkowanie kosztów zastępstwa adwokackiego. Przemawia za tym okoliczność, że argumenty przedstawione w postanowieniu WSA w Rzeszowie z 29 września 2016 r. stanowią powtórzenie stanowiska tego Sądu wyrażonego w postanowieniu z 29 kwietnia 2016 r., które zostało uchylone powołanym powyżej postanowieniem NSA. Zdaniem NSA argumenty przedstawione przez WSA za miarkowaniem kosztów zastępstwa adwokackiego nie są zasadne. NSA podziela przy tym stanowisko wyrażone w postanowieniu z 20 lipca 2016 r., sygn. akt II GZ 724/16, że podstawą miarkowania nie może być ani fakt uwzględnienia skargi w trybie autokontroli ani to, że powołane w skardze argumenty były powtarzane w innych sprawach. Istotne natomiast jest to, że podniesione zarzuty były wystarczające do uwzględnienia skargi w całości. Wobec powyższego NSA uznał, że kwestia tego, jak należy obliczyć koszty postępowania sądowego jest wystarczająco wyjaśniona i że zachodzą podstawy do wydania postanowienia o zasądzeniu na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego w kwocie 5.200 zł, na które składają się: zwrot wpisu (400 zł) i zwrot kosztów zastępstwa procesowego (4.800 zł). Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. i w zw. z art. 200, art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie.