III FZ 583/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Stachurski po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lipca 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 1113/21 w przedmiocie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi M. D. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 26 lutego 2021 r., nr 1401-IEW1.603.14.2020.9.MG w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich p o s t a n a w i a: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 27 lipca 2022 r., III SA/Wa 1113/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przywrócił Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej w Warszawie termin do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej od wyroku z 21 stycznia 2022 r. w sprawie ze skargi M. D. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 26 lutego 2021 r., nr 1401-IEW1.603.14.2020.9.MG, w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego lub jego pełnomocnika winy. Uznał przy tym, że nie można obarczać winą za błąd systemu informatycznego, który był losowym i nieprzewidywalnym zdarzeniem. Na powyższe postanowienie, pismem z 8 sierpnia 2022 r., skarżący złożył zażalenie wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz nieuwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na sposób rozstrzygnięcia sprawy, tj. art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: "p.p.s.a."), poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie bez swej winy nie dochował terminu na uiszczenie wpisu sądowego, podczas gdy organ przyznał, że od stycznia 2022 r., ujawniane były przypadki nieprawidłowego działania systemu bankowego, a więc organ powinien był rozpocząć procedurę zlecenia i wykonania przelewu wcześniej niż 2 dni przed upływem terminu, czym dołożyłby należytej staranności w wykonaniu zobowiązania do uiszczenia braku fiskalnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 zd. 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie do art. 87 § 2 p.p.s.a., w piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W świetle tych przepisów, konieczną i jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu stanowi brak winy po stronie podmiotu dokonującego czy zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy. Przywrócenie uchybionego terminu może nastąpić, gdy strona przedstawi przekonującą argumentację, która uprawdopodobnia brak winy w uchybieniu terminu, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. W tej sprawie należy zaakceptować stanowisko sądu pierwszej instancji, że DIAS w Warszawie uprawdopodobnił wystąpienie wymaganej prawem przesłanki przywrócenia terminu. Po pierwsze, jak słusznie wskazał sąd, organ zachował siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu liczony od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, bowiem niezwłocznie po stwierdzeniu braku dokonania wpłaty, tj. 1 lipca 2022 r., kiedy to dowiedział się o treści postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 30 czerwca 2022 r. odrzucającego skargę kasacyjną – złożył terminowo w/w wniosek i uiścił należyty wpis sądowy od skargi kasacyjnej. Po drugie, w ocenie NSA, sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął, że wyjaśnienia organu uprawdopodabniają przedstawione we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności wskazujące na brak winy, co – biorąc pod uwagę okoliczności i dowody znajdujące się w aktach sprawy – jest wystarczające dla uznania, że zachodzą przesłanki do przywrócenia uchybionego terminu. Należy przy tym podkreślić, że wymóg uprawdopodobnienia, wskazany w art. 87 § 2 p.p.s.a., jest dalece mniej rygorystyczny niż udowodnienie danej okoliczności. Pojęcie uprawdopodobnienia sprowadza się do postępowania zmierzającego do stwierdzenia istnienia lub nieistnienia określonego zdarzenia, czynności podjętej w ramach postępowania, w wyniku tego postępowania bądź wreszcie do zastępczego środka dowodowego. Z tego względu uprawdopodobnienie określane jest jako ułatwione postępowanie dowodowe, postępowanie zmierzające do uwiarygodnienia twierdzeń, surogat, namiastkę dowodu bądź środek zastępczy dowodu niedający pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (por. postanowienie NSA z 21 września 2022 r., II OZ 510/22). Ze znajdującego się w aktach sądowoadministracyjnych wydruku wymiany maili wynika, że doszło do awarii bankowego systemu informatycznego, m.in. w eksportowaniu przelewów do systemu bankowego. Cała zaś dokumentacja będąca podstawą dokonania zapłaty została sporządzona w terminach umożliwiających dokonanie zapłaty w terminie, a polecenie zapłaty zostało prawidłowo podpisane przez osoby sprawdzające, głównego księgowego i autoryzującego operację z upoważnienia dyrektora organu, tj. 18 maja 2022 r. Z nieustalonych przyczyn, najprawdopodobniej na skutek błędu bankowego systemu informatycznego, przelew wymaganej kwoty nie został ujęty w odpowiedniej paczce przelewów kierowanych elektronicznie z systemu księgowego do Narodowego Banku Polskiego i z tego powodu nie został zrealizowany. Jednocześnie organ wskazał, że nie jest możliwe zweryfikowanie przebiegu kwestionowanego zdarzenia (tj. odtworzenia elektronicznej ścieżki kierowania przelewów w tym dniu do systemu bankowego oraz paczki przelewów), ponieważ przelewów takich Izba Administracji Skarbowej w Warszawie generuje w skali miesiąca kilkadziesiąt tysięcy i ujawnienie przypadków niezrealizowanych płatności jest możliwe dopiero po pewnym czasie, tj. wówczas, kiedy dochodzi do rozliczenia transakcji zobowiązaniowych po wprowadzeniu ich zapisów do ksiąg rachunkowych. W tych okolicznościach faktycznych sąd pierwszej instancji słusznie ocenił, że zarówno organ jak i jego pełnomocnik podjął niezbędne kroki, aby uiścić należny wpis sądowy od skargi kasacyjnej w terminie do tego przewidzianym, a co za tym idzie uczynił zadość działaniom, które mogły uprawdopodobnić jego brak winy. Bez wpływu na zasadność zaskarżonego orzeczenia pozostaje argumentacja podniesiona w zażaleniu. Nie sposób bowiem przyjąć, jak oczekuje tego autor zażalenia, że niedołączenie do wniosku o przywrócenie terminu dokumentu odnoszącego się do niewykonania w terminie przelewu wpisu od skargi kasacyjnej (nietworzenia się przelewu) spowodowało niepotwierdzenie awarii bankowej systemu informatycznego, szczególnie w świetle wyjaśnień organu o braku możliwości odtworzenia elektronicznej ścieżki wykonania przelewu. Poza tym, nieuprawnionym jest twierdzenie skarżącego, że należało "zlecić przelew wcześniej, by nie było wątpliwości co do jego skuteczności’’. W kontekście tego stwierdzenia, należy przypomnieć, że strona ma siedem dni na zastosowanie się do wezwania do uiszczenia wpisu. Jest to termin prawa procesowego, a strona ma prawo do dokonania czynności procesowej w ostatnim dniu terminu. Wobec powyższego w realiach niniejszej sprawy stwierdzić należy, że organ spełnił łącznie wszystkie przesłanki warunkujące przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej. Złożył wniosek o przywrócenie terminu, dochował terminu do złożenia tego rodzaju wniosku, uprawdopodobnił brak winy w niedokonaniu czynności procesowej w przewidzianym terminie oraz dokonał równocześnie ze składanym wnioskiem o przywrócenie terminu czynności procesowej (tj. uiścił wpis od skargi kasacyjnej). Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.