III SA/Po 618/22

SENTENCJA Dnia 1 grudnia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędzia WSA Mirella Ławniczak (spr.) Sędzia WSA Szymon Widłak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 1 grudnia 2022 roku sprawy ze skargi Agencji E. Sp. z o.o. w P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 17 maja 2022 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji dotyczącej nałożenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego oddala skargę UZASADNIENIE III SA/Po 618/22 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia 11 stycznia 2021 roku, o nr [...] Zarząd Dróg Miejskich na nałożył na A. Sp z o.o karę pieniężną 11 280 zł za umieszczenie reklamy w pasie drogowym. Decyzję spółka odebrała 20 stycznia 2021 roku. W dniu 28 lipca (data złożenia do organu 30 lipca 2021 roku) strona złożyła odwołanie od decyzji z dnia 09 lipca 2021 roku o nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności .W środku odwoławczym strona zawarła jednocześnie wnioski o uchylenie i skierowanie do ponownego rozpoznania przez organ I instancji 5 decyzji administracyjnych z dnia 11 stycznia 2021 roku o nr [...],[...],[...],[...] i [...] Zawiadomieniem z dnia 10 stycznia 2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze zawiadomiło stronę, że odwołanie od decyzji z dnia 11 stycznia 2021 roku o nr [...] złożone zostało z uchybieniem terminu, bowiem decyzja dostarczona została stronie 20 stycznia 2021 roku. Jednocześnie Kolegium , działając na podstawie art. 15 zzzzzn2 ust. 2 w zw. z ust.1 ustawy z dnia 2 marca 2020 roku – O szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem Covid-19 , innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych w brzmieniu wprowadzonym nowelizacją z dnia 9 grudnia 2020 wyznaczyło termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. W dniu 17 maja 2022 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem o nr [...] stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wskazano ,że zawiadomieniem z dnia 10 stycznia 2022 roku poinformowano stronę o tym, że odwołanie wniesiono z uchybieniem terminu i że strona jest uprawniona do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do jego złożenia. Podkreślono, że pismo strony zostało odebrane 24 stycznia 2022 roku, ale pozostało bez odpowiedzi. Wobec powyższego organ uznał, że skoro decyzja organu I instancji o nałożeniu kary pieniężnej została odebrana przez stronę w dniu 20 stycznia 2021 roku, to termin na złożenie odwołania upłynął z dniem 3 lutego 2021 roku. W dniu 10 lutego 2022 roku (data wpływu do organu 23 lutego 2022) A. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji nr [...],[...],[...],[...] i [...] We wniosku podniesiono ,że w toku pandemii zmieniano zasady funkcjonowania na rynku w zakresie obrotu gospodarczego, zawieszano, przerywano bieg terminów , wprowadzono szereg obostrzeń, co wprowadziło chaos w prawidłowym funkcjonowaniu firmy i utrudniało zachowywanie terminów. Postanowieniem z dnia 18 lipca 2022 roku o nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło przywrócenia terminu w tej sprawie. W uzasadnieniu wskazano, że wniosek strony nie jest przypadkiem określonym w art.58 §1 Kpa , bowiem przedsiębiorca nie wykazał, nie uprawdopodobnił, że uchybienie nie nastąpiło z jego winy. Podkreślono, że pandemia Covid trwa od marca 2020 roku i okoliczności z nią związane są identyczne dla wszystkich przedsiębiorców. W dniu 28 czerwca 2022 roku strona złożyła pismo zatytułowane "wniosek o reasumpcję postanowienia z dnia 17 maja 2022 roku .Wskazała w nim ,że organ w postanowieniu o stwierdzeniu uchybienia terminu niezgodnie ze stanem faktycznym podał, ze spółka pozostawiła bez odpowiedzi pismo Kolegium informujące o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu, bowiem strona złożyła skutecznie taki wniosek w dniu 21 lutego 2022roku. Strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Zarzuciła Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu naruszenie przepisów postępowania tj.129 Kpa w zw. z art.15zzzzzn2 ust. 2 w zw. z ust.1 ustawy z dnia 2 marca 2020 roku – O szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem Covid-19 poprzez nieuwzględnienie tych przepisów. Zarzuciła również błąd w ustaleniach faktycznych polegających na przyjęciu, że skarżąca uchybiła terminowi złożenia odwołania, podczas gdy wniosek taki wraz z odwołaniem został złożony terminie. W uzasadnieniu wskazano, że zawiadomienie SKO o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu strona otrzymała 24 stycznia 2022 roku , co jest faktem bezspornym, a w dniu 21 lutego 2022 roku nadała listem poleconym wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Zatem za sprzeczne z faktami strona uznaje twierdzenie organu ,że odwołanie zostało złożone po terminie. Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga podlegała oddaleniu. Przedmiotem kontroli sądu jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 17 maja 2022 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Zarządu Dróg Miejskich w P. z dnia 11 stycznia 2021 roku nr [...] nakładającej na A. Sp z o.o krę pieniężną w wysokości 11 .280,00 zł za zajęcie pasa drogowego. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że zgodnie z art.129 §2 Kpa odwołanie od decyzji wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie. Zachowanie tego terminu stanowi przy tym warunek konieczny skutecznego podważenia rozstrzygnięcia, z którym nie zgadza się strona. W razie upływu wskazanego terminu, organ odwoławczy jest zobowiązany w świetle art. 134 Kpa do stwierdzenia w drodze postanowienia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że regulacja ustanowiona w art. 134 Kpa wyznacza zakres postępowania organu odwoławczego, określanego mianem wstępnego, rozpoczynającego działania organu wyższego stopnia od badania zaistnienia formalnych przesłanek dopuszczalności środka zaskarżenia. Na tym etapie postępowania organ odwoławczy jest obowiązany ocenić, czy dany środek zaskarżenia jest dopuszczalny i czy został wniesiony w terminie. Jeżeli czynności postępowania wstępnego ujawnią brak wystąpienia formalnych przesłanek odwołania (zażalenia), to obowiązkiem organu jest wydanie postanowienia kończącego ostatecznie postępowanie w sprawie. Akt ten nie tylko kończy etap postępowania wstępnego, lecz jednocześnie całe postępowanie dwuinstancyjne. Dopiero pozytywny rezultat wskazanych czynności rodzi prawo i jednocześnie obowiązek organu odwoławczego zbadania sprawy i jej rozstrzygnięcia. Oznacza to, że jedynie po ustaleniu przez organ wyższego stopnia, że środek zaskarżenia został skutecznie wniesiony, może on badać kwestie materialnoprawne sprawy (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 11 października 2019 r. sygn. akt II SA/Gl 738/19, wyrok WSA w Gdańsku z 14 września 2021 r. sygn. akt I SA/Gd 705/21). Ewentualne ustalenie, że odwołanie (zażalenie) wniesiono z uchybieniem terminu skutkuje tym, że organ nie rozpoznaje odwołania merytorycznie, lecz postanowieniem stwierdza uchybienie terminu do jego wniesienia, zgodnie z art. 134 Kpa. Stwierdzenie uchybienia terminu nie jest bowiem zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Jak wynika z akt sprawy, decyzja ZDM w P. doręczona została stronie w dniu 20 stycznia 2021 roku i tej okoliczności strona nie kwestionuje, zaś odwołanie wniesiono w dniu 28 lipca 2021 roku, co też pozostaje okolicznością niesporną. Wniosła je więc z uchybieniem ustawowego terminu określonego w art. 129 §2 Kpa. W tej sytuacji organ odwoławczy prawidłowo w oparciu o przepis art. 134 Kpa stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania, bowiem nie mógł przystąpić do jego rozpoznania. Skuteczne uchylenie się od skutków uchybienia terminu możliwe jest jedynie przy zastosowaniu dopuszczalnych środków prawnych przewidzianych w danym postępowaniu, pozwalających na uniknięcie negatywnych konsekwencji uchybienia terminu. Środkiem takim jest złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia oraz jego uwzględnienie przez organ odwoławczy. Wbrew jednak stanowisku strony skarżącej rzeczą organu administracji publicznej w tej sprawie tj. w sprawie uchybienia terminu nie było wyjaśnienie, czy istnieją przesłanki uzasadniające przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i czy rozpoznany został taki wniosek. W sytuacji gdy wnoszący odwołanie po terminie nie wystąpił jednocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia takiego odwołania – organ odwoławczy jest zobowiązany do wydania postanowienia o uchybieniu terminu do złożenia odwołania, co w tej sprawie słusznie uczynił Lektura akt oraz odpowiedzi na skargę dowodzi, że wniosek o przywrócenie terminu z dnia 23 lutego 2022 roku został złożony odrębnie, a nie wraz z pierwotnym odwołaniem z dnia 28 lipca 2021 roku. Wniosku strony nie uwzględniono i ostatecznym postanowieniem z dnia 18 lipca 2022 , o nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Nie wystąpiło więc skuteczne uchylenie się od skutków uchybienia terminu. Sąd nie stwierdził również innych uchybień prowadzonym postępowaniu, w tym naruszenia prawa materialnego wskazanego w pkt 1 skargi. Otóż stan epidemii i uchwalane w tym czasie przepisy wdrażające programy pomocowe ulegały częstym zmianom, stąd też ustawodawca mając również na uwadze stopień ich skomplikowania, wprowadzał również przepisy, które miały ułatwić/zapewnić stronom możliwość realnego skorzystania z pomocy. Do takich przepisów należy zaliczyć obowiązujący od 16 grudnia 2020 r. art. 15zzzzzn2 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 roku – O szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19,innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842, zwanej dalej "ustawą COVID-19") , dodany ustawą z 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r. poz. 2255 ze zm.). Wskazane przepisy nakazują, by w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, organ administracji publicznej zawiadomił stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu tym organ wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. W niniejszym postępowaniu zawiadomieniem z dnia 10 stycznia 2022roku poinformowano stronę, że uwzględniając treść przepisu 15 zzzzzn2 ust.2 w zw. z ust.1 ustawy o Covid-organ wyznacza stronie dodatkowy 30 dniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, wyznaczony od dnia doręczenia tego zawiadomienia. Strona z pouczenia skorzystała , wniosek złożyła i został on rozpoznany. Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdza, że w kontrolowanej sprawie organ odwoławczy podjął dodatkowe czynności przewidziane w powołanej regulacji Reasumując, w ocenie sądu, podczas wydawania zaskarżonego postanowienia nie doszło do naruszenia obowiązujących przepisów prawa. Skutkowało to koniecznością oddalenia skargi na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.). Sprawa rozpoznana została na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podst. art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 tej ustawy.