II OPP 23/09

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Ryms Sędzia NSA Jan Kacprzak Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi M. E. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu, sygn. akt II SAB/Po 20/05 w sprawie ze skargi M. E. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta Poznania w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych postanawia oddalić skargę na przewlekłość postępowania. UZASADNIENIE UZASADNIENIE: W dniu 5 maja 2005 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wpłynęła skarga M. E. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta Poznania w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych. W dniu 27 czerwca 2005 r. do WSA w Poznaniu wpłynęło kolejne pismo skarżącej zawierające materiały uzupełniające jej stanowisko w niniejszej sprawie. W piśmie z dnia 26 lipca 2005 r. skarżąca zwróciła się do Sądu z zapytaniem, kiedy zostanie rozpoznana wniesiona przez nią skarga. Pismem z dnia 29 lipca 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu poinformował M. E., iż z uwagi na znaczny wpływ spraw, okres oczekiwania na wyznaczenie terminu rozprawy wynosi ok. 1,5 roku, jednakże istnieje możliwość złożenia wniosku o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, co pozwoli na znaczne skrócenie okresu oczekiwania na wyznaczenie rozprawy. Pismem z dnia 25 września 2005 r. skarżąca złożyła wniosek o wstrzymanie budowy domu wielorodzinnego przy ul. [...] w miejscowości P. Postanowieniem z dnia 10 listopada 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił ww. wniosek. Na powyższe postanowienie skarżąca w ustawowym terminie wniosła zażalenie. W odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia skarżąca w dniu 13 stycznia 2006 r. złożyła wniosek o zwolnienie jej od kosztów sądowych. Zarządzeniem z dnia 17 lutego 2006 r. Sąd wezwał skarżącą do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie dokumentów potwierdzających jej sytuacje majątkową. Wskazane dokumenty skarżąca nadesłała do Sądu wraz z pismem z dnia 14 marca 2006 r. Postanowieniem z dnia 30 marca 2006 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia 27 kwietnia 2006 r. skarżąca została ponownie wezwana do uiszczenia wpisu od złożonego przez siebie zażalenia. Wpisu skarżąca nie uiściła, ale w dniu 18 maja 2006 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wpłynął kolejny wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy. Zarządzeniem z dnia 24 maja 2006 r. Sąd wezwał skarżącą do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie dokumentów potwierdzających jej sytuacje majątkową. Wobec nienadesłania przez skarżącą żądanych przez Sąd dokumentów postanowieniem referendarza sądowego z dnia 3 sierpnia 2006 r. wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy został pozostawiony bez rozpoznania. W dniu 4 września 2006 r. do WSA w Poznaniu wpłynął sprzeciw od ww. postanowienia. Następnie postanowieniem z dnia 28 września 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy (pkt 1) oraz odrzucił jej zażalenie na postanowienie tego Sądu z dnia 10 listopada 2005 r. (pkt 2). Pismem z dnia 25 października 2006 r. M. E. wniosła o wyłączenie sędziów WSA w Poznaniu i przekazanie sprawy do rozpoznania innemu Sądowi Wojewódzkiemu, natomiast w dniu 31 października 2006 r. do WSA w Poznaniu wpłynęło jej zażalenie na postanowienie w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału Informacji Sądowej w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu z dnia 5 grudnia 2006 r. pozostawiono bez rozpoznania wniosek M. E. o wyłączenie indywidualnie nieokreślonych sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Powyższe zarządzenie zostało zaskarżone przez M. E. Postanowieniem z dnia 23 lutego 2007 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącej na postanowienie z dnia 28 września 2006 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy. Następnie zarządzeniem z dnia 27 marca 2007 r. skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu od swojego zażalenia na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału Informacji Sądowej w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu z dnia 5 grudnia 2006 r. Postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił wyłączenia wskazanych sędziów, stwierdzając, iż skarżąca nie wykazała, aby w niniejszej sprawie istniały okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości co do bezstronności wymienionych sędziów. W dniu 23 kwietnia 2007 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wpłynęło pismo skarżącej (sporządzone przez jej pełnomocnika i jednocześnie uczestnika postępowania – W. E.) stanowiące zażalenie na postanowienie tego Sądu z dnia 23 lutego 2007 r. wydane w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 22 maja 2007 r. Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił ww. zażalenie jako niedopuszczalne. Następnie w dniu 21 maja 2007r. skarżąca za pośrednictwem swojego pełnomocnika złożyła zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 kwietnia 2007 r. wydane w przedmiocie odmowy wyłączenia sędziów. Zarządzeniem z dnia 30 lipca 2007 r. skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu od swojego ww. zażalenia. Wobec nieuiszczenia przez skarżącą wpisu od zażalenia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2007 r. odrzucił jej zażalenie na zarządzenie z dnia 5 grudnia 2006 r. W dniu 23 sierpnia 2007 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wpłynęło zażalenie skarżącej na zarządzenie tego Sądu z dnia 30 lipca 2007 r. wzywające do uiszczenia wpisu sądowego. Następnie w dniu 13 września 2007 r. skarżąca złożyła zażalenie na postanowienie z dnia 16 sierpnia 2007 r. Dwoma postanowieniami z dnia 30 października 2007 r. Naczelny Sąd Administracyjny - po pierwsze oddalił zażalenie na zarządzenie z dnia 30 lipca 2007 r., a po drugie odrzucił zażalenie na postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 16 sierpnia 2007 r. Pismami z dnia 23 listopada 2007 r. skarżąca wniosła zażalenia na powyższe postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego. Pismem Przewodniczącego Wydziału II Izby Ogólnoadministracyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2007 r. poinformowano skarżącą, iż orzeczenia tego Sądu są prawomocne i nie służą od nich zażalenia. Zarządzeniem z dnia 15 lipca 2008 r. skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu od swojego zażalenia na postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 23 kwietnia 2007 r. Wobec nieuiszczenia wpisu przez skarżącą Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 28 sierpnia 2008 r. odrzucił jej zażalenie. Powyższe postanowienie zostało następnie sprostowane postanowieniem tego Sądu z dnia 2 października 2008 r. Postanowieniem z dnia 21 października 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zarządził połączenie spraw o sygn. akt II SAB/Po 20/05 oraz II SAB/Po 12/06 w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Postanowieniem z dnia 22 października 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu orzekł o wyłączeniu sędzi E. P. od rozpoznawania niniejszej sprawy, z uwagi na wniosek sędziego w tym przedmiocie uzasadniony okolicznością złożenia przez skarżącą i jej pełnomocnika w Prokuraturze Rejonowej Poznań – Stare Miasto zawiadomienia o popełnieniu przez sędzię przestępstwa niedopełnienia obowiązków służbowych. Zarządzeniem z dnia 22 października 2008 r. postanowiono niniejszą sprawę skierować na najbliższy termin rozprawy. Zarządzeniem z dnia 24 października 2008 r. wyznaczono termin rozprawy na dzień 27 listopada 2008 r. Na rozprawie w dniu 27 listopada 2008 r. uczestnik postępowania – W. E. złożyła wniosek o wyłączenie kilku wskazanych z nazwiska sędziów WSA w Poznaniu oraz pozostałych sędziów tego Sądu. Pismem z dnia 1 grudnia 2008 r. W. E. została wezwana do uzupełnienia ww. wniosku poprzez podanie z imienia i nazwiska "pozostałych sędziów", których wyłączenia się domaga. Na powyższe wezwanie W. E. nie odpowiedziała, wobec tego zarządzeniem z dnia 12 stycznia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu pozostawił bez rozpoznania jej wniosek o wyłączenie indywidualnie nieokreślonych sędziów WSA w Poznaniu, a postanowieniem z dnia 12 stycznia 2009 r. oddalił wniosek o wyłączenie wskazanych przez W. E. sędziów (pkt 1) oraz skazał W. E. na grzywnę w kwocie 2500 zł (pkt 2) za złożenie ww. wniosku w złej wierze. Na powyższe orzeczenia W. E. złożyła zażalenia. Zarządzeniem z dnia 6 lutego 2008 r. została wezwana do uiszczenia wpisu od zażalenia, jednakże żądanego wpisu nie uiściła, a ww. zarządzenie zaskarżyła. Postanowieniem z dnia 11 marca 2009 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wskazane zażalenie. Na powyższe postanowienie W. E. złożyła zażalenie. Pismem z dnia 28 kwietnia 2009 r. Przewodniczący Wydziału II Izby Ogólnoadministracyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego poinformował W. E., że orzeczenia tego Sądu są prawomocne i nie przysługują od nich środki odwoławcze. W dniu 1 czerwca 2009 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wpłynęło zażalenie W. E. na powyższe pismo Przewodniczącego Wydziału z dnia 28 kwietnia 2009 r. Następnie postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 sierpnia 2009 r. oddalono zażalenie W. E. na postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 12 stycznia 2009 r. w części dotyczącej oddalenia wniosku o wyłączenie sędziów (pkt 1) oraz uchylono to postanowienie w części dotyczącej skazania W. E. na grzywnę w kwocie 2500 zł (pkt 2). Akta sądowe zwrócono do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w dniu 16 września 2009 r. Zarządzeniem z dnia 21 września 2009 r. Przewodniczący Wydziału II WSA w Poznaniu postanowił niniejszą sprawę niezwłocznie skierować na rozprawę. Pismem z dnia 21 września 2009 r. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu o przesłanie akt przedmiotowej sprawy z uwagi na wniosek W. E. o uzupełnienie postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 sierpnia 2009 r. Akta wpłynęły do NSA w dniu 30 września 2009 r., a postanowieniem z dnia 22 października 2009 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniosek o sprostowanie i o uzupełnienie postanowienia tego Sądu z dnia 6 sierpnia 2009 r. W dniu 8 października 2009 r. W. E. jako pełnomocnik M. E. złożyła skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu wraz z wnioskiem o zasądzenie kwoty 20 000 zł. W skardze zarzuciła, iż sędzia WSA w Poznaniu – E. P. nie wykonuje swoich obowiązków należycie, dlatego też niniejsza sprawa czeka na rozpoznanie już od maja 2005 r., a sprawy na bezczynność organu winny być rozpoznane najpóźniej w terminie dwóch miesięcy od daty złożenia skargi. Ponadto pełnomocnik skarżącej szczegółowo opisała dotychczasowy przebieg postępowania sądowego oraz stan robót budowlanych, których wstrzymania domaga się w niniejszym postępowaniu skarżąca. Podniosła również, iż z powodu przedłużającego się postępowania sądowego, a co za tym idzie dalszego prowadzenia robót budowlanych na okolicznym terenie wartość nieruchomości skarżącej spadła co najmniej o 50 %. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeśli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. – o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, Dz. U. nr 179, poz. 1843 – zwaną dalej ustawą). Konieczne jest więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu (przewlekłość postępowania) oraz, że zwłoka w postępowaniu sądowym jest nieuzasadniona. Stosownie do przepisu art. 2 ustawy o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeśli postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzucała przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznawania wszystkich spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnienia przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, iż w przedstawionym wyżej stanie faktycznym skarga M. E. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu nie zasługuje na uwzględnienie. W rozpatrywanej sprawie wszystkie działania podejmowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu i Naczelny Sąd Administracyjny uznać należy za prawidłowe i zmierzające do jak najszybszego rozpoznania skargi M. E., a wydłużenie przedmiotowego postępowania nastąpiło jedynie z uwagi na czynności podejmowane przez stronę wnoszącą skargę na przewlekłość postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy zobowiązany był bowiem w pierwszej kolejności rozpoznać licznie składane przez M. E. wnioski w tym: wniosek o wstrzymanie budowy z dnia 25 września 2005 r., wnioski o przyznanie prawa pomocy z dnia 13 stycznia 2006 r. oraz z dnia 18 maja 2006 r., wnioski o wyłączenie sędziów WSA w Poznaniu z dnia 25 października 2006 r. oraz z dnia 27 listopada 2008 r. (wniosek uczestnika postępowania – W. E.). Skarżąca w toku dotychczasowego postępowania sądowego wnosiła także liczne zażalenia, w tym mimo pouczenia o braku środków odwoławczych – zażalenia na postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego. Postępowanie sądowe w znacznym stopniu uległo wydłużeniu również z uwagi na nieuiszczanie przez skarżącą wpisów od składanych przez nią zażaleń i zaskarżanie zarządzeń wzywających ją do uiszczenia tych wpisów. Wszystkie czynności związane z rozpoznawaniem wskazanych wniosków skarżącej oraz jej zażaleń podejmowane były zarówno przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu jak i przez Naczelny Sąd Administracyjny bez zbędnej zwłoki, a ponieważ od ich przeprowadzenia uzależnione było nadanie sprawie dalszego biegu, to należy stwierdzić, iż w sprawie niniejszej nie doszło do przewlekłości postępowania. Podkreślić należy również, że po zakończeniu toczących się dotychczas postępowań wpadkowych i zwrocie akt z Naczelnego Sądu Administracyjnego Przewodniczący Wydziału II WSA w Poznaniu wydał w dniu 21 września 2009 r. zarządzenie o niezwłocznym skierowaniu sprawy na rozprawę. W sprawie tej zresztą odbyła się już jedna rozprawa (w dniu 27 listopada 2008 r.), jednakże Sąd nie wydał orzeczenia w przedmiocie rozpoznania skargi z uwagi na złożenie przez uczestnika postępowania – W. E. wniosku o wyłączenie sędziów WSA w Poznaniu. W tym stanie rzeczy nie ma podstaw aby Sądowi Wojewódzkiemu postawić zarzut nieuzasadnionej zwłoki w rozpoznaniu skargi M. E. Ponadto należy zauważyć, iż skarżąca została poinformowana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w piśmie z dnia 29 lipca 2005 r. o możliwości złożenia wniosku o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, jednakże z tego uprawnienia nie skorzystała. Nie znajduje uzasadnienia również zarzut skarżącej, iż przewlekłość postępowania w niniejszej sprawie jest wynikiem nienależytego wykonywania obowiązków przez sędziego WSA w Poznaniu – E. P. Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się uchybień w działaniach tego sędziego, a poza tym sędzia E. P. od dnia 22 października 2008 r. – na mocy postanowienia o wyłączeniu sędziego – nie orzeka już w niniejszej sprawie. Także zarzut, iż skarga na bezczynność organu winna być rozpoznana w terminie dwóch miesięcy od jej wniesienia nie znajduje uzasadnienia w żadnym przepisie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W przedstawionym stanie rzeczy należy zatem za bezpodstawny uznać zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wszystkie czynności podejmował terminowo dążąc do możliwie najszybszego zakończenia postępowania. Natomiast długość niniejszego postępowania wynika w głównej mierze z działań podejmowanych przez samą skarżącą. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 12 ust 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. nr 179, poz. 1843 ze zm.), orzekł jak w sentencji.