II OSK 1238/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Siegień (spr.) sędzia NSA Paweł Miładowski sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku M. L. o wyłączenie sędziego NSA Zofii Flasińskiej, sędziego NSA Andrzeja Jurkiewicza, sędziego del. WSA Anny Szymańskiej w sprawie ze skargi kasacyjnej M. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 14 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Bk 553/18 w sprawie ze skargi M. L. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego postanawia odmówić wyłączenia sędziego NSA Zofii Flasińskiej, sędziego NSA Andrzeja Jurkiewicza, sędziego del. WSA Anny Szymańskiej od orzekania w sprawie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z 14 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Bk 553/18 oddalił skargę M. L. na decyzję Wojewody [...] z [...] czerwca 2018 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł M. L.. Zarządzeniem z 19 stycznia 2023 r. Przewodniczący Wydziału II Izby Ogólnoadministracyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego wyznaczył na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095, ze zm.) posiedzenie niejawne w sprawie sygn. akt II OSK 1238/20 na dzień 18 kwietnia 2023 r., w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Zofia Flasińska, sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz oraz sędzia del. WSA Anna Szymańska (spr.). Pismem z 14 kwietnia 2023 r. (data wpływu do NSA) M. L. złożył wniosek o wyłączenie sędziego NSA Zofii Flasińskiej, sędziego NSA Andrzeja Jurkiewicza, sędziego del. WSA Anny Szymańskiej od orzekania w niniejszej sprawie, wskazując jako podstawę wniosku wystąpienie uzasadnionej wątpliwości co do ich bezstronności. Skarżący kasacyjnie podniósł, że wskazani przez niego sędziowie nie rozpoznali środka odwoławczego wskazanego w piśmie z 6 marca 2023 r. oraz wniosku z 7 marca 2023 r. o odwołanie posiedzenia wyznaczonego w przedmiotowej sprawie na 18 kwietnia 2023 r. Skarżący kasacyjnie nie został bowiem w jakikolwiek sposób poinformowany o sposobie rozstrzygnięcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku sprawy o sygn. akt II SA/Bk 553/18 prowadzonej w trybie samokontroli (o wyznaczeniu rozprawy w tej sprawie i jej odwołaniu skarżący był informowany), natomiast skarga kasacyjna została przekazana do procedowania przed NSA. Skarżący kasacyjnie zauważył także, że zarówno WSA jak i NSA nie uwzględniły żadnych składanych przez niego wniosków dowodowych, dotyczących przeprowadzenia dowodu z zeznań wskazanych przez niego stron postępowania, a ponadto wyznaczenie posiedzenia niejawnego w niniejszej sprawie będzie w jego ocenie naruszeniem prawa strony do udziału w rzetelnym postępowaniu, co świadczy o braku bezstronności składu orzekającego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje. Wniosek o wyłączenie wskazanych sędziów nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach, w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki (pkt 1), swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia (pkt 2), osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli (pkt 3), w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron (pkt 4), w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą (pkt 5), w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator (pkt 6), dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowo-administracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (pkt 6a), w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej (pkt 7). Stosownie natomiast do treści art. 19 p.p.s.a., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Instytucja wyłączenia sędziego, zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony, jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. W rozpoznawanej sprawie – wbrew twierdzeniu M. L. – brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku o wyłączenie sędziego NSA Zofii Flasińskiej, sędziego NSA Andrzeja Jurkiewicza, sędziego del. WSA Anny Szymańskiej od orzekania w niniejszej sprawie. Wskazane przez skarżącego argumenty nie wypełniają dyspozycji art. 18 p.p.s.a., przewidującego wyłączenie wskazanych sędziów od orzekania w sprawie z mocy samej ustawy. Nie stanowią również przesłanki uzasadniającej zastosowanie instytucji wyłączenia sędziego w oparciu o art. 19 p.p.s.a., gdyż jako zasadniczą przyczynę wyłączenia sędziów wskazano, brak rozpoznania złożonych w sprawie wniosków, a także brak informacji o sposobie zakończenia postępowania przez WSA prowadzonego w trybie samokontroli. W orzecznictwie przyjmuje się jednak, że okoliczności, o których mowa w art. 19 p.p.s.a., obejmują zarówno te związane z osobistymi stosunkami między sędzią a stroną czy jej przedstawicielem, jak i inne uwarunkowania zewnętrzne i wewnętrzne, które w przypadku konkretnego sędziego mogą budzić uzasadnione wątpliwości co do wydania orzeczenia opartego na w pełni zobiektywizowanych przesłankach. Jednak o wyłączeniu sędziego nie może decydować subiektywne przekonanie strony o jego stronniczości i niesprawiedliwości, zaś wniosek o wyłączenie na podstawie przepisu art. 19 p.p.s.a. powinien odwoływać się do zobiektywizowanych przesłanek, tak aby wątpliwość co do bezstronności sędziego mogła zostać uznana za mającą realne podstawy. Nie wystarcza do zastosowania wskazanego przepisu występowanie u strony podejrzenia, co do braku bezstronności sędziego, czy subiektywne przekonanie strony, co do negatywnego nastawienia sędziego do strony. Przyczyny wyłączenia sędziego muszą mieć zawsze charakter obiektywny i znajdować potwierdzenie w podnoszonych przez skarżącego okolicznościach faktycznych, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca. Ponadto zauważyć należy, że wskazani we wniosku sędziowie: sędzia NSA Zofia Flasińska, sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz, sędzia del. WSA Anna Szymańska złożyli w dniu 17 kwietnia 2023 r. oświadczenia w formie pisemnej, że nie zachodzą żadne okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności, w rozumieniu art. 19 p.p.s.a., w sprawie II OSK 1238/20. W konsekwencji uznać należy, że wniosek o wyłączenie sędziego NSA Zofii Flasińskiej, sędziego NSA Andrzeja Jurkiewicza, sędziego del. WSA Anny Szymańskiej od orzekania w niniejszej sprawie nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż nie zaistniały przesłanki określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 22 § 1 i § 2 w zw. z art. 193 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.