III Ca 2417/22

<p> <strong> <!-- -->Sygn. akt III Ca 2417/22</strong> </p> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p> <strong> <!-- -->punktu 1. wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 24 kwietnia 2024 r.</strong> </p> <p>Wyrokiem z dnia 30 września 2022 r. Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi, w sprawie z powództwa <span class="anon-block">M. S.</span> przeciwko <span class="anon-block">J. P. (1)</span> i <span class="anon-block"> (...) Bank (...) Spółce Akcyjnej</span> z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span>, o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli oddalił powództwo i nie obciążył powódki kosztami procesu.</p> <p>Apelację od tego wyroku wniosła powódka, zaskarżając je w części, tj. w zakresie punktu 1., oraz zarzucając skarżonemu orzeczeniu:</p> <p>1.  niezastosowanie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 64)">art. 64 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 357(1))">art. 357^{<!-- -->1} k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 415)">art. 415 k.c.</a> - na skutek czego nie został stwierdzony obowiązek pozwanych do złożenia oświadczenia woli o treści żądanej w pozwie;</p> <p>2.  niewłaściwe zastosowanie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 519)">art. 519 k.c.</a> - na skutek czego pozwany <span class="anon-block">J. P. (1)</span> został uznany za osobę trzecią, zewnętrzną w stosunku do długu - podczas gdy jest on współdłużnikiem razem z powódką w stosunku do banku - ich zobowiązanie kredytowe ma bowiem charakter solidarny.</p> <p>W konkluzji powódka wniosła o zmianę wyroku w zaskarżonej części<br/>i uwzględnienie powództwa w całości, zasadzenie od pozwanego na rzecz powódki zwrotu kosztów postępowania - w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Natomiast, w wypadku nieuwzględnienia apelacji powódka wniosła o nieobciążanie jej kosztami postępowania za II instancję - na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> </p> <p>W uzasadnieniu zarzutów podniesionych w apelacji powódka wskazała, że wbrew temu, co twierdzi strona pozwana, za aprobatą Sądu I instancji - istnieje obowiązek złożenia przez pozwanych oświadczenia o treści żądanej w pozwie i wynika on z ustawy: dla Pozwanego <span class="anon-block">J. P. (1)</span> wynika on z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 357(1))">art. 357(1) KC</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 KC</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 415)">art. 415 KC</a>, zaś dla Pozwanego Banku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 357(1))">art. 357(1) KC</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 KC.</a> Podtrzymując te wszelkie okoliczności przytoczone przez Powódkę w pozwie i podnoszone na rozprawie wskazuję, że Sąd 1 instancji nie zwrócił uwagi, że z winy Pozwanego <span class="anon-block">J. P. (1)</span> doszło do nadzwyczajnej zmiany stosunków: nastąpił rozwód między stronami orzeczony wyrokiem Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 05 października 2015r., Sygn. akt: XII C 13/15, Pozwany <span class="anon-block">J. P. (1)</span> przejął wspólne mieszkanie stron, którego wartości nie pomniejszono o ciążącą na nim hipotekę - jak to wynika z postanowienia Sądu Rejonowego dla Łodzi - Śródmieścia w Łodzi z dnia 30 października 2017r., Sygn. akt: 111 Ns 2050/15, Powódka wyprowadziła się z tego mieszkania, zaś następnie Pozwany doprowadził do tego, że syn stron <span class="anon-block">P. S.</span> musiał opuścić w/w mieszkanie i przeprowadził się do Powódki, która przejęła nad nim opiekę. W zaistniałej sytuacji każdy z Pozwanych ma obowiązek złożyć oświadczenie żądane w pozwie - przy czym w niniejszej sprawie nie ma zastosowania <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 519)">art. 519 KC</a> dotyczący przejęcia długu. Z treści tegoż przepisu wynika, że przejąć dług może osoba trzecia, zaś <span class="anon-block">J. P. (1)</span> nie jest w niniejszej sprawie osobą trzecią - bowiem wraz z <span class="anon-block">M. S.</span> jest już zobowiązany solidarnie względem Banku z tytułu tego kredytu, zaś postulowane oświadczenie dotyczy tegoż kredytu - i to zobowiązane solidarne jest właśnie clou całej sprawy oraz kością niezgody. W takiej zaś sytuacji nie obowiązują rygory ustawowe stypizowane w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 519)">art. 519</a> &amp; 2 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">KC.</a> Powyższe oznacza, że zaskarżony wyrok zapadł z naruszeniem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 64)">art. 64 KC</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 357(1))">art. 357(1) KC</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 KC</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 415)">art. 415 KC</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 519)">art. 519 KC.</a> </p> <p>W odpowiedzi na apelację pozwany <span class="anon-block">J. P. (1)</span> wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego <span class="anon-block">J. P. (2)</span> kosztów postępowania odwoławczego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia kończącego.</p> <p>Z kolei pozwany <span class="anon-block"> (...) Bank (...) Spółka Akcyjna</span> z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span>, w swej odpowiedzi na apelację wnosił o jej oddalenie jako całkowicie bezzasadnej i zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego <span class="anon-block"> (...) SA</span> kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy zważył, co następuje:</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Apelacja jako niezasadna podlegała oddaleniu.</strong> </p> <p>Zaskarżony wyrok należało uznać za prawidłowy, stanowiący wynik właściwej oceny zebranego materiału dowodowego. Sąd Okręgowy podziela poczynione przez Sąd pierwszej instancji ustalenia i w konsekwencji przyjmuje za swoje, uznając za zbędne powielanie ich w treści uzasadnienia.</p> <p>W rozpoznawanej sprawie skarżąca domaga się zobowiązania pozwanego <span class="anon-block">J. P. (1)</span> do złożenia oświadczenia woli o przejęciu w całości długu wynikającego z kredytu hipotecznego zaciągniętego przez nich wspólnie na zakup lokalu mieszkalnego oraz zobowiązania pozwanej <span class="anon-block"> (...) SA</span> do złożenia oświadczenia woli o wyrażeniu zgody na przejęcie długu w całości przez <span class="anon-block">J. P. (1)</span>.</p> <p>Za bezzasadny należało uznać zarzut naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 64)">art. 64 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 357(1))">art. 357^{<!-- -->1} k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 415)">art. 415 k.c.</a> - na skutek czego nie został stwierdzony obowiązek pozwanych do złożenia oświadczenia woli o treści żądanej w pozwie. Sąd pierwszej instancji, słusznie uznał, że sam fakt przyznania spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego na wyłączną własność pozwanego <span class="anon-block">J. P. (1)</span> nie zwalnia powódki z obowiązku spłaty wierzytelności wynikającej z zaciągniętego kredytu hipotecznego. Mimo dokonanego podziału majątku powódka pozostaje stroną umowy kredytowej oraz dłużnikiem osobistym pozwanej <span class="anon-block"> (...) SA</span>.</p> <p>Przypomnieć należy, że w postępowaniu o podział majątku wspólnego Sąd bierze pod uwagę jedynie aktywa znajdujące się w tym majątku, z pominięciem m.in. obciążeń hipotecznych. Z tego też względu, pozwany <span class="anon-block">J. P. (1)</span> został obowiązany do dokonania spłaty na rzecz skarżącej, mimo stwierdzenia przez Sąd, iż mieszkanie jest obciążone długiem. Sąd w postępowaniu działowym nie zajmuje się kwestią ewentualnego zwolnienia z długu małżonka, który w wyniku podziału nie uzyskuje praw do nieruchomości obciążonej hipoteką. Co więcej, Sąd w zakresie wysokości ewentualnej spłaty drugiego małżonka również nie bierze pod uwagę tej kwestii - traktuje mieszkanie tak, jak gdyby długu nie było.</p> <p>Podstawę prawną żądania powódki stanowił <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 64)">art. 64 k.c.</a>, zgodnie z którym prawomocne orzeczenie sądu stwierdzające obowiązek danej osoby do złożenia oznaczonego oświadczenia woli, zastępuje to oświadczenie. Jednakże <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 64)">art. 64 k.c.</a> pozwala na zastąpienie oświadczenia woli określonej osoby prawomocnym orzeczeniem Sądu tylko wówczas, gdy treść tego oświadczenia wynika z zobowiązania do jego złożenia, lub ustawy, co w niniejszej sprawie nie ma miejsca.</p> <p>Zarzut naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 519)">art. 519 k.c.</a> przez niewłaściwe zastosowanie również okazał się całkowicie chybiony, a poczynione w tym przedmiocie rozważania Sądu Rejonowego zasługują na uznanie. Nie budzi wątpliwości, że zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 519;art. 519 § 1)">art. 519 § 1 k.c.</a> osoba trzecia może wstąpić na miejsce dłużnika, który zostaje z długu zwolniony. Przejęcie długu następuje w drodze umowy pomiędzy przejemcą a dłużnikiem lub wierzycielem, w obu wypadkach do zawarcia umowy przejęcia długu potrzebna jest również zgoda tej strony zobowiązania, która nie uczestniczy w umowie przejęcia długu – w tym wypadku wymagana była zgoda obu pozwanych, tj. wierzyciela i współdłużnika solidarnego (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 519;art. 519 § 2)">art. 519 § 2 k.c.</a>). Przejęcie długu jest czynnością prawną dwuczłonową. Pierwszym członem jest umowa między przejemcą a dłużnikiem lub wierzycielem, drugim – oświadczenie zawierające zgodę na zmianę dłużnika. Umowa o przejęcie długu staje się skuteczna dopiero po oświadczeniu zgody przez osobę, której zgoda jest potrzebna do skuteczności przejęcia długu (vide: H. Ciepła (w:) Komentarz..., s. 601; W. Czachórski, A. Brzozowski, M. Safjan, E. Skowrońska-Bocian, Zobowiązania..., s. 367).</p> <p>Wbrew zastrzeżeniom powódki w rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji dokonał trafnej interpretacji <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 519;art. 519 § 1)">art. 519 §1 k.c.</a> Jak wskazał Sąd Rejonowy, przesłanką wydania orzeczenia zastępującego oświadczenie woli jest istnienie prawnego obowiązku złożenia takiego oświadczenia przez zobowiązanego w chwili zamknięcia rozprawy. Źródłem obowiązku złożenia oznaczonego oświadczenia może być zarówno umowa, jak i ustawa. Natomiast w niniejszej sprawie, brak było możliwości nakazania pozwanym złożenia oznaczonych oświadczeń woli, ponieważ ani z umowy, ani z ustawy nie wynika taki obowiązek. Podkreślić należy, iż <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 519)">art. 519 k.c.</a> jest przepisem bezwzględnie obowiązującym i zmiana dłużnika jest możliwa tylko przy spełnieniu przesłanek w nim zawartych i w zakresie przesłanki w postaci zgody wierzyciela na przejęcie długu i tym samym złożenie stosownego oświadczenia, która w przedmiotowej sprawie nie została spełniona. Nie ulega bowiem wątpliwości, że żaden z pozwanych nie wyraża zgody na przejęcie długu powódki przez pozwanego <span class="anon-block">J. P. (1)</span>.</p> <p>Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> oddalił apelację jako bezzasadną.</p> </div>