I OSK 1583/09

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Lech po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. S. i M. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 września 2009 r., sygn. akt I SAB/Wa 221/09 o odrzuceniu skargi B. S. i M. S. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość postanawia oddalić skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 23 września 2009 r., sygn. akt I SAB/Wa 221/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę B. S. i M. S. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość, wskazując, że w sprawie nie został wyczerpany administracyjny tok instancji, gdyż skarżący przed wniesieniem skargi na bezczynność nie wnieśli zażalenia, o którym mowa w art. 37 k.p.a. Od tego postanowienia skargę kasacyjną złożyli B. S. i M. S. reprezentowani przez adwokata I. M., wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, to jest: 1) art. 52 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), przez błędną wykładnię, albowiem w sytuacji, gdy postępowanie na wniosek strony nie zostało w ogóle wszczęte, stronie nie służy żaden środek zaskarżenia; 2) art. 133 § 1 w związku z art. 166 powołanej wyżej ustawy, gdyż Sąd nie zauważył, że w sprawie z wniosku strony organ nie wszczął w ogóle postępowania, o czym wprost organ pisał tak w piśmie z dnia 22 czerwca 2009 r., jak i w odpowiedzi na skargę z dnia 9 września 2009 r. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że wezwanie do wykonania uprawnień strony i wydania odrębnej decyzji o odszkodowaniu, jak stanowi art. 129 ust 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, a więc decyzji opartej o odrębne postępowanie, zostało skierowane do Prezydenta [...] w dniu 8 czerwca 2009 r. Wskazano, że od tej daty do chwili obecnej nie zostały podjęte przez organ żadne czynności dotyczące tego żądania, w tym w szczególności nie wszczęto żadnego postępowania. Nie wydano zatem żadnej decyzji przyznającej odszkodowanie bądź decyzji odmawiającej przyznania takiego odszkodowania. Strona skarżąca kasacyjnie wskazała, że jeżeli nie wszczęto postępowania w sprawie odszkodowania i organ nie podjął żadnych czynności w tej sprawie, to strona nie ma uprawnienia do złożenia zażalenia w trybie art. 37 k.p.a., ani uprawnienia do złożenia żadnych innych środków odwoławczych. Nie można zatem składać skargi do wojewody na bezczynność postępowania w sytuacji, gdy to postępowanie nie istnieje. Powołując się na literaturę podkreślono, że w takim przypadku stronie nie przysługuje zażalenie na bezczynność organu, a jedynie może wnieść skargę do sądu administracyjnego. Wskazano ponadto, że prowadzone przez organ postępowanie o przyznaniu, bądź nie przyznaniu użytkowania wieczystego, jest innym, odrębnym postępowaniem dotyczącym zupełnie innej materii prawnej. W dalszej części uzasadnienia niniejszej skargi kasacyjnej podniesiono, że postępowanie o przyznanie lub odmowę przyznania wieczystego użytkowania do gruntu przy ul. [...], jest bezprzedmiotowe z uwagi na to, że takie użytkowanie wieczyste zostało już przez organ ustanowione czynnością cywilnoprawną (aktem notarialnym) na rzecz innego podmiotu i czynności tej organ administracji nie może zmienić. W ocenie skarżących, w zaistniałej sytuacji możliwe jest jedynie podjęcie przez Prezydenta [...] postępowania odszkodowawczego, o co strona zwróciła się do tegoż organu, a ten uchyla się pod pretekstem, iż toczy się postępowanie o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do spornej nieruchomości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zgodnie z art. 52 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba, że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki, jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie, o czym stanowi § 2 wskazanego przepisu. Natomiast w myśl art. 37 k.p.a., wniesienie skargi na bezczynność organu jest dopuszczalne dopiero po wyczerpaniu środków zaskarżenia postępowania, do których należy między innymi zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Wskazać bowiem należy, że art. 37 § 1 stanowi, iż na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 lub ustalonym w myśl art. 36 stronie służy zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia. Natomiast w myśl § 2, organ wymieniony w § 1, uznając zażalenie za uzasadnione, wyznacza dodatkowy termin załatwienia sprawy oraz zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie, a w razie potrzeby także podjęcie środków zapobiegających naruszaniu terminów załatwiania spraw w przyszłości. W niniejszej sprawie skarżący składając do Prezydenta [...] w dniu 8 czerwca 2009 r. swój wniosek, wszczęli administracyjne postępowanie w sprawie, a więc nietrafny jest argument skargi kasacyjnej o tym, że postępowanie nie zostało w ogóle wszczęte. Jeżeli natomiast Prezydent [...] – zdaniem skarżących – pozostawał w bezczynności, to przysługiwało im zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie do organu administracji publicznej wyższego stopnia, o czym była już mowa powyżej. Skarżący nie skorzystali jednak z tego trybu, zatem przed wniesieniem skargi nie wyczerpali środków zaskarżenia w toku postępowania administracyjnego. Zatem, gdyby skarżący chcieli skarżyć bezczynność Prezydenta [...], to najpierw powinni wnieść do organu nadrzędnego zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Jeżeli organ nadrzędny nie rozpozna zażalenia, bądź strona będzie niezadowolona z zapadłego rozstrzygnięcia, wtedy dopiero przysługuje skarga do sądu administracyjnego. W związku z tym uznać należy, że zarzuty skargi kasacyjnej o naruszeniu w zaskarżonym wyroku art. 52 § 1 i § 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie mają usprawiedliwionych podstaw. Nie są również zasadne zarzuty skargi kasacyjnej o naruszeniu art. 133 § 1 w związku z art. 166 wskazanej ustawy, gdyż Sąd rozstrzygał na podstawie przedstawionych akt sprawy, dysponował więc pełnym materiałem dowodowym zgromadzonym w postępowaniu administracyjnym. Stwierdzić zatem wypada, że zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie narusza przepisów obowiązującego prawa. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 182 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił, jak w sentencji.