II FZ 110/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 7 września 2023 r. sygn. akt I SA/Rz 246/23 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi W. K. na decyzję Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu z dnia 28 lutego 2023 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2017 r. postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 7 września 2023 r., sygn. akt I SA/Rz 246/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie na podstawie art. art. 220 § 1 i 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") odrzucił skargę W.K. na decyzję Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu z 28 lutego 2023 r. W uzasadnieniu Sąd wyjaśnił, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 15 czerwca 2023 r. określona została wartość przedmiotu zaskarżenia na 9.273.175 zł, a wysokość wpisu od skargi na 82.732 zł. Wniosek Skarżącego o przyznanie prawa pomocy został prawomocnie oddalony (postanowienia referendarza sądowego z 15 czerwca 2023 r. oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 24 lipca 2023 r. o sygn. akt załącznikowych I SPP/Rz 87/23). Wobec tego zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 25 lipca 2023 r. wezwano Skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 82.732 zł. Doręczone pełnomocnikowi Skarżącego w dniu 28 lipca 2023 r. wezwanie nie zostało w wyznaczonym terminie wykonane. Ustawowy termin 7 dni upłynął bezskutecznie 4 sierpnia 2023 r. Wobec powyższego skarga podlega odrzuceniu. Pełnomocnik Skarżącego wniósł zażalenie na powyższe postanowienie i zaskarżając je w całości zarzucił: 1) naruszenie przepisów postępowania, w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 220 § 1 p.p.s.a. w zw. 230 § 1 p.p.s.a. przez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż należną opłatą jest kwota w wysokości 82.732 zł, przy jednoczesnym wadliwym wskazaniu przedmiotu zaskarżenia w wysokości 9.273.175 zł, 2) naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez ich niewłaściwe zastosowanie art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust 2 Konstytucji RP, a także art. 6 ust 1 wiążącej Polskę Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, sporządzonej Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.) poprzez naruszenie konstytucyjnych praw i wolności skarżącego w zakresie jego uprawnień do zaskarżenia niezgodnego z prawem orzeczenia, sądowego dochodzenia naruszonych wolności i praw oraz sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy, 3) naruszenie przepisów postępowania w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 220 § 3 p.p.s.a. w zw. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż istniały podstawy do odrzucenia skargi, podczas gdy prawidłowe zastosowanie ww. przepisów prowadziłoby do wniosków, iż brak był podstaw do obciążania skarżącego opłatą co skutkowałoby przyjęciem skargi do rozpoznania. Mając powyższe na uwadze wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest niezasadne. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji zasadnie odrzucił skargę z powodu braku uiszczenia w terminie wpisu sądowego od skargi. Zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2 i § 3, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie zapadło prawomocne postanowienie odmawiające Skarżącemu przyznania prawa pomocy. W związku z powyższym wezwano Skarżącego (zarządzeniem z 25 lipca 2023 r., k. 84 akt sądowych), do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w kwocie 82.732,00 zł. Zarządzenie wzywające do uiszczenia wpisu we wskazanej wyżej kwocie zostało prawidłowo doręczone pełnomocnikowi Skarżącego 28 lipca 2023 r. (k. 86 akt sądowych). Termin do uiszczenia wpisu upłynął w dniu 4 sierpnia 2023 r. Wpis nie został uiszczony. Wskazać należy, że prawomocne zakończenie postępowania w zakresie prawa pomocy zakończone odmową jego przyznania implikowało po stronie Skarżącego obowiązek zastosowania się do zarządzenia o uiszczeniu wpisu sądowego. Konsekwencją nieuiszczenia wpisu było odrzucenie skargi. Odnosząc się natomiast do podniesionej w uzasadnieniu zażalenia kwestii ustalonej kwoty wpisu, to na podstawie art. 218 p.p.s.a. przewodniczący może sprawdzić wartość przedmiotu zaskarżenia oznaczoną w piśmie i zarządzić w tym celu dochodzenie. Tak też się stało w niniejszej sprawie (zarządzenie k. 77). Kontroli instancyjnej w tym przypadku może podlegać ustalona zarządzeniem przewodniczącego wysokość wpisu w trybie zażalenia w przedmiocie kosztów sądowych, o którym stanowi art. 217 § 1 p.p.s.a. Wymaga jednak podkreślenia, że przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest kwestia nieuiszczenia wymaganego na podstawie art. 220 § 1 p.p.s.a. wpisu i prawidłowości wydania zaskarżonego orzeczenia o odrzuceniu skargi, a nie kwestia jego wysokości. W związku z tym uwagi dotyczące ustalonej wysokości wpisu nie stanowią przedmiotu rozpoznania w rozpatrywanej sprawie. Odnotować trzeba, że prawo do sądu jest bezspornie jednym z fundamentalnych uprawnień jednostki, mającym swoje źródło zarówno w Konstytucji RP (art. 45 ust. 1 – "Każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd", a także art. 77 ust. 2 – "Ustawa nie może nikomu zamykać drogi sądowej dochodzenia naruszonych wolności lub praw"), jak i w normach prawa międzynarodowego (art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka). Jak jednak stwierdził Europejski Trybunał Praw Człowieka w wyroku z 10 czerwca 2014 r., sygn. 60606/11 (publ. LEX nr 1477698), "(..) prawo dostępu do sądu zapewnione w art. 6 ust. 1 Konwencji nie jest bezwzględne i może podlegać ograniczeniom. Te są dozwolone w sposób dorozumiany, jako że prawo dostępu ze swej istoty wymaga uregulowania przez Państwo, które to uregulowanie może być różne w zależności od czasu i miejsca, zgodnie z potrzebami i środkami po stronie społeczeństwa i jednostek. [...]". Prawo dostępu do sądu nie ma, jak próbował to wykazać skarżący, charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W rozpoznawanej sprawie Skarżący pozbawił się prawa do sądu, gdyż nie uiścił wymaganego prawem wpisu od skargi i konsekwencją tego było odrzucenie skargi przez Sąd pierwszej instancji. Wymóg uiszczenia wpisu od skargi (taki bowiem wpis był wymagany w rozpoznawanej sprawie) nie jest bowiem nieproporcjonalnym ograniczeniem prawa do sądu, w sytuacji, w której Skarżący nie spełnia przesłanek do przyznania mu prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów postępowania, tj. nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 p.p.s.a.). Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.