II SAB/Po 103/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 30 listopada 2023 r. sprawy ze skargi P. M. na bezczynność i przewlekłość Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. w przedmiocie lokalizacji pojemników na odpady i wydania skanów dokumentów postanawia: odrzucić skargę UZASADNIENIE Pismem z dnia 24 czerwca 2021 r. P. M. złożył wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie nakazania zarządcy i zarządowi Wspólnoty Mieszkaniowej [...], [...] w P. doprowadzenia terenu przy budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...], [...] w P. do stanu zagospodarowania zgodnego z przepisami prawa budowlanego, wskazując, że miejsce czasowego gromadzenia odpadów zostało umieszczone przez zarządcę i zarząd Wspólnoty pod oknami należącego do niego lokalu mieszkalnego, w odległości od 2 m do 4,4 m od ściany budynku. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. (dalej: PINB), postanowieniem z dnia 22 lipca 2021 r., nr [...], wydanym na podstawie art. 59 § 1 k.p.a., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie lokalizacji pojemników na segregowane odpady przez Wspólnotę Mieszkaniową [...], [...] w P.. Postanowieniem z dnia 3 września 2021 r., nr [...], [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: WINB), po rozpoznaniu zażalenia P. M., uchylił zaskarżone postanowienie PINB w części podstawy prawnej rozstrzygnięcia, tj. art. 59 § 1 k.p.a. i orzekając ponownie w tym zakresie wskazał jako podstawę prawną art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 123 § 1 k.p.a. W pozostałej części utrzymał zaskarżone postanowienie PINB w mocy. Wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2022 r., sygn. akt II SA/Po [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu skargi P. M., uchylił zaskarżone postanowienie WINB z dnia 3 września 2021 r. oraz poprzedzające je postanowienie PINB w P. z dnia 22 lipca 2021 r. Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji pismem z 6 lipca 2022 r. wyznaczył termin czynności kontrolnych na dzień 10 sierpnia 2022 r. W dniu 10 sierpnia 2022 r. przeprowadzono kontrolę na nieruchomości. Pismem z 27 sierpnia 2022 r., P. M. przedstawił dodatkowe wyjaśnienia oraz dokumenty. Pismem z 5 października 2022 r. organ I instancji zawiadomił skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie lokalizacji śmietnika na terenie nieruchomości w P. przy ul. [...],[...]. Następnie pismami z dnia 26 października 2022 r. i 28 listopada 2022 r. P. M. zwrócił się o udostępnienie skanów akt sprawy, przesłał pełnomocnictwo do reprezentowania go przez kwalifikowanego pełnomocnika oraz dokumentację uzyskaną z Urzędu Miasta P.. Pismem z dnia 29 listopada 2022 r. PINB [...] odmówił udostępnienia skarżącemu skanów akt sprawy. W odpowiedzi, w piśmie z dnia 9 grudnia 2022 r., pełnomocnik skarżącego ponowił wniosek o udostępnianie skanów akt sprawy. Pismem z dnia 16 stycznia 2023 r. pełnomocnik skarżącego złożył do WINB ponaglenie w związku z: (1) niezałatwieniem sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a.; (2) prowadzeniem postępowania dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Pełnomocnik skarżącego wskazał, iż do dnia wniesienia ponaglenia pełnomocnikowi skarżącego nie przekazano wnioskowanych skanów, ponadto ani pełnomocnik skarżącego ani skarżący nie zostali poinformowani o terminie załatwienia sprawy i przyczynach zwłoki w jej załatwieniu. Organ I instancji naruszył art. 35 oraz art. 36 k.p.a. Decyzją z dnia 31 stycznia 2023 r., nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...], na podstawie art. 104 i art. 105 k.p.a., umorzył postępowanie administracyjne. Pismem z dnia 16 lutego 2023 r. P. M. wniósł do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego odwołanie od powyższej decyzji organu I instancji. Decyzją z dnia 11 maja 2023 r., nr [...], [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpoznaniu odwołania P. M., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji z dnia 31 stycznia 2023 r. Pismem z dnia dnia 9 czerwca 2023 r. P. M., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika radcę prawnego M. R., złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...], zarzucając naruszenie art. 35 i art. 37 oraz art. 73 § 2 K.p.a., poprzez niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., brak informacji o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie oraz brak informacji o nowym terminie załatwienia sprawy, prowadzenie postępowania dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy, a także brak udostępnienia przed wydaniem decyzji przez organ I instancji skanów akt sprawy. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w sprawie doszło do przewlekłości postępowania oraz opisano szczegółowo przebieg postępowania przed organem I instancji, podkreślając, że skarżącemu nie udostępniono skanów akt sprawy pomimo kilkukrotnego zgłoszenia tego żądania W odpowiedzi na skargę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] szczegółowo opisał przebieg postępowania, wskazując m. in., że w dniu 31 stycznia 2023 r. wydał decyzję, w której umorzono postępowanie administracyjne w całości, zaś [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpoznaniu odwołania P. M., w dniu 11 maja 2023 r. utrzymał ją w całości w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna. Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy Sąd weryfikuje w pierwszej kolejności dopuszczalność skargi. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej "P.p.s.a."), Sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi uczyniono bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] w zakresie rozpoznania wniosku P. M. z dnia 24 czerwca 2021 r. W pierwszej kolejności oceniając dopuszczalność wniesionej skargi wskazać należy, że stosownie do art. 52 § 1 P.p.s.a. skargę – w tym także skargę na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania – można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Na mocy art. 37 § 1 pkt 2 K.p.a., środkiem zaskarżenia w rozumieniu art. 52 § 1 P.p.s.a. w przypadku bezczynności oraz w przypadku przewlekłości jest instytucja ponaglenia. Z akt sprawy wynika, że w rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł ponaglenie w dniu 16 stycznia 2023 r., wobec czego należało uznać, że powyższa przesłanka formalna do wniesienia skargi została spełniona. Dalej należy wskazać, że do czasu nowelizacji Kodeksu postępowania administracyjnego oraz ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dokonanej ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935), pojęcia "bezczynność", jak i "przewlekłość", nie były zdefiniowane ustawowo. Pojęcie bezczynności rozumiane było przede wszystkim jako niewydanie w terminie decyzji administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12 – CBOSA), natomiast przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" rozumiano prowadzenie postępowania w sposób nieefektywny przez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok NSA z 26 listopada 2013 r., sygn. akt I OSK 2704/13). W wyniku wskazanej nowelizacji ostatecznie przewlekłość została zdefiniowana jako prowadzenie postępowania dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 K.p.a.), a bezczynność jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 K.p.a. (art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a.). Należy jednak zauważyć, iż zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2020 r., sygn. II OPS 5/19, wniesienie skargi na bezczynność (przewlekłość) po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. W wyżej przywołanej uchwale wskazuje się, iż kontrola działalności organów administracji publicznej, obejmująca m.in. orzekanie w sprawach na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a, stanowi kontrolę stanu jego niewydania mimo przewidzianego prawem obowiązku podjęcia przez organ działania w określonej formie i czasie (patrz: J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz; wyd. 5, str. 43). Tym samym, kontrolowany w wyniku skargi na bezczynność (przewlekłość) stan rzeczy musi być w dacie wniesienia skargi aktualny, nie zaś historyczny. Wniosek taki znajduje swoje uzasadnienie w normatywnej treści pojęć bezczynności i przewlekłości, a wspiera go wspólna na gruncie regulacji postępowania administracyjnego i postępowania przed sądami administracyjnymi instytucja ponaglenia. W związku z powyższym nie jest dopuszczalne merytoryczne rozpoznanie wniesionej przez P. M. w niniejszej sprawie skargi na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] w przedmiocie jego wniosku z dnia 24 czerwca 2021 r. – skarga wniesiona została bowiem w dniu 9 czerwca 2023 r. (data nadania skargi u operatora pocztowego), gdy tymczasem Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] załatwił sprawę decyzją z dnia 31 stycznia 2023 r. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. skargę odrzucił. Na podstawie art. 119 pkt 4 P.p.s.a., sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.