VIII SA/Wa 712/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu sprawy ze skargi A.C. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 29 września 2023 r. znak: [...] w przedmiocie ponownego ustalenia wysokości renty rolniczej z tytułu niezdolności postanawia: odrzucić skargę UZASADNIENIE Pismem z 9 października 2023 r., uzupełnionym pismem z 9 listopada 2023 r., A. C. (dalej: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (dalej: Prezes KRUS, organ rentowy) z dnia 29 września 2023 r. znak: [...] w przedmiocie ponownego ustalenia wysokości renty rolniczej wz tytułu niezdolności. W uzasadnieniu wskazał, że nie zgadza się z pobieraniem przez organ rentowy podatku dochodowego oraz potrącaniem kwoty z tytuły nienależnie pobranych świadczeń. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Przystępując do rozpoznania skargi sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada, czy zaskarżony akt lub czynność organu administracji publicznej podlega kontroli tego sądu, albowiem postępowanie sądowoadministracyjne może toczyć się wyłącznie na podstawie prawnie dopuszczalnej i skutecznie wniesionej skargi. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne został określony w art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), zgodnie z którym sądy administracyjne w zakresie swej właściwości sprawują kontrolę pod względem legalności, to jest zgodności z prawem, działań lub zaniechań organów administracji publicznej. Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne ma charakter ograniczony, gdyż objęte są nią jedynie działania administracyjne wskazane w ustawie. Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w k.p.a., postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900 ze zm., dalej: O.p.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w k.p.a. oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI O.p. oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Ponadto, zgodnie z § 2a i § 3 tego artykułu, sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji, wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi jest decyzja Prezesa KRUS z 29 września 2023 r. znak: [...] w przedmiocie ponownego ustalenia wysokości renty rolniczej z tytułu niezdolności. Skarżący kwestionuje w niej pobieranie przez organ rentowy podatku dochodowego oraz potrącanie kwoty z tytuły nienależnie pobranych świadczeń. Należy zauważy, że kontrola sądowoadministracyjna w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych została uregulowana w sposób szczególny w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1009 ze zm., dalej: u.s.u.s.) oraz w ustawie z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2023 r. poz. 208 ze zm., dalej: u.s.r.). Jak wynika z treści art. 36 ust. 1 pkt 1 – 9, 12 w związku z ust. 3 u.s.r. co do zasady sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rolników zostały poddane kognicji sądu powszechnego. Wyżej wymienione przepisy stanowią, że od decyzji Prezesa KRUS wydanych w sprawach: podlegania ubezpieczeniu oraz ustania ubezpieczenia, a także wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenie (pkt 1), zmiany warunków ubezpieczenia, a także stwierdzenia obowiązku opłacania składki, o której mowa w art. 17 ust. 2 (pkt 1a), stwierdzenia obowiązku opłacania dodatkowej składki miesięcznej, o której mowa w art. 17 ust. 4 (pkt 1b), przedłużenia prawa do renty rolniczej szkoleniowej (pkt 2a), ustalenia prawa do świadczeń pieniężnych z ubezpieczenia i ich indywidualnego wymiaru (pkt 3), zawieszenia prawa do świadczeń (pkt 4), zawieszenia lub wstrzymania wypłaty świadczeń oraz wznowienia zawieszonej lub wstrzymanej wypłaty (pkt 5), zwrotu nienależnie pobranych świadczeń (pkt 6), przyznania odsetek za opóźnienie w wypłacie świadczeń (pkt 7), potrącenia składek na ubezpieczenie lub innych należności ze świadczeń z ubezpieczenia (pkt 8), wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne, z zastrzeżeniem ust. 1a (pkt 9), interpretacji indywidualnych, o których mowa w art. 62a (pkt 12), a także w przypadku niewydania decyzji w tych sprawach - przysługuje odwołanie do sądu w terminach i na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu odrębnym w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych (ust. 3). Zgodnie z art. 4778 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1550, dalej: k.p.c.) do właściwości sądów okręgowych należą sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych, z wyjątkiem spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość sądów rejonowych. Zakres spraw, które ustawodawca uznaje za sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych na potrzeby postępowania cywilnego określony został w art. 476 § 2 i 3 k.p.c. Z kolei sprawy z zakresu ubezpieczenia społecznego, w tym rolniczego, które ustawodawca zastrzegł dla właściwości sądów administracyjnych, to wyłącznie sprawy wymienione art. 83 ust. 4 u.s.u.s., tj. przyznanie świadczenia z ubezpieczenia społecznego w drodze wyjątku; odmowa przyznania takiego świadczenia; umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz wymienione w art. 55 u.s.r. emerytura lub renta rolnicza w drodze wyjątku. W rozpoznawanej sprawie zaskarżona decyzja została wydana w przedmiocie ponownego ustalenia wysokości renty rolniczej z tytułu niezdolności, która - jak zostało wyżej wykazane - nie podlega kontroli sądu administracyjnego, a sądu powszechnego, w tym przypadku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w R., o czym zresztą skarżący został prawidłowo pouczony w treści zaskarżonej decyzji. Zaskarżona decyzja zawierała także informację, że jeżeli skarżący kwestionuje obliczenie lub pobranie przez organ rentowy podatku dochodowego, może wystąpić bezpośrednio do naczelnika urzędu skarbowego właściwego wg. miejsca zamieszkania z żądaniem sprostowania obliczenia bądź zaprzestania pobierania zaliczki na podatek, albo zwrotu niesłusznie pobranej kwoty – w terminie 5 lat od pobrania podatku. Dodatkowo należy zauważyć, że wszystkie wcześniejsze decyzje wskazane przez skarżącego w skardze, tj. z 21 grudnia 2022 r., 22 grudnia 2022 r., 31 stycznia 2023 r. oraz 19 kwietnia 2023 r., podlegają kognicji sądu powszechnego, a nie administracyjnego. Mając powyższe na względzie Sąd, działając na podstawie art. 58 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.