II SA/Rz 1185/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ Sędziowie WSA Paweł Zaborniak AWSA Maria Mikolik Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek–Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2023 r. sprawy ze skargi Wojewody Podkarpackiego na uchwałę Rady Gminy Grodzisko Dolne z dnia 28 kwietnia 2023 r. nr LII/367/2023 w przedmiocie wyrażenia zgody na podwyższenie kapitału zakładowego jednoosobowej spółki Gminy Grodzisko Dolne - postanawia - umorzyć postępowanie sądowe. UZASADNIENIE Rada Gminy Grodzisko Dolne, działając na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. g) i h) ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r., poz. 40 ze zm. - dalej "u.s.g.") podjęła 28 kwietnia 2023 r. uchwałę nr LII/367/2023 w sprawie wyrażenia zgody na podwyższenie kapitału zakładowego jednoosobowej spółki Gminy Grodzisko Dolne - Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej Sp. z o. o w Grodzisku Dolnym. W uchwale tej wskazano, że w związku z realizacją przez Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. w Grodzisku Dolnym projektu pn. "Budowa sieci kanalizacji sanitarnej w miejscowościach Laszczyny, Zmysłówka, Opaleniska i Grodzisko Dolne oraz rozbudowa sieci wodociągowej w miejscowości Zmysłówka" w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, wyrażono zgodę na podwyższenie kapitału zakładowego Spółki poprzez ustanowienie 130 nowych udziałów o wartości nominalnej 1000 zł każdy i łącznej wartości nominalnej 130 000 zł i objęcie ich przez Gminę Grodzisko Dolne (§ 1 ust. 1). Wskazano, że przekazanie środków celem objęcia udziałów, o których mowa w ust. 1 nastąpi do dnia 20 grudnia 2023 r. (ust. 2). Zobowiązanie wymienione w ust. 1 pokryte będzie z dochodów własnych Gminy Grodzisko Dolne. (ust. 3). W § 2 wskazano, że wykonanie uchwały powierza się Wójtowi Gminy. Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia (§ 3). Skargę na tą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożył Wojewoda Podkarpacki wnosząc o stwierdzenie jej nieważności i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Strona skarżąca wskazała, że art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. h u.s.g. nie może stanowić podstawy dla działania Rady Gminy w zakresie zgody na podwyższenie kapitału i objęcie nowych udziałów, gdyż dotyczy tworzenia, likwidacji i reorganizacji przedsiębiorstw, zakładów i innych gminnych jednostek organizacyjnych oraz wyposażania ich w majątek. Natomiast zgodnie z art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. g u.s.g. do wyłącznej kompetencji rady miasta należy podejmowanie uchwał w sprawach majątkowych gminy, przekraczających zakres zwykłego zarządu, dotyczących określania zasad wnoszenia, cofania i zbywania udziałów i akcji przez prezydenta miasta. Z treści tego przepisu jednoznacznie wynika, że powyższe upoważnienie nie przyznaje radzie prawa do określenia zasad obejmowania udziałów, jak i wnoszenia wkładów do spółek, w tym wkładów niepieniężnych (aportów), a tym bardziej podejmowania uchwał indywidualnych w tych sprawach. Z wyjątkiem przypadków, gdy przedmiotem aportu jest nieruchomość, rada gminy może określać zasady wnoszenia takiego aportu lub wyrazić zgodę w indywidualnej sprawie, jednakże wtedy podstawę działania będzie stanowił art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. a) u.s.g., gdyż wniesienie jako aportu stanowić będzie zbycie tej nieruchomości. Wojewoda wskazał, że z treści uchwały jednoznacznie wynika, że przedmiotem wkładu nie jest nieruchomość, a zatem brak było podstaw do podjęcia przez Radę Gminy Grodzisko Dolne uchwały w sprawie wyrażenia zgody na pokrycie obejmowanych udziałów wkładem pieniężnym. Decyzja w tym przypadku pozostawiona została przez ustawodawcę organowi wykonawczemu - Wójtowi Gminy Grodzisko Dolne jako czynność dokonywana w ramach gospodarowania mieniem komunalnym na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 3 u.s.g. Wojewoda wyjaśnił, że zgodnie z normą kompetencyjną zawartą w art. 30 ust. 2 pkt 3 u.s.g. do zadań organu wykonawczego należy gospodarowanie mieniem komunalnym. Wykonywanie uprawnień, jakie wynikają z posiadania przez gminę udziałów w spółkach kapitałowych należy bezspornie do sfery majątkowej. Natomiast kompetencje organu stanowiącego gminy (rady gminy) ustawodawca zawarł w art. 18 ust. 1 i 2 u.s.g. Przepis ten formułuje zasadę domniemanie właściwości rady gminy, przypisując jej wszystkie sprawy należące do zakresu działania gminy, chyba że ustawy stanowią inaczej. W ust. 2 tego przepisu ustawodawca wymienił natomiast te kompetencje rady gminy, które stanowią najważniejsze i wyłączne uprawnienia organu uchwałodawczego. Jedną z takich kompetencji w myśl art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. g u.s.g. jest podejmowanie uchwał w sprawach majątkowych gminy przekraczających zakres zwykłego zarządu dotyczących określania zasad wnoszenia, cofania i zbywania udziałów i akcji przez wójta (prezydenta). Niewątpliwie na mocy wskazanego przepisu gmina jest uprawniona do określenia zasad, a więc ogólnych reguł postępowania przy wnoszeniu, cofaniu i zbywaniu udziałów. Przez pojęcie "zasady" należy rozumieć zbiór podstawowych reguł postępowania organu dla organu wykonawczego z pominięciem szczegółowych postanowień przewidzianych do konkretyzacji w umowie zawieranej przez gminę reprezentowaną przez jej organ wykonawczy. Wojewoda zaznaczył, że nie ulega wątpliwości, że rada może określić zasady wnoszenia, cofania i zbywania udziałów, jakimi winien kierować się organ wykonawczy i to również w stosunku do konkretnego podmiotu, nie może natomiast nakładać jakichkolwiek obowiązków, w tym związanych z obciążeniem finansowym nie mając do tego wyraźnej podstawy prawnej. Wojewoda wskazał, że zgodnie z art. 12 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (Dz. U. z 2021 r. poz. 679) do wnoszenia wkładów oraz obejmowania udziałów stosuje się przepisy Kodeksu spółek handlowych, ale również przepisy Kodeksu cywilnego, z zastrzeżeniem przepisów ustaw: o samorządzie gminnym, o samorządzie powiatowym, o samorządzie województwa oraz o komercjalizacji i niektórych uprawnieniach pracowniczych. Aktywa w postaci udziałów w spółce kapitałowej są składnikami majątkowy i gminy wchodzącymi w skład mienia gminnego w rozumieniu art. 43 u.s.g., a zatem uregulowania zaskarżonej uchwały dotyczą sfery gospodarowania mieniem komunalnym. Wojewoda wyjaśnił, że z porównania przywołanych wyżej przepisów wynika, że w omawianej materii rada gminy jest uprawniona wyłącznie do ustalania ogólnych reguł gospodarowania mieniem w zakresie wnoszenia, cofania lub zbywania udziałów i akcji. Natomiast samo gospodarowanie tym mieniem, w tym objęcie udziałów, należy do kompetencji organu wykonawczego gminy (wójta, burmistrza, prezydenta miasta). Przepis art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. g u.s.g. nie zawiera upoważnienia dla rady gminy do wyrażania zgody na objęcie udziałów przez organ wykonawczy w drodze indywidualnych uchwał. Wojewoda wskazał, że skoro powyższy przepis dokonuje podziału kompetencji stanowiących dotyczących określania przez wójta zasad wnoszenia, cofania i zbywania udziałów i akcji to jakikolwiek od nich materialne odstępstwa muszą być traktowane jako sprzeczne z zasadą podziału władz organów administracji publicznej na stanowiące i wykonawcze. Niedopuszczalne jest aby inny organ podejmował działania do których nie został uprawniony. W ocenie wojewody zaskarżona uchwała została podjęta z naruszeniem przepisów powszechnie obowiązującego prawa w szczególności art. 7 Konstytucji RP w zw. z art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. g i art. 30 ust. 2 pkt 3 u.s.g. W odpowiedzi na skargę Rada Gminy Grodzisko Dolne - reprezentowana przez Wójta Gminy Grodzisko Dolne zawnioskowała o umorzenie postępowania. Wyjaśniła, że zaskarżona uchwała z 28 kwietnia 2023 r. została wyeliminowana z obrotu prawnego na mocy uchwały Rady Gminu Grodzisko Dolne z 10 lipca 2023 r. nr LV/385/2023 w sprawie uchylenia uchwały nr LII/367/2023. Organ wyjaśnił jednocześnie, że 10 lipca 2023 r. Rada Gminy Grodzisko Dolne przyjęła uchwałę nr LV/386/2023 w sprawie zasad wnoszenia, cofania i zbywania udziałów i akcji w spółkach prawa handlowego. W ocenie organu w sprawie wystąpiła bezprzedmiotowość postępowania sądowoadministracyjnego. Uchylenie zaskarżonej uchwały wyczerpuje przesłanki z art. 161 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Zgodnie z treścią art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 - dalej "P.p.s.a.", sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn, niż cofnięcie skargi lub śmierć strony, stało się bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość postępowania sądowoadministracyjnego "z innych przyczyn" w rozumieniu powołanego przepisu zachodzi wtedy, gdy w toku postępowania, a przed wydaniem wyroku, przestaje istnieć przedmiot zaskarżenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2005 r., sygn. akt II OSK 85/05 LEX nr 188791). Taka sytuacja zaistnieje wówczas, gdy zaskarżony akt zostanie pozbawiony bytu prawnego, na skutek m.in. uchylenia tego aktu. Z opisaną sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, bowiem uchwała Rady Gminy Grodzisko Dolne z dnia 28 kwietnia 2023 r., nr LII/367/2023, będąca przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego, została wyeliminowana z obrotu prawnego na mocy uchwały Rady Gminu Grodzisko Dolne z 10 lipca 2023 r. nr LV/385/2023 w sprawie uchylenia uchwały nr LII/367/2023. Organ wyjaśnił jednocześnie, że 10 lipca 2023 r. Rada Gminy Grodzisko Dolne przyjęła uchwałę nr LV/386/2023 w sprawie zasad wnoszenia, cofania i zbywania udziałów i akcji w spółkach prawa handlowego. W konsekwencji stwierdzić należy, że w sprawie wystąpiła bezprzedmiotowość postępowania sądowoadministracyjnego. Z kolei stwierdzenie bezprzedmiotowości postępowania skutkuje jego umorzeniem, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., ponieważ przed wydaniem wyroku przestał istnieć przedmiot zaskarżenia. Podkreślenia również wymaga, że w uchwale z dnia 14 września 1994r., sygn. akt W 5/94, dotyczącej powszechnie obowiązującej wykładni ustaw, Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że zmiana lub uchylenie uchwały podjętej przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, dokonana po zaskarżeniu tej uchwały do sądu administracyjnego, nie czyni zbędnym wydania wyroku przez sąd administracyjny, jeżeli zaskarżona uchwała może być stosowana do sytuacji z okresu poprzedzającego uchylenie lub zmianę. W obecnym stanie prawnym uchwały Trybunału Konstytucyjnego w sprawie powszechnie obowiązującej wykładni ustaw nie mają mocy powszechnie obowiązującej (art. 239 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej), jednak zachowują walor wypowiedzi o sposobie wykładni prawa, zaś przytoczoną powyżej wykładnię Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w całości podziela. Zbędne będzie zatem wydanie wyroku w sprawie ze skargi na uchwałę organu jednostki samorządu terytorialnego, która została uchylona i nie może być stosowana do sytuacji z okresu poprzedzającego uchylenie. Uchylenie w okolicznościach niniejszej sprawy zaskarżonej uchwały oraz brak wątpliwości, że uchwała ta nie wywołała i nie będzie mogła wywołać skutków prawnych, stworzyło niewątpliwie stan bezprzedmiotowości postępowania sądowego. W tym stanie rzeczy Sąd, na mocy art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., umorzył postępowanie.