II SA/Gl 1015/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Gapiński (spr.), Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2023 r. sprawy ze skargi P. S. (S.) na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 24 czerwca 2021 r. nr WINB-WOA.7721.259.2021.RL w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. z dnia 26 kwietnia 2021 r. nr [...]. UZASADNIENIE Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej – Wojewódzki Inspektor, organ odwoławczy) decyzją z dnia 24 czerwca 2021 r. nr WINB-WOA.7721.259.2021.RL, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm. – dalej k.p.a.) oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowalne (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1333 z późn. zm. – dalej u.p.b.), po rozpoznaniu odwołania P. S. (dalej – Skarżący, Zobowiązany), utrzymał w mocy decyzję nr [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. (dalej – organ I instancji, Powiatowy Inspektor) z dnia 26 kwietnia 2021 r. znak [...] nakazującą P. S. dokonanie rozbiórki samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego, zlokalizowanego w miejscowości Z., działka nr 1, gmina K. Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym. Powiatowy Inspektor wszczął z urzędu postępowanie w sprawie legalności budowy budynku gospodarczego na działce nr 1, zlokalizowanej w miejscowości Z., gmina K. Zostało ono zakończone decyzją nr [...] z dnia 26 kwietnia 2021 r., którą organ I instancji nakazał rozbiórkę powyższego obiektu. W jej uzasadnieniu podniesiono, że oświadczenie Skarżącego o lokalizacji spornego budynek w miejscu posadowienia stodoły powstałej w 1943 r. nie zostało potwierdzone. Dlatego też organ I instancji uznał, że budynek gospodarczy o powierzchni powyżej 35 m2 powstał w warunkach samowoli budowlanej. Zauważono jednocześnie, że brak jest podstaw dla wdrożenia procedury jego legalizacji, gdyż narusza on § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1065 z późn. zm. – dalej r.w.t.b.). Mianowicie budynek posadowiony jest w odległości 0,7 m od granicy z działką sąsiednią. Z tego też względu – jak podkreślił Powiatowy Inspektor – zaistniały podstawy do wydania nakazu rozbiórki spornego budynku (art. 48 ust. 2 u.p.b.). W odwołaniu z dnia 4 maja 2021 r. Skarżący zanegował prawidłowość rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego. Podniósł w nim, że stodoła na działce nr 1 powstała w 1943 r. Po 50 latach została rozebrana ze względu na zły stan techniczny. W jej obrysie – jak oświadczył Skarżący - powstał "blaszak". Zobowiązany zauważył, że fakt istnienia owej stodoły potwierdza dołączony do odwołania akt notarialny z dnia [...] r. Ponadto zaznaczył, że żyją jeszcze ludzie, którzy mogą poświadczyć o prawdziwości tego faktu. Decyzją z dnia 24 czerwca 2021 r. Wojewódzki Inspektor utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy przychylił się do stanowiska, że tzw. blaszak stanowi nowy budynek, który został zrealizowany bez pozwolenia na budowę. Zgodził się także z Powiatowym Inspektorem, że z racji na niegodność lokalizacji budynku z § 12 r.w.t.b. nie można wdrożyć procedury jego lokalizacji. Mianowicie nie jest zachowana minimalna odległość budynku od granicy działki. Z tego też względu, jak stwierdził Wojewódzki Inspektor, organ I instancji był zobligowany, aby nakazać jego rozbiórkę. W skardze z dnia 7 lipca 2021 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, Zobowiązany negując decyzję Wojewódzkiego Inspektora wyjaśnił, że błędnie w niej przyjęto, jakoby blaszak był ulokowany w odległości 70 cm od granicy. Jego zdaniem, znajduje się on w samej granicy, tak jak stała kiedyś stodoła. Ponadto według Skarżącego teren starej stodoły nie został obniżony, a jedynie jej klepisko uzupełniono wylewką. Podkreślił, że obecny budynek posadowiony jest na jego terenie, w obrysie wspomnianej stodoły. W dalszej części skargi Zobowiązany podniósł, że w Starostwie Powiatowym został poinformowany, że jeżeli budynek ma powstać w miejscu poprzedniego budynku to nie trzeba "nic załatwiać". Ponadto uzyskał wtedy informację, że blaszak-wiata nie jest trwale związany z gruntem, a tym samym nie jest obiektem budowlanym, ani budynkiem. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć z innych powodów niż te, które zostały w niej podniesione. Nie jest sporne, że dopiero na etapie postępowania sądowoadministracyjnego ustalono, że nie żyją dwie strony postępowania administracyjnego. Otóż w dniu [...] 2005 r. zmarł R. K., a więc przed wszczęciem niniejszego postępowania. Natomiast już w toku postępowania pierwszoinstancyjnego zmarła E. K., tj. w dniu [...] 2021 r. Sporny budynek gospodarczy zlokalizowany jest przy granicy z działką nr 2, której ujawnionymi współwłaścicielami były wymienione wyżej osoby. Nie zostało to wprost wyartykułowane przez żaden z organów, jednak interes prawny osób dysponujących prawem do wspomnianej nieruchomości wywiedziono najprawdopodobniej z faktu usytuowania tzw. "blaszaka" z naruszeniem § 12 r.w.t.b. Inaczej rzecz ujmując uznano, że przymiot strony właścicieli działki nr 2 wynika z ulokowania budynku w odległości mniejszej niż wymagają tego przepisy techniczne. Ustalając więc krąg stron postępowania wskazano oprócz Skarżącego także współwłaścicieli wspomnianej działki nr 2, tj. R. K. i E. K. Jak zaznaczono, pierwszy z wymienionych współwłaścicieli zmarł jeszcze przed wszczęciem postępowania. Sygnałem świadczącym o nieprawidłowości w ustaleniu stron postępowania był zwrot korespondencji kierowanej do R. i E. K. (w jednej przesyłce skierowano do nich decyzję organu I instancji). Zamieszczono na niej adnotację "adresat nie żyje". Informacja ta została zignorowana, wskutek czego przeprowadzono postępowanie odwoławcze i zakończono je wydaniem zaskarżonej decyzji. Zauważyć należy, że znajdujący się aktach sprawy rozdzielnik sporządzony na potrzeby postępowania odwoławczego również wymienia obie zmarłe osoby. Ponadto przesyłki zawierające zaskarżoną decyzję (zaadresowane odrębnie do każdego ze współwłaścicieli) zostały odesłane organowi odwoławczemu z zaznaczeniem informacji "Pismo zwrócono do nadawcy, gdyż adresat zmarł". Podnieść również należy, że w myśl art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. organ administracji publicznej zawiesza postępowanie w razie śmierci strony lub jednej ze stron, jeżeli wezwanie spadkobierców zmarłej strony albo zarządcy sukcesyjnego do udziału w postępowaniu nie jest możliwe i nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5 k.p.a., a postępowanie nie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe (art. 105 k.p.a.). Przepis ten nie pozostawia uznaniu organu decyzji w kwestii zawieszenia postępowania administracyjnego. Otóż, jeżeli nie zachodzą okoliczności wyłączające zawieszenie postępowania administracyjnego, to organ jest zobligowany do tego, aby je zawiesić. Instytucja ta ma umożliwić udział w sprawie następcom prawnym osób dysponujących interesem prawnym w sprawie. Obowiązkiem organu w prowadzonym postępowaniu administracyjnym jest ustalenie pełnego kręgu jego stron i czuwanie nad możliwością udziału każdej ze stron w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwienie stronom wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W sytuacji śmierci jednej z osób, która powinna być stroną postępowania, obowiązkiem organu jest ustalenie następców prawnych tej osoby (zob. wyrok NSA z dnia 15 listopada 2022 r. sygn. akt II OSK 1645/21, Lex nr 3515583). Konkludując stwierdzić należy, że poczynione uwagi dowodzą tego, że w kontrolowanej sprawie doszło do nieprawidłowego ustalenia kręgu stron postępowania. Z tych też przyczyn organ ponownie rozpatrując sprawę winien dokonać ustalenia następców prawnych osób zmarłych celem zapewnienia im udziału w niniejszym postępowaniu. W tej sytuacji na obecnym etapie postępowania rozstrzyganie zarzutów co do meritum sprawy jest przedwczesne. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 - dalej p.p.s.a.) uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą. O kosztach postępowania nie orzeczono, ponieważ Skarżący na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. został zwolniony od kosztów sądowych. Natomiast o wynagrodzeniu pełnomocnika z urzędu orzeknie referendarz sądowy, na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 8 p.p.s.a.