III FSK 5056/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Stachurski, Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia WSA (del.) Bogusław Woźniak (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 stycznia 2021 r., sygn. akt I SA/Kr 315/20 w sprawie ze skargi A. G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 27 stycznia 2020 r., nr 1201-IEW-2.4121.2.2019.7 w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od A. G. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z 13 stycznia 2021 r., sygn. akt I SA/Kr 315/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę A.G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z 27 stycznia 2020 r., nr 1201-IEW-2.4121.2.2019.7 w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki. Jako podstawę prawną orzeczenia Sąd I instancji wskazał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm) – dalej jako "P.p.s.a." Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła A.G. zaskarżając ten wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania w rozumieniu art. 174 pkt 2 P.p.s.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to: 1) art. 151 P.p.s.a. polegające na tym, iż poprzez niewłaściwą kontrolę działalności administracji publicznej Sąd I instancji nie uchylił zaskarżonej decyzji i oddalił skargę, pomimo istotnych naruszeń procedury administracyjnej dokonanych w toku jej wydawania, naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., poprzez nieuwzględnienie skargi, mimo naruszenia przez organ art. 187 i 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm.) – dalej jako: "O.p." w postaci błędnej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów, noszącej cechy dowolności i w związku z tym nieprawidłowe ustalenie, iż skarżąca miała realny wpływ na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, której była prezesem zarządu, podczas gdy skarżąca nie miała żadnego wpływu na decyzje podejmowane przez Spółkę, nie była osobą faktycznie zarządzającą tą spółką i nie miała nawet wiedzy o tym, że toczą się wobec Spółki postępowania podatkowe, 2) naruszenie art. 120, art. 121 § 1 i art. 123 § 1 O.p. poprzez zaakceptowanie sprzecznego z zasadą legalizmu oraz z zasadą prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych postępowania organów podatkowych, które nie wykazały aby na etapie postępowania w sprawie o należności podatkowe wobec Spółki skarżąca została powiadomiona odrębnym zawiadomieniem, jako osoba, która potencjalnie może być odpowiedzialna za zobowiązania spółki, w sytuacji gdy obowiązek taki spoczywa na organach podatkowych. Ponadto, w oparciu o przepis art. 174 pkt 1 P.p.s.a. skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego tj. art. 116 § 1 pkt 1 lit. b) O.p., poprzez jego błędną wykładnię, przejawiającą się błędnym uznaniem, iż nie doszło do spełnienia przesłanki egzoneracyjnej, wyłączającej możliwość ustalenia wobec skarżącej odpowiedzialności solidarnej ze spółką B. sp. z o.o. za zobowiązania podatkowe, podczas gdy skarżąca wykazała w postępowaniu, iż niezłożenie w wymaganym terminie wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki było bez jej winy. Skarżąca wniosła o: 1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, 2. zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącej, według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego, 3. rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od skarżącej na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zarządzeniem Przewodniczący Wydziału III Izby Finansowej NSA, działając na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.), z uwagi na konieczność jej rozpatrzenia bez zbędnej zwłoki oraz brak możliwości technicznych przeprowadzenia w krótkim terminie rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, zadecydował o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne. Strony, po otrzymaniu informacji o posiedzeniu niejawnym i podstawach jego zarządzenia, nie wnosiły zastrzeżeń do takiego trybu rozpoznania sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, zatem podlega oddaleniu. Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) – dalej jako: "P.p.s.a." Naczelny Sąd Administracyjny zasadniczo rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Z kolei zgodnie z art. 176 § 1 pkt 2 P.p.s.a. granice skargi kasacyjnej wyznaczają przytoczone w niej podstawy kasacyjne oraz ich uzasadnienie. Oznacza to, że sąd kasacyjny nie może wykraczać poza podstawy kasacyjne wskazane w skardze kasacyjnej, ani w jakimkolwiek zakresie podstawy te uzupełniać lub rekonstruować. Wymogiem dla skargi kasacyjnej jest nie tylko przytoczenie podstaw kasacyjnych, ale także ich uzasadnienie, co wynika z art. 176 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Obok wskazania naruszonych przepisów, niezbędne jest więc wyjaśnienie, na czym naruszenie to polegało, a w przypadku podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 P.p.s.a., wykazanie, że mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie podstaw kasacyjnych powinno odnosić się nie tylko do każdej nich z osobna, ale także do każdego z poszczególnych formułowanych w ich ramach zarzutów. W świetle wyżej przytoczonych uwag nie są zasadne zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 187 i 191 O.p. trzeba zauważyć, że w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, aczkolwiek tylko w odniesieniu do art. 191 O.p. podniesiono, że Sąd I instancji potwierdził w pełni ustalenia organów podatkowych, które w sposób zupełnie dowolny oparły skarżone decyzje na błędnych ustaleniach organu oraz niepełnym postępowaniu. Autor skargi kasacyjnej nie wyjaśnił jednak dlaczego przeprowadzone postępowanie podatkowe było niepełne, nie wskazano jakie dowody zostały pominięte. Nie wyjaśniono również na czym konkretnie miały polegać błędne ustalenia organu, których nie dostrzegł Sąd I instancji. Bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 120, art. 121 § 1 i art. 123 § 1 O.p. Po pierwsze zarzut ten nie został w żaden sposób uzasadniony. Po wtóre, postępowanie w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu spółki, o którym mowa w art. 116 § 1 O.p. jest postępowaniem zindywidualizowanym i samoistnym. Ewentualne postępowania, czy czynności podejmowane w sprawie o "należności podatkowe wobec Spółki" cokolwiek strona pod tym pojęciem rozumie, nie zawierają się w zakresie postępowania prowadzonego na podstawie art. 116 § 1 O.p., i brak jest podstaw prawnych, a takich przynajmniej nie wskazano w skardze kasacyjnej, aby strona skarżąca była odrębnie powiadamiana o takim postępowaniu czy czynnościach. Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 116 § 1 pkt 1 lit. b) O.p. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji dokonał prawidłowej wykładni art. 116 § 1 pkt 1 lit. b) O.p., który stanowi, że za zaległości podatkowe m. in. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu nie wykazał, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy. Przyjmuje się, że na brak winy można się powoływać jedynie w sytuacji, gdy członek zarządu nie miał żadnych możliwości prowadzenia spraw spółki, a brak tych możliwości wynikał z przyczyn od niego całkowicie niezależnych (por. wyrok NSA z 28 marca 2018 r., sygn. akt II FSK 817/16; CBOSA). Podnosi się także, że dla odpowiedzialności członków zarządu za zaległości spółki nie ma znaczenia podział obowiązków przyjęty wewnątrz spółki. Członek zarządu ponosi tę odpowiedzialność w związku z pełnieniem funkcji, a nie w związku z wykonywaniem w spółce określonych zadań. Osoba, która wyraziła zgodę na powołanie do zarządu ze świadomością, że pełnić będzie jedynie rolę "figuranta", a następnie godziła się na taki stan rzeczy, w pełni ponosi ryzyko działalności tej osoby prawnej (spółki) i odpowiedzialność za nietrafne przedsięwzięcia gospodarcze, czy też wręcz działania na szkodę tego podmiotu osób dopuszczonych za jej zgodą do faktycznego zarządzania. W rezultacie świadome i dobrowolne oddanie faktycznego zarzadzania innej osobie nie zwalnia członka zarządu od odpowiedzialności za ich niedopełnienie ani z obowiązków wynika z pełnienia funkcji. (wyrok NSA z 17 maja 2023 r., sygn. akt III FSK 978/22). Zatem powoływane przez stronę skarżącą okoliczności, że w czasie, w kiedy powstały zaległości podatkowe, co do których została obciążona odpowiedzialnością na zasadzie art. 116 § 1 O.p. nie miała ona wpływu na decyzję podejmowane przez Spółkę, nie była osobą faktycznie zarządzającą tą Spółka, i nie miała nawet wiedzy o toczących się względem Spółki postępowaniach podatkowych muszą być uznane w świetle art. 116 § 1 pkt 1 lit. b) O.p. za nieistotne. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 oraz art. 209 P.p.s.a. sędzia WSA (del.) Bogusław Woźniak sędzia NSA Wojciech Stachurski sędzia NSA Sławomir Presnarowicz