II OZ 660/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Ciąglewicz /spr./ po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Gminy G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 września 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 209/23 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi [...] S. A. w J. na uchwałę Rady Gminy G. z dnia 6 października 2021 r. nr XL/289/2021 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Uzasadnienie. [...] S.A. w J. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na uchwałę Rady Gminy G. (dalej: organ) z dnia 6 października 2021 r. o numerze wskazanym w sentencji niniejszego postanowienia w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Termin rozprawy w niniejszej sprawie został wyznaczony na dzień 26 kwietnia 2023 r. Pełnomocnik organu w piśmie z dnia 18 kwietnia 2023 r. wniosła o umożliwienie uczestnictwa w rozprawie zdalnej poza budynkiem sądu oraz oświadczyła, że posiada techniczne urządzenie umożliwiające transmisję obrazu i dźwięku. Jednocześnie pełnomocnik wskazał swój adres elektroniczny ePUAP. Wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 209/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w zakresie dotyczącym: § 7 ust. 1 pkt 6 lit. a, § 7 ust. 1 pkt 6 lit. c-f, § 7 ust. 1 pkt 7, § 7 ust. 2 pkt 1 lit. a i b, § 7 ust. 2 pkt 3-7, a w pozostałym zakresie skargę oddalił. Wyrok wraz z uzasadnieniem został przesłany pełnomocnikowi organu 19 maja 2023 r. na adres ePUAP wskazany w piśmie z dnia 18 kwietnia 2023 r. Z urzędowego poświadczenia doręczenia (upd) wynika, że dokument nie został odebrany przez adresata w okresie 14 dni od wysłania pierwszego upd, a co za tym idzie, uznano go za doręczony w trybie art. 46 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: P.p.s.a.) z dniem 3 czerwca 2023 r. W związku z powyższym, referendarz sądowy postanowieniem z dnia 19 lipca 2023 r. stwierdził prawomocność orzeczenia z dnia 26 kwietnia 2023 r. z dniem 4 lipca 2023 r. Pismem z dnia 1 sierpnia 2023 r. pełnomocnik organu wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Sądu z dnia 26 kwietnia 2023 r. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że dopiero dnia 1 sierpnia 2023 r. otrzymała informację od kierownika Referatu Planowania Przestrzennego i Gospodarki Gruntami o wpływie do Urzędu Gminy G. w dniu 28 lipca 2023 r. pisma o doręczeniu prawomocnego orzeczenia z dnia 26 kwietnia 2023 r. oraz zwrocie akt administracyjnych. Ponadto pełnomocnik wskazała, że pomimo prawidłowego adresu e-mail wskazanego w systemie ePUAP nie doręczano jej powiadomień na adres e-mail. Zdaniem pełnomocnika, powiadomienia przychodziły na adres e-mail podany przy rejestracji konta w systemie ePUAP, a do którego to adresu nie ma już dostępu. Jednocześnie pełnomocnik poinformowała, że po zmianie adresu e-mail zmieniono na platformie ePUAP adres w danych ogólnych przyjmując założenie, że będzie to wystarczające dla uzyskiwania powiadomień o znajdujących się na platformie doręczeniach. Dalej pełnomocnik oświadczyła, że z uwagi na brak konieczności korzystania z systemu ePUAP w okresie od 25 kwietnia 2023 r. do 1 sierpnia 2023 r. nie miała świadomości, że powiadomienia docierają na niewłaściwy adres. Na koniec zaznaczyła, że cała korespondencja z Sądem odbywała się za pośrednictwem operatora pocztowego, a skierowany za pośrednictwem platformy ePUAP wniosek o umożliwienie udziału w rozprawie zdalnej miał charakter incydentalny. Postanowieniem z dnia 11 września 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W ocenie Sądu, pełnomocnik nie wykazał, aby uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy. Z akt sprawy wynika, że odpis wyroku z dnia 26 kwietnia 2023 r. wraz z uzasadnieniem został przesłany pełnomocnikowi organu na podaną przez niego w piśmie z dnia 18 kwietnia 2023 r. elektroniczną skrzynkę podawczą ePUAP. Korespondencja nie została podjęta przez pełnomocnika, w konsekwencji czego została uznana za doręczoną z dniem 3 czerwca 2023 r. Sąd wyjaśnił, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym możliwe jest wnoszenie pisma w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą, a sąd w konsekwencji doręcza dokumenty stronom korzystającym z tego trybu za pomocą środków komunikacji elektronicznej, na warunkach określonych w art. 74a P.p.s.a. Przez adres elektroniczny strony należy rozmieć adres konta na platformie ePUAP. W myśl art. 74a § 5 P.p.s.a., datą doręczenia pisma jest data podpisania przez adresata pisma urzędowego poświadczenia odbioru w sposób, o którym mowa w § 3 pkt 2. W przypadku nieodebrania pisma w formie dokumentu elektronicznego sąd, po upływie siedmiu dni, licząc od dnia wysłania zawiadomienia, przesyła powtórne zawiadomienie o możliwości odebrania tego pisma (art. 74a § 6 P.p.s.a.). Do powtórnego zawiadomienia stosuje się przepisy § 3 i 4 (art. 74a § 7 P.p.s.a.), a w przypadku nieodebrania pisma, doręczenie uważa się za dokonane po upływie czternastu dni, licząc od dnia przesłania pierwszego zawiadomienia (art. 74a § 8 P.p.s.a.). Jak wynika z upd, dokument nie został odebrany przez adresata w okresie 14 dni od daty wysłania pierwszego upd, zatem zgodnie z art. 74a § 8 p.p.s.a. doręczenie pełnomocnikowi odpisu wyroku należało uznać za dokonane po upływie ww. terminu liczonego od dnia pierwszego zawiadomienia w dniu 19 maja 2023 r., czyli w dniu 3 czerwca 2023 r. Trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął z dniem 3 lipca 2023 r. Pomimo upływu wskazanego wyżej terminu, organ nie wniósł skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 26 kwietnia 2023 r. Została ona złożona przy wniosku z dnia 1 sierpnia 2023 r. o przywrócenie terminu. Pełnomocnik organu wskazał, że zmienił adres e-mail na platformie ePUAP, jednak w okresie od 25 kwietnia 2023 r. do 1 sierpnia 2023 r. nie sprawdzał swojej skrzynki, w związku z czym nie miał świadomości, że powiadomienia nie docierają na właściwy adres. W przypadku, gdy strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika, warunkiem przywrócenia terminu jest brak jego winy, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Dla uznania winy profesjonalnego pełnomocnika wystarczy jednak nawet lekkie niedbalstwo z jego strony. Nie jest kwestionowane w orzecznictwie, że za błędy i zaniechania pełnomocnika odpowiedzialność ponosi jego mocodawca. W stosunku do profesjonalnych pełnomocników podwyższone są standardy rzetelności. Tym samym pełnomocnik, czy to działając samodzielnie, czy to posługując się osobami trzecimi winien dołożyć należytej staranności przy podejmowaniu wszelkich działań na rzecz mocodawcy. Profesjonalny pełnomocnik winien tak zorganizować swoją pracę, by wywiązać się z nałożonych przez jego mocodawców obowiązków, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Dodatkowo, pełnomocnik profesjonalny podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną wiedzą z zakresu prawa oraz znajomością procedury sądowej (por. postanowienia NSA z 11 marca 2009 r. I OZ 198/09, z 3 marca 2009 r. I OZ 155/09 i z 9 maja 2006 r. II OZ 468/06; CBOSA). Zdaniem Sądu, pełnomocnik organu nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminu. W piśmie z dnia 18 kwietnia 2023 r. podał adres elektroniczny ePUAP, na który przesłano link do rozprawy zdalnej. Skoro pełnomocnik podał adres skrzynki ePUAP, a następnie go zmienił, to w celu zadbania o swój interes powinien sprawdzać czy właśnie na ten adres nie zostaje przekazywana przez Sąd korespondencja. Dodać należy, że w przypadku zmiany adresu e-mail pełnomocnik powinien powiadomić Sąd o tej zmianie. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła Gmina G., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to: - art. 86 § 1 oraz art. 87 P.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do przywrócenia terminu do złożenia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/GI 209/23, podczas gdy we wniosku uprawdopodobniono istnienie tych przesłanek, w szczególności pełnomocnik uprawdopodobnił okoliczność w postaci zmiany adresu e-mail i braku powiadomienia o informacji o oczekującym do odbioru piśmie z Sądu. Gdyby Sąd pierwszej instancji prawidłowo zastosował art. 86 § 1 oraz art. 87 P.p.s.a., to przywróciłby termin do wniesienia skargi kasacyjnej, a zatem naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy, - art. 74a 5 3 P.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego W Gliwicach z dnia 26 kwietnia 2023 r. został prawidłowo doręczony, podczas gdy prawidłowe doręczenie pisma w formie dokumentu elektronicznego wymaga uprzedniego przesłania zawiadomienia przewidzianego w art. 74a § 3 P.p.s.a. na adres elektroniczny [e-mail] podany przez adresata, a pełnomocnik uprawdopodobnił okoliczność w postaci braku powiadomienia o informacji o oczekującym do odbioru piśmie z Sądu. Gdyby Sąd I instancji prawidłowo zastosował art. 74a § 3 P.p.s.a., to przywróciłby termin do wniesienia skargi kasacyjnej, a zatem naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy. Pełnomocnik Gminy wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego W Gliwicach z dnia 26 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/GI 209/23, ewentualnie uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzki emu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Wniosek ten powinien powoływać okoliczności wskazujące na brak winy strony w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być przy tym oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Z brakiem winy mamy bowiem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności z powodu, których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji trafnie ocenił, że pełnomocnik organu nie uprawdopodobniła braku swej winy w uchybieniu terminu, jak i nie podważyła tej oceny w rozpoznawanym zażaleniu. Wskazać trzeba, że zgodnie z treścią art. 74a § 1 P.p.s.a. Doręczenie pism przez sąd następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej, jeżeli strona spełniła jeden z następujących warunków: 1) wniosła pismo w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą sądu lub organu, za pośrednictwem którego składane jest pismo; 2) wystąpiła do sądu o takie doręczenie i wskazała sądowi adres elektroniczny; 3) wyraziła zgodę na doręczanie pism za pomocą tych środków i wskazała sądowi adres elektroniczny. W niniejszej sprawie pełnomocnik organu w dniu 18 kwietnia 2023 r. wniosła pismo w formie dokumentu elektronicznego (art. 74a § 1 pkt 1 P.p.s.a.), tj. wniosek o umożliwienie udziału w rozprawie zdalnej, w którym podała swój adres elektronicznej skrzynki ePUAP. W związku z tym, Sąd pierwszej instancji doręczając pełnomocnikowi organu odpis wyroku z dnia 26 kwietnia 2023 r. wraz z uzasadnieniem na podaną przez pełnomocnika w piśmie z dnia 18 kwietnia 2023 r. elektroniczną skrzynkę podawczą ePUAP, prawidłowo zastosował powołany wyżej art. 74a § 1 P.p.s.a. Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił również pozostałe okoliczności sprawy, jako nieuprawdopodabniające braku winy w uchybieniu terminu. Sąd zasadnie uznał, że skoro pełnomocnik w piśmie z dnia 18 kwietnia 2023 r. podała swój adres elektronicznej skrzynki ePUAP, a następnie go zmieniła, to w celu zadbania o interes strony powinna, sprawdzać czy właśnie na ten adres nie zostaje przekazywana przez Sąd korespondencja. Rację ma również Sąd pierwszej instancji, że w przypadku zmiany adresu e-mail pełnomocnik powinien powiadomić Sąd o tej zmianie. Ponadto okoliczność podnoszona przez pełnomocnika organu, że zmieniła adres e-mail na platformie ePUAP i w okresie od 25 kwietnia 2023 r. do 1 sierpnia 2023 r. nie sprawdzała swojej skrzynki, w związku z czym nie miała świadomości, że powiadomienia nie docierają na właściwy adres, świadczy o braku należytej staranności pełnomocnika. Zaznaczyć bowiem należy, że na rozprawie odbywającej się w trybie zdalnym w dniu 26 kwietnia 2023 r. pełnomocnik organu była obecna, zatem znając treść wyroku, który został wydany, powinna być świadoma, że zostanie jej doręczony wyrok wraz z uzasadnieniem z urzędu (art. 142 § 1 P.p.s.a.). W tym stanie sprawy należało przyjąć, że pełnomocnik organu nie przedstawiła żadnych takich okoliczności, które uprawdopodobniłyby brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Ocena ta nie została podważona w rozpoznawanym zażaleniu, a podniesione w nim zarzuty okazały się być niezasadne. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.