II OZ 628/23

SENTENCJA Dnia 8 listopada 2023 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2023 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia L. Sp. z o.o. z siedzibą w G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 31 sierpnia 2023 r., sygn. akt II SA/Po 491/23 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi L. Sp. z o.o. z siedzibą w G. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia 24 maja 2023 r. nr IR-IV.7721.380.2022.12 w przedmiocie zatwierdzenia projektu zagospodarowania terenu i projektu budowlanego oraz udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 31 sierpnia 2023 r., II SA/Po 491/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: WSA) w Poznaniu odmówił L. Sp. z o.o. z/s w G. ("skarżąca", "Spółka") wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Wojewody Wielkopolskiego z 24 maja 2023 r., nr IR-IV.7721.380.2022.12, w przedmiocie zatwierdzenia projektu zagospodarowania terenu i projektu budowlanego oraz udzielenia pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że Spółka w skardze zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W jego uzasadnieniu wskazano, że wykonanie zaskarżonej decyzji, ze względu na potencjalne rozpoczęcie procesu budowlanego i jego specyfikę związaną zarówno z kosztochłonnością procesu jak i istotną ingerencją w istniejący stan faktyczny, w tym wpływ ewentualnych robót budowlanych na nieruchomości sąsiednie, spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wskazując na powyższe sąd pierwszej instancji stwierdził, że strona skarżąca nie przytoczyła konkretnych okoliczności uzasadniających twierdzenie, iż realizacja inwestycji budowlanej na podstawie zaskarżonej decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zdaniem tegoż sądu skarżąca nie wyjaśniła w szczególności w jaki sposób planowana inwestycja będzie wpływała na konkretne nieruchomości sąsiednie oraz w jaki sposób ten ewentualny wpływ będzie groził wystąpieniem wskazanych w art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023, poz. 1634, Ppsa) zagrożeń. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła Spółka, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając mu naruszenie art. 61 § 3 Ppsa i wnosząc o jego zmianę poprzez wydanie postanowienia wstrzymującego wykonanie zaskarżonej decyzji, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu zażalenia podnosi się, że istotą merytoryczną problemu jest m. in. kwestia konieczności ewentualnego dostosowania obiektu na należącej do strony skarżącej działki na odpowiednią odległość, większa niż wynika z ogólnych zasad wynikających z prawa miejscowego czy przepisów budowlanych (możliwa lokalizacja potencjalnej zabudowy w z zachowaniem odległości min. 7,46 m od granicy działki (w przypadku wariantu z zał. 2a) lub 9,73 m (w przypadku wariantu z zał. 2b)). W efekcie może powodować to znaczącą szkodę dla strony skarżącej — po pierwsze dostosowania projektu budynku do założeń wynikających z decyzji, która może być wyeliminowana - jej odsunięcie od granicy i tym samym ze względu na wielkość działki, obiekt na niej zlokalizowany będzie musiał mieć mniejszą kubaturę, po drugie w przypadku zrealizowania inwestycji na podstawie decyzji, która może zostać wyeliminowana, brak możliwości zrealizowania inwestycji w pierwotnie zakładanym wariancie, do momentu ostatecznego rozstrzygnięcia się całości złożonych postępowań administracyjnych prowadzonych przez różne organy (organ administracji architektoniczno- budowlanej, nie wyda decyzji do momentu zakończenia postępowań administracyjnych) co wiąże się z wymierną szkodą polegającą na braku utraconego zarobku ze sprzedaży blisko 50 lokali zarówno mieszkalnych jak i użytkowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 61 § 1 Ppsa, wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże po przekazaniu skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy (art. 61 § 3 Ppsa). Warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wskazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, albowiem ciężar uprawdopodobnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności spoczywa zasadniczo na stronie skarżącej, która wywodzi skutki prawne ze swych twierdzeń. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności. Sąd ma obowiązek zbadać, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu. Okoliczności wskazane we wniosku muszą mieć charakter konkretny i zindywidualizowany, pozwalający ustalić, że wstrzymanie aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do danego wnioskodawcy. Sąd rozpoznając wniosek nie dokonuje oceny zawartości skargi, dlatego też wniosek powinien zawierać odrębne uzasadnienie. Podkreślenia wymaga, że wniosek powinien zawierać spójną argumentację, popartą faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania aktu (zob. postanowienie NSA z 4 listopada 2020 r., II OZ 929/20). Z powyższego wynika, że to strona skarżąca w sposób klarowny powinna uzasadnić swój wniosek, albowiem ciężar uprawdopodobnienia przesłanek wstrzymania wykonania aktu spoczywa na niej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zasadnie sąd wojewódzki uznał, że okoliczności przedstawione przez stronę nie uprawdopodabniają zaistnienia niebezpieczeństw, o których mowa w art. 61 § 3 Ppsa. Kwestie związane z potencjalnym oddziaływaniem planowanego obiektu budowlanego na sąsiednie nieruchomości mają wymiar wyłącznie hipotetyczny, opierają się na przypisywaniu negatywnych skutków, które realizować się mogą, lecz nie muszą, dopiero w przyszłości. Tego typu argumentacja nie może być podstawą skutecznego wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. Na tym etapie postępowania sąd nie bada zasadności skargi, ani legalności zaskarżonego aktu, nie może zatem odnosić się do meritum sprawy, w tym do spełnienia warunków planu miejscowego w zakresie zapewnienia odpowiednich odległości od działki skarżącej. Oceniając zasadność udzielenia stronie skarżącej ochrony tymczasowej należy również pamiętać o tym, jakie konsekwencje wstrzymanie wykonania decyzji miałoby dla inwestora. Specjalny charakter wstrzymania wykonania decyzji został podkreślony przez ustawodawcę w przepisie art. 35a ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. 2023, poz. 1890), w którym wskazano, że w przypadku wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję o pozwoleniu na budowę wstrzymanie wykonania tej decyzji na wniosek skarżącej sąd może uzależnić od złożenia przez skarżącą kaucji na zabezpieczenie roszczeń inwestora z powodu wstrzymania wykonania decyzji. W przypadku uznania skargi za słuszną w całości lub w części kaucja podlega zwrotowi. W przypadku oddalenia skargi kaucję przeznacza się na zaspokojenie roszczeń inwestora. Mimo że w niniejszej sprawie nie został zastosowany wspomniany przepis, to już sama możliwość uzależnienia wstrzymania wykonania decyzji od złożenia kaucji na zabezpieczenie roszczeń inwestora potwierdza, że sąd rozpoznający wniosek musi ostrożnie wyważyć sprzeczne interesy inwestora i pozostałych stron postępowania. Zaakcentować też trzeba, że to inwestor, decydując się na realizację inwestycji objętej skargą do sądu administracyjnego, ponosi wyłączne ryzyko ewentualnego wyeliminowania tej decyzji z obrotu prawnego przez sąd administracyjny. Tym samym zaskarżone postanowienie okazało się prawidłowe, co musiało skutkować oddaleniem zażalenia. Z tych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.