I FZ 273/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Łoboda po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 czerwca 2023 r., sygn. akt I SA/Gd 336/23 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi A. G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 16 stycznia 2023 r., nr 2201-IOV-3.4103.231-233,395,2022/10/10 w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień, maj, lipiec i listopad 2020 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 15 czerwca 2023 r., sygn. akt I SA/Gd 336/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę A. G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 16 stycznia 2023 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień, maj, lipiec i listopad 2020 r. i jednocześnie zwrócił skarżącej kwotę 2.000 zł uiszczoną tytułem wpisu od skargi. W uzasadnieniu tego orzeczenia Sąd wskazał, że zarządzeniem z dnia 5 kwietnia 2023 r. pełnomocnik skarżącej został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez podanie numeru PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, z pouczeniem, że nieuczynienie zadość wezwaniu w terminie 7 dni od doręczenia odpisu zarządzenia skutkować będzie odrzuceniem skargi. Przesyłka zawierająca wezwanie została doręczona zastępczo w dniu 27 kwietnia 2023 r. Termin do uzupełnienia braków upłynął bezskutecznie z dniem 4 maja 2023 r. W konsekwencji skargę należało odrzucić, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej - "p.p.s.a."). Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła zażalenie, zaskarżając je w całości i zarzucając mu naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., polegające na błędnym uznaniu, iż doszło do upływu wyznaczonego terminu na uzupełnienie braków formalnych skargi, podczas gdy z bezspornych okoliczności w sprawie wynika, iż nigdy nie doszło do skutecznego i prawidłowego doręczenia skarżącej przez operatora pocztowego wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi, a tym samym, nie rozpoczął biegu termin wyznaczony do usunięcia owych braków. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o uznanie, że braki formalne skargi zostały uzupełnione w terminie, nie wywołując skutków procesowych określonych w zaskarżonym postanowieniu, i tym samym, wniosła o nadanie biegu sprawie i jej dalsze rozpoznanie. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że z rejestru doręczeń, dostępnego na stronie internetowej Poczty Polskiej S.A., wynika, iż przesyłka polecona nr 1, zawierająca wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi, została rzekomo awizowana w dniu 13 kwietnia 2023 r., zaś awizo zostało rzekomo pozostawione w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Powtórne awizo miało zostać wydane w dniu 21 kwietnia 2023 r. Skarżąca stanowczo zaprzeczyła, by kiedykolwiek, a w szczególności w dniu 13 kwietnia 2023 r., została jej przedłożona przez listonosza (pracownika operatora pocztowego Poczty Polskiej S.A.) przesyłka polecona o nr 1 pochodząca od nadawcy, tj. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, Wydział I. Skarżąca stanowczo zaprzeczyła też, by w dniu 13 kwietnia 2023 r. otrzymała od listonosza awizo ww. przesyłki, a w dniu 21 kwietnia 2023 r. (lub w jakimkolwiek innym dniu po tej dacie) awizo powtórne. Zdaniem skarżącej, adnotacja na kopercie: "adresat nieobecny", opatrzona datą 13 kwietnia 2023 r., jest niezgodna z prawdą. Jak zaznaczono, kancelaria pełnomocnika skarżącej jest czynna od poniedziałku do piątku w godzinach 9.00-17.00. Zarówno w dniu 13 kwietnia 2023 r., jak i w dniu 21 kwietnia 2023 r., kancelaria pełnomocnika skarżącej była czynna, co potwierdza m.in. fakt obioru przez pracownika kancelarii innych przesyłek poleconych. W zażaleniu podkreślono też, że kancelaria pełnomocnika skarżącej nie posiada oddawczej skrzynki pocztowej, w związku z czym listonosz nie był uprawniony do opatrzenia przesyłki adnotacją o umieszczeniu zawiadomienia w oddawczej skrzynce pocztowej. Jednocześnie z wniesieniem zażalenia na ww. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 czerwca 2023 r. skarżąca uzupełniła braki formalne skargi, tj. wskazała swój numer PESEL. Do pisma dołączono m.in. kopię koperty przesyłki poleconej nr 1 wraz z wydrukiem ze śledzenia tej przesyłki ze strony internetowej Poczty Polskiej S.A., kopię koperty przesyłki poleconej nr 2 wraz z wydrukiem ze śledzenia tej przesyłki ze strony internetowej Poczty Polskiej S.A., kopertę przesyłki nierejestrowanej od nadawcy: W. sp. z o.o. z siedzibą w S. i potwierdzenia złożenia reklamacji na usługę pocztową Poczty Polskiej S.A. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Przepis art. 73 p.p.s.a. wskazuje na jedną z form tzw. doręczeń zastępczych, kiedy to przesyłka nie zostaje doręczona bezpośrednio do rąk jej adresata, lecz przyjmuje się fikcję prawną, że takie doręczenie nastąpiło. Zgodnie z art. 73 § 1 p.p.s.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-68, art. 69 § 1 oraz art. 70-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Stosownie do art. 73 § 2 p.p.s.a., zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. Stosownie do § 3 tego artykułu, w przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Natomiast w myśl § 4 ww. artykułu, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1. Z uwagi na doniosłość skutków prawnych związanych z fikcją doręczenia, a więc potraktowania pisma jako doręczonego, istotnym jest stwierdzenie w sposób pewny, że zaistniały przesłanki określone w art. 73 p.p.s.a. Zatem warunkiem uznania, że do fikcji doręczenia doszło, jest pozostawienie zawiadomień, o których mowa w art. 73 § 2 i 3 p.p.s.a., a więc dokonanie dwukrotnej awizacji przesyłki pozostawionej w urzędzie pocztowym/urzędzie gminy. Jak trafnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 24 maja 2013 r., sygn. akt II OSK 1188/13, jeżeli istnieją wątpliwości, co do prawidłowości doręczenia zarządzeń nakładających na stronę określone obowiązki i to pod rygorem formalnego zakończenia sprawy poprzez odrzucenie skargi, to uwzględniając okoliczności sprawy, należy kierować się potrzebą doprowadzenia do merytorycznego jej zbadania. W niniejszej sprawie istnieją poważne wątpliwości co do tego, czy faktycznie doszło do próby doręczenia pełnomocnikowi skarżącej, na adres jego kancelarii, przesyłki zawierającej wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi, jak również czy pozostawiono zawiadomienia, o których mowa w art. 73 § 2 i 3 p.p.s.a. Z adnotacji zamieszczonych na kopercie, w której przesłano wezwanie, (k. 34) oraz z załączonego do zażalenia wydruku ze strony emonitoring.poczta-polska.pl (k. 55-57) wynika, że przesyłka nr 1 była awizowana po raz pierwszy w dniu 13 kwietnia 2023 r. (stwierdzono wówczas nieobecność adresata i pozostawiono awizo w oddawczej skrzynce pocztowej), a po raz drugi w dniu 21 kwietnia 2023 r. Tymczasem pełnomocnik skarżącej (adresat przesyłki) stanowczo zaprzeczył, by w dniu 13 kwietnia 2023 r. miała miejsce próba doręczenia przesyłki pochodzącej od Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Pełnomocnik zaprzeczył też, by w dniu 13 kwietnia 2023 r. otrzymał od listonosza awizo ww. przesyłki, a w dniu 21 kwietnia 2023 r. awizo powtórne. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko pełnomocnika strony, w kontekście poniżej wskazanych okoliczności zasługuje na wiarę. Ze złożonych wraz z zażaleniem dowodów wynika, że w dniu 13 kwietnia 2023 r. pełnomocnikowi skarżącej została doręczona inna przesyłka, nr 2, która została odebrana przez upoważnionego pracownika kancelarii. Z rejestru przesyłek wynika, że przesyłkę nr 2 listonosz przekazał pracownikowi kancelarii o godzinie 10:40:22 (k. 64), zaś przesyłkę zawierającą wezwanie do uzupełnienia braków formalnych zarejestrował jako niepodjętą przez adresata z adnotacją "adresat nieobecny" o godzinie 10:41:14 (k. 56). Tym samym, różnica w czynnościach listonosza wynosi 52 sekundy. Nie da się w racjonalny sposób wyjaśnić, dlaczego jedną przesyłkę doręczono, a w przypadku drugiej dokonano adnotacji o nieobecności adresata. Nie sposób założyć, że w ciągu 52 sekund od odebrania przesyłki nr 2 zamknięto kancelarię, a pracownik Poczty Polskiej S.A. był zmuszony odnotować, iż adresat był nieobecny. Logika i zasady doświadczenia życiowego przemawiają za uznaniem, że w rzeczywistości nie dokonano próby doręczenia przesyłki nr 1, a informacja o nieobecności adresata i pozostawieniu awiza jest niezgodna z prawdą. Podobne wątpliwości pojawiają się w odniesieniu do awizacji dokonanej - według adnotacji na przesyłce zawierającej wezwanie do uzupełnienia braków skargi - w dniu 21 kwietnia 2023 r. Ze złożonych dowodów wynika bowiem, że kancelaria była tego dnia otwarta, a pełnomocnikowi skarżącej została doręczona przesyłka nierejestrowana od nadawcy: W. sp. z o.o. z siedzibą w S. (koperta k. 66). Fakt wystąpienia nieprawidłowości w doręczeniu przesyłki nr 1 potwierdza znajdujące się w aktach sprawy pismo Poczty Polskiej S.A. z dnia 3 lipca 2023 r. (k. 139-140), stanowiące odpowiedź na złożoną przez skarżącą reklamację. W piśmie tym potwierdzono, że w dniu 13 kwietnia 2023 r. pracownik Poczty Polskiej S.A. otrzymał do doręczenia pełnomocnikowi skarżącej dwie przesyłki, z których jedną o numerze 2 doręczył, zaś drugą o numerze 1 zaawizował, umieszczając adnotację "adresat nieobecny". Powołano się przy tym na wyjaśnienia listonosza, z których wynika, że z uwagi na upływ czasu oraz fakt, że obsługiwał ten region w zastępstwie, nie pamięta on okoliczności doręczenia ww. przesyłek i nie jest w stanie przypomnieć sobie okoliczności awizowania przesyłki o numerze 1. W piśmie zwrócono też uwagę, że na formularzu potwierdzenia odbioru listonosz zaznaczył, iż zawiadomienie pozostawił w skrzynce oddawczej adresata, "pomimo iż istotnie Kancelaria nie posiada skrzynki oddawczej i wszelka korespondencja polecona oraz zwykła, w tym również zawiadomienia, doręczane są zazwyczaj bezpośrednio do siedziby Kancelarii". Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, powstałe w sprawie wątpliwości co do doręczenia wezwania do usunięcia braków formalnych skargi, w świetle przedstawionych okoliczności, należało rozstrzygnąć na korzyść skarżącej. Wobec stwierdzenia braku prawidłowego doręczenia wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi, należy uznać, że termin do uzupełnienia tych braków nie rozpoczął biegu, a zatem odrzucenie skargi nie było zasadne. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.