I OZ 497/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 sierpnia 2023 r. sygn. akt IV SAB/Wa 309/22 w sprawie ze skargi W.B. i E.B. na bezczynność Wojewody Mazowieckiego w przedmiocie rozpoznania odwołania od decyzji postanawia oddalić zażalenie UZASADNIENIE Postanowieniem z 18 sierpnia 2023 r. sygn. akt IV SAB/Wa 309/22 (dalej postanowienie z 18 sierpnia 2023 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę W.B. i E.B. (dalej skarżący) na bezczynność Wojewody Mazowieckiego w przedmiocie rozpoznania odwołania od decyzji. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału IV z 14 kwietnia 2023 r. IV SAB/Wa 309/22 wezwano skarżących do uiszczenia solidarnie wpisu od skargi w kwocie 100 zł w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie doręczono skarżącym 24 kwietnia 2023 r. Termin do uiszczenia wpisu upłynął bezskutecznie 2 maja 2023 r. Skoro skarżący - na wezwanie Sądu [winno być Przewodniczącego - uw. NSA] - nie uiścili należnego wpisu od skargi, to - na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm. [winno być Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 - uw. NSA], dalej ppsa - podlegała ona odrzuceniu (k. 2, 66, 68-73, 80-81 akt IV SAB/Wa 309/22). Zażalenie na postanowienie z 18 sierpnia 2023 r. złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 77 Konstytucji RP oraz art. 75, art. 6 i art. 9 kpa (k. 92, 102 akt IV SAB/Wa 309/22). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, zm. poz. 1705, dalej ppsa) konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. W myśl tego przepisu, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Postępowanie sądowoadministracyjne jest zatem, co do zasady, odpłatne. Zasada ta nie niweczy prawa obywatela do sądu wynikającego z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 176 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. nr 78 poz. 483; sprost. z 2001 r. nr 28 poz. 319; zm. z 2006 r. nr 200 poz. 1471; z 2009 r. nr 114 poz. 946, dalej Konstytucja RP). Postępowanie przed sądami określają ustawy, zgodnie z art. 176 ust. 2 Konstytucji RP i w przypadku sądownictwa administracyjnego ustawą tą jest obecnie ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie wskazywano, że prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. Obowiązek poniesienia kosztów procesu nie może być rozumiany jako sprzeczny z przepisami Konstytucji RP i Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Uwagę tę odnieść należy także do regulacji zawartych w Karcie Praw Podstawowych UE i Międzynarodowym Pakcie Praw Obywatelskich i Politycznych. W żadnym razie obowiązek ponoszenia kosztów postępowania sądowego nie świadczy o naruszeniu prawa do sądu. Prawo to istnieje i pozwala stronie na dochodzenie jej słusznych roszczeń, a ustanowienie obowiązku ponoszenia kosztów sądowych umożliwia jego realizację. Ograniczona bowiem wielkość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji (postanowienia NSA z: 10.11.2011 r. I OZ 840/11, 14.1.2014 r. II FZ 1517/13; 14.10.2014 r. I GZ 424/14, aprobowane przez M. Jagielską, J. Jagielskiego, P. Gołaszewskiego w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2021, s. 910-911, nb 1 i powoływany tam wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 16.7. 2002 r. w sprawie P.C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, Lex 75481). Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki (art. 214 § 1 ppsa). Opłatę sądową należy uiścić przy wniesieniu do sądu pisma podlegającego opłacie (art. 219 § 1 ppsa). Od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały (art. 230 § 1 ppsa). Pismami tymi są: skarga, sprzeciw od decyzji, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania (art. 230 § 2 ppsa). Zgodnie z delegacją ustawową zawartą w art. 233 ppsa, wysokość wpisu określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2021 r. poz. 535, dalej rozporządzenie). Stosownie do § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia, wpis stały bez względu na przedmiot zaskarżonego aktu lub czynności wynosi w sprawach skarg na bezczynność organów administracji publicznej 100 zł. Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona opłata [...]. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2, 3 i 3a, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu tego terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania (art. 220 § 1 ppsa). Skarga [...], od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 ppsa). Stosownie do powołanych przepisów, zaskarżone postanowienie było w pełni uprawnione. Znajduje ono wprost oparcie w obowiązujących przepisach prawa i nie sposób stwierdzić, by było ono niezgodne ze stanem faktycznym lub prawnym. Prawo skarżącej do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia jej sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd nie zostało w żaden sposób naruszone przez odrzucenie skargi wobec nieuiszczenia wpisu sądowego od skargi, który - co do zasady - warunkuje możliwość realizacji konstytucyjnego i zagwarantowanego przez regulacje międzynarodowe prawa do sądu. Odrzucenie skargi stanowiło konsekwencję nieuiszczenia należnego wpisu sądowego, o czym prawidłowo pouczono skarżących w wezwaniu wystosowanym na skutek zarządzenia Przewodniczącego Wydziału IV z 14 kwietnia 2023 r. IV SAB/Wa 309/22, czego skarżący zaniechali. Wezwanie zostało doręczone obojgu skarżącym 24 kwietnia 2023 r. (k. 66, 68-73 akt IV SAB/Wa 309/22). Termin do uiszczenia wpisu przynajmniej przez jedno ze skarżących (zobowiązanie solidarne) upłynął bezskutecznie 2 maja 2023 r. Skarżąca nie korzysta ze zwolnienia od kosztów sądowych. Prawomocnym postanowieniem z 4 lutego 2022 r. starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy w tym zakresie. Prawomocnym zarządzeniem z 4 lutego 2022 r. I SPP/Wa 164/21 wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy pozostawiono bez rozpoznania (k. 29-34, 36-37, 55-56, 69-70v akt I SPP/Wa 164/21). Formułując zażalenie, poza przywołaniem szeregu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (które przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia nie miały zastosowania) i przepisu Konstytucji RP, skarżąca nie podniosła żadnego argumentu, by podważyć prawidłowość zaskarżonego postanowienia. Zażalenie to stanowi zatem jedynie polemikę ze stanowiskiem Sądu I instancji. Zaskarżone postanowienie w pełni odpowiada prawu. Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, oddalił zażalenie.