I SA/Ol 381/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Krzykowski, Sędziowie sędzia WSA Jolanta Strumiłło (sprawozdawca), asesor WSA Anna Janowska, Protokolant specjalista Jolanta Piasecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 23 sierpnia 2023 r., nr SKO.53.717.2023 w przedmiocie podatku od nieruchomości na 2023r. I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie na rzecz A. P. kwotę 100 (sto) złotych tytułem kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE A. P. (dalej jako skarżąca, strona) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie (dalej jako organ, Kolegium) z 23 sierpnia 2023 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości. Z akt sprawy i uzasadnienia decyzji wynika, że decyzją z 21 stycznia 2023 r. Prezydent Olsztyna określił F. S. (dalej jako uczestniczka postępowania) oraz współwłaścicielowi nieruchomości położonej w O. przy [...] wysokość podatku od nieruchomości za rok 2023 w kwocie 63,00 zł, wskazując jako przedmiot opodatkowania: - grunty pozostałe - 15,72 m2 - budynek mieszkalny - 53,90 m2, przyjmując powierzchnię gruntu i budynku zgodną z Ewidencją Gruntów i Budynków. Uczestniczka postępowania odwołała się od tej decyzji. Wskazała, że w zaskarżonej decyzji przyjęto błędną powierzchnię użytkową mieszkania 53,90 m2, zamiast 51,82 m2. Jej zdaniem powierzchnia ta jest zgodna z Protokołem z dnia 2 czerwca 2005 r. podpisanym przez Prezydenta Miasta Olsztyna, załączonym do odwołania. Uczestniczka postępowania wniosła o korektę zaskarżonej decyzji i korektę wnoszonych opłat i zwrot nadwyżki bezpodstawnie pobieranej od roku 2005. Zaskarżoną, w niniejszej sprawie, decyzją Kolegium uchyliło decyzję organu pierwszej instancji w całości i orzekło co do istoty sprawy. Określono wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2023 r. wobec uczestniczki postępowania i strony w wysokości 61 zł, przyjmując powierzchnię użytkową równą 51,82 m2. W uzasadnieniu decyzji podkreślono, iż to podpisany w dniu 2 czerwca 2005 r. Protokół jest wyznacznikiem powierzchni użytkowej lokalu mieszkalnego i to na jego podstawie należy określić wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości. W skardze do Sądu strona zarzuciła naruszenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie art. 10 § 1 k.p.a. przez pozbawienie jej możliwości czynnego udziału w postępowaniu, a także art. 7 k.p.a. przez pogwałcenie zasady prawdy obiektywnej jako kluczowej zasady postępowania oraz art. 77 i 80 k.p.a. przez ocenę materiału dowodowego w sposób dowolny, subiektywny z pogwałceniem zasad logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. Wskazała również nieuzasadnione przyjęcie powierzchni lokalu na podstawie pisma nie będącego urzędowym dokumentem, a niepodpisanym projektem dokumentu z pominięciem informacji figurujących w urzędowych rejestrach. W uzasadnieniu skargi podkreśliła, że pomimo iż jest współwłaścicielką w 1/2 części przedmiotowego lokalu nie była informowana o toczącym się postępowaniu, nie mogła zaprezentować swojego stanowiska i wypowiedzieć się co do złożonego przez uczestniczkę postępowania odwołania i załączonego do niego pisma. Kolegium zdaniem strony miało obowiązek - zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej - ustalić rzeczywisty stan faktyczny, a w żadnym z rejestrów nie figuruje powierzchnia lokalu 51,82 m2. Skarżąca wskazała, że pismo załączone do odwołania F. S. nie może stanowić podstawy orzekania, gdyż Kolegium nieprawidłowo przyjęło, że "Strony oświadczyły, że w akcie notarialnym (...) postanawiają sprostować błędny zapis dotyczący powierzchni lokalu mieszkalnego nr 9 (...)". Podkreśliła, że Protokół podpisany został jedynie przez Prezydenta i uczestniczkę postępowania, ale nie przez stronę. Podała, że podstawę wymiaru podatku stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków, a jej zdaniem nie można powoływać pisma załączonego do odwołania jako "dokumentu urzędowego". W oparciu o powyższe zarzuty strona domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji ewentualnie przekazania sprawy Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu do ponownego rozpoznania, przeprowadzenia postępowania dowodowego i wydania decyzji zgodnie z rzeczywistym stanem faktycznym oraz orzeczenia o kosztach postępowania na rzecz strony. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi argumentując, że z podatkowego punktu widzenia mniejsza powierzchnia lokalu jest dla stron korzystniejsza oraz z uwagi na aktualne orzecznictwo sądów administracyjnych, umożliwiające przyjęcie za podstawę wymiaru podatku od nieruchomości faktycznej powierzchni lokalu mieszkalnego, jeżeli jest ona inna niż powierzchnia wynikająca z prowadzonych ewidencji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skargę należało uznać za zasadną. W pierwszej kolejności Sąd wskazuje, że do postępowania w sprawach z zakresu wymiaru podatku od nieruchomości na 2023 r. mają zastosowanie przepisy ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2022 r., poz. 2651 ze zm., dalej jako: O.p.), a nie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, którego naruszenie przepisów podniosła skarżąca. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdza, że dla skuteczności zarzutu naruszenia zasady czynnego udziału stron w toczącym się postępowaniu podatkowym koniecznym jest wykazanie, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło stronie przeprowadzenie konkretnych czynności procesowych, a w następstwie realizację przysługujących jej praw i nie mogło być konwalidowane na późniejszych etapach tego postępowania, jak również, że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Podkreślić należy, że strona otrzymała decyzję organu pierwszej instancji, ale nie doręczono jej ani odwołania uczestniczki postępowania od tej decyzji, ani nie umożliwiono ustosunkowania się do zarzutów zgłaszanych przez uczestniczkę postępowania. Co więcej, jak zasadnie podkreśliła skarżąca w skardze, pozbawiono ją możliwości zgłoszenia dowodów w sprawie. Wskazać należy, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania stanowi wypełnienie gwarancji procesowej wynikającej z art. 123 O.p., który stanowi, że organy podatkowe obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Takiej możliwości strona została pozbawiona. Nieustalenie stron postępowania na etapie postępowania odwoławczego, wywołanego odwołaniem uczestniczki postępowania, stanowi naruszenie zasady wyrażonej w art. 123 O.p., przez pozbawienie strony prawa do czynnego udziału w każdym stadium postępowania i uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji, czym też naruszono art. 200 O.p. Za skuteczne Sąd uznał również zarzuty dotyczące naruszenia art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p., którego odpowiednikami są powołane przez skarżącą przepisy art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., pomimo niemających znaczenia dla rozpoznawanej sprawy różnic. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu podatkowego w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności decyzji administracyjnej. Organ powinien w sposób adekwatny do potrzeb ustalić stan faktyczny i nie pozostawić żadnych niewyjaśnionych istotnych dla sprawy okoliczności. Dokonana natomiast przez organ ocena zgromadzonego materiału powinna zostać przeprowadzona zgodnie z zasadami swobodnej oceny dowodów (art. 191 O.p.), a motywy którymi kierował się organ powinny zostać szczegółowo wyjaśnione w uzasadnieniu do wydanej decyzji. Organ obowiązany jest rozpatrzyć nie tylko poszczególne dowody z osobna, ale wszystkie dowody we wzajemnej łączności. Organ podatkowy jest obowiązany z urzędu ustalić, jakie okoliczności faktyczne mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy oraz ustalić, jakie dowody powinny zostać przeprowadzone w celu ustalenia powyższych okoliczności. Zaniechanie przez organ podatkowy podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego uznawane jest za uchybienie przepisom postępowania podatkowego, skutkującym wadliwością decyzji. Przekładając powyższe stwierdzenia na okoliczności niniejszej sprawy podkreślić należy, że jeżeli organy dostrzegły sprzeczność pomiędzy przedstawionym przez uczestniczkę postępowania Protokołem, a wpisem w księdze wieczystej, to wątpliwości co do faktycznej wielkości powierzchni mieszkania powinny być usunięte, zaś istotne dla treści rozstrzygnięcia okoliczności – zweryfikowane i jednoznacznie ustalone. Organ powinien zweryfikować przedstawiony przez uczestniczkę postępowania dokument z 2005 r. także co do skutków jakie miałby ten dokument wywołać. Wskazywanie przez Kolegium (bez żadnej podstawy), że dokument ten można traktować jako rejestr publiczny, nie jest uzasadnione, podobnie jak błędne wskazywanie przez organ, że Protokół z 2005 r. podpisany został przez skarżącą. Za niezasadne należy też uznać stanowisko Kolegium, że przyjęcie przez organ mniejszej powierzchni lokalu jest dla stron korzystniejsze. Przedmiotem rozpatrzenia przez organ nie jest korzyść stron, ale ustalenie wysokości podatku od nieruchomości. Nie jest zadaniem organu ustalanie za stronę co jest korzyścią dla stron i orzekanie na tej podstawie. Uchybienie przez organy normom zawartym w przepisach art. 122 i art. 187 § 1 O.p., ma miejsce wówczas, gdy wbrew obowiązkowi należytego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy nie ustalają one faktów czy zdarzeń, które mają znaczenie dla załatwienia sprawy, czyli mają znaczenie dla zastosowania określonej normy prawa materialnego, przyznającej stronie konkretne uprawnienie lub przewidującej jej obowiązek publicznoprawny i z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Z wpisu do ksiąg wieczystych jednoznacznie wynika, że sporne mieszkanie ma powierzchnię 53,90 m2. Organ nie wskazał na żadne okoliczności, które wyłączałyby rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych, a powstałe wątpliwości związane z zapisami Protokołu z 2005 r. nie zostały wyjaśnione. Rozpoznając sprawę ponownie organ uwzględni poczynione wywody i oceny prawne w zakresie interpretacji i stosowania wskazanych przepisów prawa, dokona ponownej analizy okoliczności sprawy i wyda rozstrzygnięcie dokonując odpowiednich ustaleń faktycznych i prawnych aktualizujących stan sprawy. Reasumując zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa i dlatego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., podlegała uchyleniu. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 209 p.p.s.a.