II GZ 425/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia W. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 czerwca 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 3231/23 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi W. W. decyzję Bankowego Funduszu Gwarancyjnego z dnia 29 września 2022 r. nr DPR.720.6.2021.256 w przedmiocie przymusowej restrukturyzacji postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 22 czerwca 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 3231/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przywrócenia terminu W. W. do złożenia skargi na decyzję Bankowego Funduszu Gwarancyjnego z dnia 29 września 2022 r. nr DPR.720.6.2021.256 w przedmiocie przymusowej restrukturyzacji. W. W. pismami z dnia 22 grudnia 2022 r. złożyła skargę na ww. decyzję Bankowego Funduszu Gwarancyjnego oraz wniosek o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że nie miała wiadomości co się wydarzyło 30 września 2022 r. z obligacjami G. Wskazała, że całymi dniami pracuje, więc nie ogląda telewizji i nie słucha radia. O całej sytuacji dowiedziała się dopiero w grudniu, gdy zadzwoniła do domu maklerskiego, aby złożyć dyspozycje przelania odsetek z obligacji. Okazało się wtedy, że do skarżącej nie doszedł nawet e-mail z tą informacją, gdyż został błędnie wpisany przy zakupie obligacji i dlatego wracał jako błąd. Skarżąca wskazała, że nikt do niej nie zadzwonił, aby powiadomić co mam zrobić z ta sytuacją. Dopiero pracownik domu maklerskiego poprawił w komputerze adres e-mail i od razu wysłał skarżącej informację, którą powinna dostać 30 września. Uzasadniając powyższe postanowienie Sąd I instancji przytoczył treść przepisów art. 86 i 87 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej - "p.p.s.a.") oraz przedstawił wymagania stawiane podmiotowi, który wnosi o przywrócenie terminu do dokonania czynności. Sąd I instancji wskazał, że pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca uprawdopodobniła, że nie wiedziała o wydanej przez Bankowy Fundusz Gwarancyjny decyzji z dnia 29 września 2022 r. Nie uprawdopodobniła natomiast w ocenie Sądu I instancji w żaden sposób braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi na tę decyzję. Sąd I instancji wskazał, że strona skarżąca nie był bezpośrednim adresatem zaskarżonej decyzji, więc nie było obowiązku doręczenia jej rozstrzygnięcia. Zatem podlegała ona ogólnej zasadzie, zgodnie z którą przysługiwał jej 7-dniowy termin do wniesienia skargi liczony od dnia ogłoszenia decyzji BFG na stronie internetowej. W rozpoznawanej sprawie informacja o przyczynach i skutkach wydania spornej decyzji ukazała się na stronie internetowej BFG dnia 30 września 2022 r., zatem ostatnim dniem terminu do wniesienia skargi był dzień 7 października 2022 r. Sąd I instancji dodał, że opublikowana informacja zawierała pouczenie o możliwości zakwestionowania przedmiotowej decyzji i informację o 7-dniowym terminie do jej zaskarżenia. W ocenie Sądu I instancji strona skarżąca nie uprawdopodobniła, aby uchybienie terminowi było następstwem niezawinionych okoliczności, którym pomimo dołożenia należytej staranności nie była ona w stanie przeciwdziałać. Z okoliczności sprawy, jak i z informacji dostępnych publicznie wynikało, że informacje o przymusowej restrukturyzacji wobec G. S.A. były powszechnie znane i szeroko komentowane w mediach krajowych i lokalnych. Strona skarżąca, jako nabywca instrumentów finansowych od tego banku winna w ocenie Sądu I instancji należycie dbać o własne interesy. Sąd I instancji przypomniał, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona skarżąca dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W przedmiotowej sprawie strona skarżąca w ocenie Sądu I instancji nie wykazała braku winy w uchybieniu terminu, a zatem termin do dokonania czynności nie mógł zostać przywrócony. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła W. W. Wskazała, że jest osobą uczciwą, niekaraną i nie dopuściła się żadnego niedbalstwa, a jako równouprawniony obywatel RP powinna zostać potraktowana sprawiedliwie i mieć prawo do złożenia skargi, jak inni. Wskazała, że podczas przymusowej restrukturyzacji G. S.A. straciła wszystkie oszczędności życia. Podniosła, że nigdy w historii banków, które zna nie zdarzyła się taka tragiczna sytuacja, więc nawet nie mogła przypuszczać, że nastąpi restrukturyzacja, a nikt codziennie nie chodzi do banku i nie pyta. Skarżąca nie posiada żadnych socjal mediów, aby mogła wyczytać na czas informacje ostrzegające, bo takich nie było tylko dopiero po fakcie. Wniosła zatem o przywrócenie terminu aby mogła złożyć skargę i mieć szansę walczyć o swoje oszczędności. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Jakkolwiek przedmiotowe zażalenie nie zawiera wniosku o zmianę, bądź uchylenie postanowienia, to jednak nie stanowi to przeszkody do jego merytorycznego rozpoznania. Podzielić należy w tej mierze stanowisko prezentowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, z którego wynika, że tego rodzaju brak nie czyni niemożliwym merytorycznego rozpoznania środka odwoławczego (por. postanowienie NSA z dnia 18 lutego 2015 r., sygn. I OZ 111/15, postanowienie NSA z dnia 25 sierpnia 2023 r., sygn. II GZ 293/23). Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie do art. 87 § 2 p.p.s.a., w piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Z powyższego wynika, że konieczną i jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu stanowi brak winy po stronie podmiotu dokonującego, czy zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej. W orzecznictwie sądowym ugruntowane jest zaś stanowisko, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy (por. np. postanowienie NSA z dnia 26 września 2023 r., sygn. akt III FZ 394/23). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji nie tylko nie uwzględnił wszystkich okoliczności, które mogłyby przemawiać za przywróceniem skarżącej terminu do wniesienia skargi od decyzji Bankowego Funduszu Gwarancyjnego, ale w istocie nie dokonał ich analizy i oceny w świetle ustawowych przesłanek przywrócenia uchybionego terminu. Przede wszystkim Sąd I instancji nie rozważył kwestii należytej staranności w terminowym dopełnieniu czynności procesowej, tj. nie wziął pod uwagę okoliczności związanych z zawinieniem skarżącej w odniesieniu do podjętych przez nią działań. Badając wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej (wniesienia skargi), Sąd I instancji winien zbadać, czy do uchybienia terminowi doszło z winy skarżącej. Kryterium braku winy, jako przesłanki uprawniającej do przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem zachowania staranności przy dokonaniu tej czynności. Co istotne, przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej, należy brać pod rozwagę także okoliczności świadczące o podjęciu lub braku podjęcia przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Odnosząc te ogólne uwagi do okoliczności przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że o ile Sąd i instancji przedstawił interpretację przepisów regulujących kwestię terminu do zaskarżenia decyzji Bankowego Funduszu Gwarancyjnego dla podmiotu niebędącego jej adresatem, ale którego interes prawny miał doznać uszczerbku w związku z jej wydaniem, uznając że nastąpiło to dnia 7 października 2022 r., a także odniósł się do kwestii pouczenia o trybie i terminie do złożenia skargi, to nie zbadał wystarczająco kwestii zaktualizowania się przesłanki określonej w art. 86 p.p.s.a. w kontekście okoliczności podniesionych w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. Rozpatrując wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi, Sąd I instancji powinien ocenić, czy przywołane we wniosku okoliczności zasługują na wiarę, a następnie ocenić, czy mogą one uprawdopodobniać brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Oceniając powyższe, Sąd I instancji mając na uwadze zasady logiki i doświadczenia życiowego, winien zbadać, czy rodzaj i charakter podjętych przez skarżącej działań może świadczyć o braku winy w uchybieniu terminu. Przy ocenie okoliczności wskazanych we wniosku o przywrócenie terminu należy wypośrodkować, aby z jednej strony nie doprowadzić do pochopnego przywrócenia terminu, z drugiej zaś, aby na skutek nadmiernej surowości w ocenie przesłanki braku winy, nie zamknąć stronie drogi do obrony jej praw przed sądem administracyjnym (por. postanowienie NSA z 27 września 2023 r., sygn. akt III FZ 436/23). Ponadto należy mieć na uwadze, że wykładnia przepisów procesowych regulujących instytucję przywrócenia terminu musi być zawsze dokonywana z perspektywy uwzględniającej treść zasady prawa do sądu, tym samym z perspektywy funkcji ochronnej (zob. postanowienie NSA z dnia 10 sierpnia 2010 r., sygn. II GZ 183/10, postanowienie NSA z dnia 7 sierpnia 2014 r., sygn. I GZ 237/14, postanowienie NSA z dnia 28 czerwca 2019 r., sygn. I OZ 609/19). Z przedstawionych wyżej powodów – przy uwzględnieniu zasady dwuinstancyjności postępowania sądowoadministracyjnego – sprawa podlegała przekazaniu do rozpoznania Sądowi I instancji. Sąd I instancji ponownie rozpoznając sprawę uwzględni przedstawione wyżej uwagi i zbada – pod kątem przesłanek określonych w art. 86 p.p.s.a. – czy w okolicznościach faktycznych tej sprawy wystąpiła przesłanka braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na postawie art. 185 § 1 w zw. art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.