II OSK 1543/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Roman Ciąglewicz (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski Sędzia del. WSA Jan Szuma Protokolant starszy asystent sędziego Małgorzata Ziniewicz po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 14 stycznia 2021 r. sygn. akt II SA/Wr 55/20 w sprawie ze skargi J. J. na postanowienie Wojewody Dolnośląskiego z dnia 7 listopada 2019 r. nr SOC-OP.621.1.104.2019.ETD w przedmiocie uchylenia postanowienia i odmowy wznowienia postępowania w sprawie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Uzasadnienie. Wyrokiem z dnia 14 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Wr 55/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę J. J. na postanowienie Wojewody Dolnośląskiego z dnia 7 listopada 2019 r., nr SOC-OP.621.1.104.2019.ETD, w przedmiocie uchylenia postanowienia i odmowy wznowienia postępowania w sprawie wymeldowania z pobytu stałego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu. Wyrok zaskarżył w całości. Zarzucił naruszenia przepisów postępowania, mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to treści art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z przepisami art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt lit. c), art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 7, 8 i 11 k.p.a., polegające na: a) zaaprobowaniu przez Sąd I instancji stanu braku wyjaśnienia przez Wojewodę Dolnośląskiego prawidłowości doręczenia Skarżącemu decyzji o wymeldowaniu na pobyt stały, w szczególności z pominięciem czynienia doręczeń w tym postępowaniu o wymeldowanie na adres pobytu Skarżącego w Zakładzie Karnym w [...] na terenie Unii Europejskiej, mimo wiedzy po stronie organu wymeldowującego o ówczesnym pobycie Skarżącego z Zakładzie Karnym na terenie Niemiec; b) zaaprobowaniu przez Sąd I instancji braku podstaw wszczęcia postępowania nieważnościowego w tej sprawie, podczas gdy racjonalnie odczytane stanowisko Skarżącego oraz treść zebranych w sprawie materiałów dowodowych, w szczególności pisma datowanego na 13 lipca 2016 r. skierowanego na adres pobytu Skarżącego w Zakładzie Karnym w [...] na terenie Unii Europejskiej, określały zakres niniejszego postępowania jako dotyczącego rażącego naruszenia przepisów postępowania. Skarżący wniósł o: 1) o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania ewentualnie przekazanie sprawy do rozpoznania organowi II instancji, celem jej merytorycznego rozstrzygnięcia; 2) o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje. Ponadto skarżący wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną N. N. przedstawiła swoje stanowisko w sprawie i stwierdziła, że skarga kasacyjna nie ma żadnych podstaw. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przepis art. 193 zdanie drugie P.p.s.a. wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji. W myśl art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. Nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 P.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów wyartykułowanych w podstawie skargi kasacyjnej. Zarzut naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 134 § 1 P.p.s.a. w związku z przepisami art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 7, 8 i 11 K.p.a. jest bezzasadny. Poza zakresem postępowania sądowego pozostawało żądanie wszczęcia postępowania nieważnościowego. W myśl art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Granice sprawy sądowej zakreśla przedmiot zaskarżenia, którym jest konkretny akt lub bezczynność kwestionowane w skardze (por. m.in. uzasadnienie uchwały NSA z dnia 3 lutego 1997 r., sygn. akt OPS 12/96, ONSA 1997/3/104; wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OSK 1019/05). Sąd pierwszej instancji, rozpoznając skargę na postanowienie Wojewody Dolnośląskiego, z dnia 7 listopada 2019 r., nr SOC-OP.621.1.104.2019.ETD, w przedmiocie uchylenia postanowienia i odmowy wznowienia postępowania w sprawie wymeldowania z pobytu stałego, orzekł w granicach sprawy. Przedmiotem postępowania administracyjnego, a więc także zażaleniowego, nie było postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego, położonego w Z., przy ul. [...]. Sąd pierwszej instancji nie mógł zatem, z uwagi na dyspozycję art. 134 § 1 P.p.s.a., orzekać o istnieniu lub braku podstaw do wszczęcia postępowania nieważnościowego. Jak wskazano w opisie naruszenia oznaczonym literą b), Sąd pierwszej instancji odniósł się do treści zażalenia w zakresie podstaw wszczęcia postępowania nieważnościowego. Stwierdził, że skarżący nie wskazał w zażaleniu zarzutów, które w sposób dostateczny uzasadniałyby wszczęcie postępowania nieważnościowego z urzędu. Zawarcie w uzasadnieniu wyroku rozstrzygającego skargę na akt wydany na podstawie art. 148 § 1 i 2 K.p.a. wypowiedzi odnoszącej się do zasadności żądania wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności stanowiło uchybienie niemające jednak wpływu na wynik sprawy. Niezależnie bowiem od tej wypowiedzi, stanowiącej fragment uzasadnienia zaskarżonego wyroku, Sąd pierwszej instancji dokonał kontroli legalności zaskarżonego postanowienia. Ocena Sądu odnosząca się do podstaw wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności nie miała żadnego wpływu na prawidłowość kontroli przeprowadzonej w granicach sprawy. Nie jest skuteczny także zarzut naruszenia polegającego na zaaprobowaniu przez Sąd pierwszej instancji stanu braku wyjaśnienia przez Wojewodę Dolnośląskiego prawidłowości doręczenia skarżącemu decyzji o wymeldowaniu na pobyt stały, w szczególności z pominięciem czynienia doręczeń w tym postępowaniu o wymeldowanie na adres pobytu skarżącego w Zakładzie Karnym w [...] na terenie Unii Europejskiej, mimo wiedzy po stronie organu wymeldowującego o ówczesnym pobycie skarżącego z Zakładzie Karnym na terenie Niemiec. Abstrahując od zgodności tego faktu ze stanem rzeczywistym, stwierdzić należy, że okoliczność ta może być zakwalifikowana jako należąca do zakresu podstawy wznowienia określonej w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., według której, wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Przepis art. 148 § 1 K.p.a. stanowi, że podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Natomiast w myśl art. 148 § 2 K.p.a., termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Złożenie podania o wznowienie po upływie terminu przewidzianego w art. 148 § 1 lub art. 149 § 2 K.p.a. skutkuje wydaniem postanowienia o odmowie wznowienia postępowania, na podstawie art. 149 § 3 K.p.a. (patrz m.in.: wyrok NSA z dnia 24 marca 1998 r., sygn. akt II SA 122/98, ONSA 1999/2/53; wyrok NSA z dnia 13 października 1998 r., sygn. akt I SA 373/98). Do merytorycznej weryfikacji decyzji dotychczasowej może dojść po wznowieniu postępowania. Taka weryfikacja, w tym ewentualne stwierdzenie zaistnienia podstawy wznowienia, nie jest możliwe, gdy procedura wznowieniowa zakończy się na etapie formalnym, tj. w razie wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania. Nie doszło do naruszenia zasad określonych w art. 7, 8 i 11 K.p.a. Podniesienie zarzutów natury ustrojowej nie może polegać na przywołaniu treści przepisów. Konieczne jest skonkretyzowanie tych zarzutów w okolicznościach sprawy. Tego niewątpliwie w skardze kasacyjnej zabrakło. Niezależnie od tego można zauważyć, że wynikający z art. 7 K.p.a. obowiązek stania na straży praworządności, a także uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli nie może być oderwany od obowiązku działania na podstawie przepisów prawa (art. 6 K.p.a.). Obowiązek ten obejmuje ustalenie przez organ administracji zdolności do prowadzenia postępowania w sprawie oraz zastosowanie przepisów prawa materialnego i przepisów prawa procesowego przy rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy (patrz: Barbara Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", C.H. Beck 2017, s. 61). W niniejszej sprawie właściwe organy rozpoznały i rozstrzygnęły sprawę przy zastosowaniu przepisów prawa, a więc zgodnie z kryterium legalności. Jak zaś wynika z poprzedzających rozważań, nie ma podstaw do przyjęcia, że organy nie podjęły wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w zakresie okoliczności istotnych z punktu widzenia art. 149 § 3 w związku z art. 148 § 1 i 2 K.p.a.. Niezależnie od tego skonstatować można, że w myśl art. 8 § 1 K.p.a., organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Skarżący nie wykazał aby w jego sprawie organy naruszyły zasady proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Zgodnie zaś z art. 8 § 2 K.p.a., organy administracji publicznej bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym. Skarżący, jakkolwiek zarzucił naruszenie art. 8 K.p.a., nawet nie nawiązał do zasady określonej w art. 8 § 2 K.p.a. Brak jest jakichkolwiek prób wykazania, że doszło do naruszenia art. 11 K.p.a. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada wymogom art. 141 § 4 P.p.s.a. Zawiera elementy wymienione w art. 141 § 4 P.p.s.a. Z jego treści wynika jasne stanowisko Sądu, co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, a nadto Sąd przedstawił podstawę prawną rozstrzygnięcia wraz z jej wyjaśnieniem. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Oddalenie skargi oznacza, że nie ma podstaw do uwzględnienia żądania zasądzenia na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zgodnie z art. 250 P.p.s.a. wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Przyznanie pełnomocnikowi, ustanowionemu w ramach prawa pomocy, wynagrodzenia z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu w postępowaniu kasacyjnym następuje na wniosek, który podlega rozpoznaniu przez wojewódzki sąd administracyjny, w postępowaniu określonym w przepisach art. 254 oraz art. 258-261 P.p.s.a.