II SA/Gd 215/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Diana Trzcińska (spr.) Sędziowie: Sędzia Dariusz Kurkiewicz Asesor WSA Justyna Dudek - Sienkiewicz po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2023 r. w Gdańsku w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. D. i D. D. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 30 grudnia 2022 r., nr WOP.7722.121.2022.KK w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego w sprawie rozbiórki oddala skargę. UZASADNIENIE A. D. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z 30 grudnia 2022 r., nr WOP.7722.121.2022.KK w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego w sprawie rozbiórki obiektu budowlanego, która została zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Gd 215/23. Skargę na wskazane postanowienie wniosła także D. D., przy czym sprawa z jej skargi została zarejestrowana pod sygnaturą akt II SA/Gd 216/23. Postanowieniem z 20 czerwca 2023 r. Wojewódzki Sądu Administracyjny w Gdańsku połączył ww. sprawy do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia, postanawiając prowadzić je pod sygnaturą akt II SA/Gd 215/23. Skarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym: Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kościerzynie decyzją z 12 kwietnia 2012 r. nakazał D. i A.D. rozbiórkę wybudowanego w warunkach samowoli budowlanej na terenie działki nr [..], położonej w Z., obręb Wdzydze Kiszewskie, gmina Kościerzyna: 1. obiektu budowlanego pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej o konstrukcji drewnianej, nietrwale związanego z gruntem, częściowo parterowego z poddaszem użytkowym oraz parterowego z dachem dwuspadowym krytym blacho dachówką wraz z urządzeniami budowlanymi z nim związanymi, o wymiarach obiektu w rzucie: 7,05 m na 8,10 m (w tym taras zadaszony o wymiarach 7,05 m na 3,0 m), plus 1,20 m na 2,60 m i 5,05 m na 4,10 m, 2. urządzeń budowlanych związanych z obiektem pełniącym funkcję rekreacji indywidualnej: zbiornika dwukomorowego na ścieki sanitarne z kręgów betonowych z pokrywą nastudzienną i obudowy studni głębinowej z kręgów betonowych z pokrywą nastudzienną. Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego ww. decyzję utrzymał w mocy decyzją z 2 lipca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku prawomocnym postanowieniem z 13 września 2012 r., sygn. akt II SA/Gd 492/12 odrzucił skargę A. D. i D.D. na decyzję WINB z 2 lipca 2012 r. Powyższe decyzje rozbiórkowe tym samym zyskały przymiot ostateczności i prawomocności. Z uwagi na fakt, że obowiązek rozbiórki nie został wykonany, pismem z 4 marca 2016 r. PINB skierował do A. D. i D.D. upomnienie. Pismo zostało doręczone 10 marca 2016 r. Następnie PINB wszczął postępowanie egzekucyjne w administracji, wystawiając na A. D. tytuł wykonawczy nr PINB.Eg.T.7141.97.2010.AS z 7 kwietnia 2017 r. Tytuł wykonawczy został doręczony 11 kwietnia 2017 r. Postanowieniem z 26 maja 2017 r. PINB oddalił zarzut zgłoszony przez A. D. w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zażalenie na ww. postanowienie wnieśli: A. D. i D.D. Zażalenie A.D. na ww. postanowienie WINB uczynił przedmiotem odrębnego postępowania zażaleniowego, natomiast w odniesieniu do zażalenia D.D. - postanowieniem z 21 lipca 2017 r. WINB umorzył postępowanie zażaleniowe. Po rozpoznaniu wniesionej skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 5 kwietnia 2018 r. sygn. akt II SA/Gd 643/17 oddalił skargę A. D. i D.D. na postanowienie WINB z 21 lipca 2017 r. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że stroną postępowania egzekucyjnego, uruchomionego tytułem wykonawczym nr PINB.Eg.T.7141.97.201 O.AS z 7 kwietnia 2017 r. wystawionym wobec zobowiązanego A. D., jest tylko on sam. Zatem i postanowienie z 26 maja 2017 r. oddalające zarzut zgłoszony przez zobowiązanego jest wydane w tymże postępowaniu egzekucyjnym. Adresatem tego postanowienia jest wyłącznie zobowiązany A. D.. D. D. nie jest stroną tego postępowania egzekucyjnego, gdyż w stosunku do niej może zostać wszczęte odrębne postępowanie egzekucyjne po wystawieniu tytułu wykonawczego na nią. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 21 kwietnia 2021 r., sygn. akt II OSK 2076/18, oddalił skargę kasacyjną A. D. i D.D. od ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Pismem z 21 października 2021 r. A. D. i D.D. wystąpili do PINB z wnioskiem o zawieszenie postępowania egzekucyjnego w związku ze wznowieniem przez tutejszy organ postępowania zakończonego decyzją z 2 lipca 2012 r. (postanowienie nr WOP.771.3.31.2020.KK z 7 października 2021 r.). Postanowieniem z 14 czerwca 2022 r. PINB odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego, wszczętego na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na A. D. w związku z uchylaniem się od wykonania obowiązku wynikającego z decyzji z 12 kwietnia 2012 r. nakazującej rozbiórkę obiektów budowlanych. W uzasadnieniu PINB wskazał, że nie wystąpiła żadna z przesłanek wymienionych w art. 56 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.), uzasadniających zawieszenie postępowania. PINB wskazał, że art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. wymienia jako jedną z przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego wstrzymanie wykonania obowiązku w całości lub w części. Na gruncie niniejszej sprawy zostało wydane postanowienie o wznowieniu postępowania w sprawie dotyczącej nakazu rozbiórki, jednak nie wydano postanowienia o wstrzymaniu wykonania tej decyzji, co oznacza, że przesłanka z art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. nie zachodzi. Po rozpoznaniu wniesionego zażalenia, postanowieniem z 30 grudnia 2022 r. WINB utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu WINB wskazał, że organ egzekucyjny jest zobowiązany z urzędu rozpatrzyć przesłanki wynikające z art. 56 § 1 u.p.e.a., ponieważ przepisy nie przewidują zawieszenia postępowania egzekucyjnego na wniosek zobowiązanego. W związku z tym zobowiązany, wnioskując o zawieszenie postępowania egzekucyjnego musi wykazać zaistnienie jednej z przesłanek wskazanych w art. 56 § 1 pkt 1-3 i 5 ww. ustawy i tylko jeżeli zajdzie którakolwiek z nich - organ egzekucyjny ma obowiązek zawieszenia prowadzonego przez siebie postępowania. Ewentualny wniosek zobowiązanego należy traktować jedynie jako oświadczenie wiedzy o istnieniu podstaw do zawieszenia postępowania. Zdaniem WINB fakt wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją administracyjną, nakładającą egzekwowany obowiązek, nie stanowi podstawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, ponieważ nie jest to przyczyna wymieniona w zamkniętym katalogu ww. przesłanek. Co więcej, w związku ze wznowieniem postępowania zakończonego decyzją z 2 lipca 2012 r. (wznowienie nastąpiło postanowieniem nr WOP.771.3.31. 2020.KK z 7 października 2021 r.) wykonanie egzekwowanego obowiązku rozbiórki przedmiotowych: obiektu budowlanego pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej i urządzeń budowlanych nie zostało wstrzymane, jak również nie został odroczony termin wykonania tego obowiązku (art. 56 § 1 pkt 1 ww. ustawy). Nie wystąpiły również inne okoliczności, określone w przepisach art. 56 § 1 pkt 2-5 u.p.e.a. Dodatkowo WINB zauważył, że wznowione postępowanie zostało zakończone decyzją tutejszego organu z 22 czerwca 2022 r. odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji nr WOP.7721.174.2012.AZ z 2 lipca 2012 r. utrzymującej w mocy decyzję nr INB.7141.97.2010.AC z 12 kwietnia 2012 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z 27 października 2022 r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez A. D. i D.D. od decyzji nr z 22 czerwca 2022 r. Tym samym, zarówno decyzja organu odwoławczego z 22 czerwca 2022 r., jak i decyzja organu I instancji z 2 lipca 2012 r., orzekające obowiązek rozbiórki, pozostają w obiegu prawnym. W ocenie organu fakt wniesienia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi na postanowienie nr GINB z 27 października 2022 r. pozostaje bez wpływu na ocenę sprawy w trybie przepisów art. 56 u.p.e.a. W skardze na tak wydaną decyzję A. D. wskazał, że nastąpiła zmiana stanu prawnego powstałego w wyniku wejścia w życie nowego planu miejscowego zatwierdzonego uchwałą Rady Gminy Kościerzyna z dnia 20 września 2019 r. dla działki nr [..] położonej w Z., obręb geodezyjny Wdzydze dla terenu 10.R, gdzie dla tej działki dopuszczono zabudowę budynkiem gospodarczym do 35 m2, a w rozdziale 2 w § 8 pkt 2 i 3 planu - dopuszczono istniejącą zabudowę i adaptację istniejących budynków. Zdaniem skarżącego, powyższe stanowi przesłankę do zawieszenia postępowania egzekucyjnego i wstrzymania wykonania obowiązku rozbiórkowego wobec strony postępowania, czyli właściciela budynku. Zmiana stanu prawnego w wyniku wejścia w życie nowego planu miejscowego, wznowienie postępowania, które zawarte jest w postanowieniu WINB z 7 października 2021 r., otwierające drogę do wstrzymania rozbiórki oraz słuszny interes strony w pełni uzasadniają wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego i wstrzymania wykonania obowiązku rozbiórkowego. Skargę o analogicznej treści wniosła także D. D. (sygn. akt II SA/Gd 216/23). W odpowiedziach na obie skargi WINB wniósł o ich oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia, jak również wydanego w pierwszej instancji, Sąd doszedł do przekonania, że nie naruszają one prawa, a zatem skargi nie zasługują na uwzględnienie. Przystępując do oceny legalności zaskarżonego postanowienia w pierwszej kolejności zauważyć należy, że zgodnie z art. 56 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postepowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. z 2023, poz. 2505, w dalszym ciągu jako u.p.e.a.) postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części: 1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej; 2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego; 3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego; 4) na żądanie wierzyciela; 5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Instytucja zawieszenia postępowania egzekucyjnego polega na wstrzymaniu czynności egzekucyjnych na skutek powstania przeszkód w prowadzeniu egzekucji. Jej istota sprowadza się do przerwania na czas określony biegu tego postępowania w związku z wystąpieniem przeszkód do jego dalszego prowadzenia, a samo zawieszenie postępowania następuje na czas niezbędny do usunięcia tych przeszkód. Chodzi tu o przeszkody, które powstały już w toku egzekucji, gdyż w przeciwnym przypadku nie należało w ogóle wszczynać postępowania egzekucyjnego. Należy przy tym zaznaczyć, że art. 56 § 1 u.p.e.a. zawiera zamknięty katalog sytuacji, w których postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu. Zarazem wymienia on przyczyny obligatoryjnego zawieszenia postępowania, nie pozostawiając tym samym do uznania organu egzekucyjnego tego, czy w danym przypadku należy zawiesić postępowanie (por. R. Hauser, Z. Leoński, Postępowanie egzekucyjne w administracji pod. red. prof. R. Hausera i prof. A. Skoczylasa; Warszawa 2012, str. 275-276). Użycie przez ustawodawcę określenia "postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu" oznacza, że rozstrzygnięcie dotyczące zawieszenia egzekucji ma charakter związany - jeżeli zachodzi którakolwiek z przesłanek określonych w art. 56 § 1 pkt 1 – 5 ustawy egzekucyjnej, to organ egzekucyjny ma obowiązek zawieszenia postępowania. A contrario, brak którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie obliguje organ do wydania postanowienia o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Ocena, czy istniały podstawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, powinna nastąpić według stanu z chwili rozpatrywania wniosku przez organ egzekucyjny. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że wbrew stanowisku skarżących w sprawie brak było jakichkolwiek podstaw do przyjęcia zasadności wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Żadna z przesłanek, wymienionych w ww. przepisie art. 56 § 1 u.p.e.a nie wystąpiła, co wynika bezspornie z akt sprawy i uzasadnień postanowień organów obu instancji. Nie jest jednocześnie taką przesłanką zmiana stanu prawnego związana z uchwaleniem "nowego" planu miejscowego, nawet jeśli – jak to utrzymują skarżący – z jego przepisów wynikałaby zgodność obiektu objętego rozbiórką z jego przeznaczeniem przewidzianym w tym planie. Co więcej, podkreślenia wymaga, że zawieszenie postępowania może nastąpić z urzędu albo na wniosek wierzyciela, natomiast żaden przepis u.p.e.a. nie przewiduje możliwości zawieszenia postępowania egzekucyjnego przez organ egzekucyjny na wniosek zobowiązanego lub dłużnika (por. wyrok WSA w Olsztynie z 2 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Ol 942/21, wyrok WSA w Białymstoku z 13 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Bk 181/21, wyrok NSA z 26 kwietnia 2023 r., I FGSK 2216/19, CBOSA). Oznacza to, skarżący A. D. nie był uprawniony do żądania zawieszenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego, gdyż w postępowaniu tym nie jest wierzycielem tylko dłużnikiem. Tym bardziej zaś, takiego uprawnienia nie może mieć skarżąca, która wprawdzie jest adresatem obowiązku rozbiórki, wynikającego z decyzji organu odwoławczego z 22 czerwca 2022 r., jak i decyzji organu I instancji z 2 lipca 2012 r., natomiast - w ogóle nie jest stroną postępowania egzekucyjnego, gdyż nie został wystawiony przeciwko niej tytuł wykonawczy w postępowaniu egzekucyjnym. Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności, skargi jako bezzasadne, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1364), podlegały oddaleniu. Sąd rozpoznał skargi na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym, do czego uprawniał go art. 119 pkt 3 ww. ustawy, gdyż przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie.