II OSK 1094/09

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędziowie: Sędzia NSA Maria Czapska-Górnikiewicz (spr.) Sędzia NSA Zdzisław Kostka Protokolant Karolina Kubik po rozpoznaniu w dniu 24 września 2009 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej E. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 marca 2009 r. sygn. akt IV SA/Gl 764/08 w sprawie ze skargi E.R. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE II OSK 1094 / 09 UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 19 marca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę E. R. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia [...] września 2008 r., utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji, którą to decyzją orzeczono o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, iż decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Bytomiu nie stwierdził u E. R. choroby zawodowej narządu głosu, spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym trwającym co najmniej 15 lat, wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz.1115- zwanego dalej rozporządzeniem z dnia 30 lipca 2002 r.). W uzasadnieniu swej decyzji organ administracyjny, potwierdzając fakt zatrudnienia strony w warunkach narażenia na czynnik szkodliwy, jednak wobec braku rozpoznania jednostki chorobowej w postaci przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, nie stwierdził podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł E. R. wskazując, że jego sprawa powinna być ponownie rozpatrzona z uwzględnieniem dołączonej przez niego dokumentacji medycznej z Poradni Laryngologicznej NZOZ w Tarnowskich Górach. Decyzją z dnia [...] września 2008 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Katowicach utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie postępowanie epidemiologiczne wykazało, iż E. R. pracując na stanowisku nauczyciela w latach 1979 - 2006 w Zespole Szkół Leśnych i Ekologicznych im. [...] w B. narażony był na wysiłek głosowy, pracując w warunkach stwarzających ryzyko powstania przewlekłej choroby zawodowej narządu głosu. Jak stwierdził organ odwoławczy strona została poddana badaniom przez dwie medyczne placówki diagnostyczne t.j. Poradnię Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Sosnowcu (orzeczenie z dnia [...] czerwca 2007 r.) oraz Przychodnię Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu (orzeczenie z dnia [...] listopada 2007 r.). Lekarze specjaliści obu placówek diagnostycznych wykluczyli chorobę zawodową u strony podkreślając, iż charakter stwierdzonych zmian - prosty przewlekły nieżyt błony śluzowej gardła i krtani oraz czynnościowe zaburzenia emisji głosu o typie dysfonii hiperfunkcjonalnej, nie mają cech organicznej patologii, związanej z nadmiernym wysiłkiem głosowym. Tym samym nie można zakwalifikować rozpoznanego schorzenia jako choroby określonej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych, zamieszczonego w rozporządzeniu z dnia 30 lipca 2002 r. W związku z zarzutami odwołania i dołączoną do niego dokumentacją medyczną dokonano ponownej analizy dotychczasowych wyników badań oraz przeprowadzono ponowne badania foniatryczne i laryngologiczne. W wyniku przeprowadzonych badań lekarze z Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu rozpoznali u strony prosty przewlekły nieżyt błony śluzowej gardła i krtani oraz czynnościowe zaburzenia emisji głosu o typie dysfonii hiperfunkcjonalnej, jednocześnie zaznaczając, iż ocena stanu narządu jest merytorycznie zgodna z rozpoznaniami zawartymi w załączonej dokumentacji Poradni Laryngologicznej w Tarnowskich Górach, gdzie zostało stwierdzone pogrubienie fałdów głosowych, z wyjątkiem jednorazowej konsultacji z dnia 17 września 2007 r. Organ odwoławczy wyjaśnił także, że za chorobę zawodową narządu głosu zgodnie z pkt 15 rozporządzenia można uznać jedynie takie guzki głosowe twarde, których charakterystyczną cechą kliniczną jest utrwalone występowanie. Kolejne przeprowadzone badania oraz dostarczona dokumentacja nie potwierdziła utrwalonego charakteru zmian patologicznych. Odnosząc się do zarzutów wskazanych w odwołaniu organ II instancji wyjaśnił, że odwołujący się został przebadany w kompetentnych jednostkach diagnostycznych, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie procedurami, które w swych orzeczeniach nie rozpoznały choroby wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych. Z tej przyczyny nie było podstaw do stwierdzenia u E. R. choroby zawodowej, a tym samym zakwestionowania decyzji objętej odwołaniem. Na powyższą decyzję E. R. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, wskazując, iż specjaliści kompetentnych placówek służby zdrowia, tj. Poradni Laryngologicznej NZOZ w Tarnowskich Górach, Poradni Foniatrycznej Szpitala Specjalistycznego w Zabrzu oraz Poradni Laryngologicznej Samodzielnego Publicznego Szpitala Klinicznego im. A. Mielęckiego Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach, rozpoznali u niego guzki głosowe twarde, wtórne zmiany przerostowe fałdów głosowych, niedowład mięśni fałdów głosowych, brak zwarcia fonacyjnego. W ocenie skarżącego są to skutki jego narażenia zawodowego w pracy jako nauczyciela. Utrwalone zmiany patologiczne schorzeń narządu głosu w pełni uzasadniają w jego ocenie stwierdzenie choroby zawodowej. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu pierwszej instancji w rozpatrywanej sprawie mają zastosowanie przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach. Wprawdzie wyrokiem z dnia 19 czerwca 2008 r., sygn. akt P 23/07 Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP przepisów art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy i podanego wyżej rozporządzenia, jednocześnie jednak określił, iż utracą one moc obowiązującą z upływem 12 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. W konsekwencji, skoro w dacie orzekania omawiane unormowania zachowują moc obowiązującą, ocenę legalności wydanego w sprawie rozstrzygnięcia należało przeprowadzić uwzględniając ich treść. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z materiału sprawy wynika, iż badający skarżącego lekarze specjaliści nie rozpoznali u niego choroby zawodowej, a rozpoznane u niego uszkodzenie narządu głosu nie nosi, w ocenie wymienionych jednostek diagnostycznych znamion takiej choroby, bowiem nie wykryto u E. R. schorzeń wymienionych w rozporządzeniu, które są postaciami przewlekłej choroby narządu głosu, pozwalającej na uznanie schorzenia tego narządu za chorobę zawodową. Orzeczenia lekarskie właściwych, uprawnionych do tego medycznych jednostek diagnostycznych - tj. Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Sosnowcu oraz Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu, nie stwierdziły u skarżącego występowania choroby zawodowej narządu głosu. Jednocześnie obie placówki rozpoznały u skarżącego jedynie zmiany laryngologiczne nie posiadające cech typowych dla patologii zawodowej, związanych z nadmiernym wysiłkiem głosowym. Rozpoznane zmiany nie figurują jednak w obowiązującym wykazie chorób zawodowych, w związku z tym brak było podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu. Ponadto Sąd pierwszej instancji wskazał, iż przedłożone przez skarżącego badania przeprowadzane prywatnie, organ odwoławczy przesłał do lekarzy Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu w celu zajęcia stanowiska w sprawie. Stały się one podstawą ponownego badania i analizy stanu zdrowia skarżącego. Z dodatkowego orzeczenia lekarzy Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu z dnia 5 sierpnia 2008 r. wynikało, że po ponownym badaniu i analizie przedłożonej dokumentacji, nie znaleziono podstaw do zmiany orzeczenia o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, organ odwoławczy trafnie uznał, iż nie ma w przypadku skarżącego możliwości stwierdzania choroby zawodowej. Mając powyższe okoliczności na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- zwanej dalej p.p.s.a.) oddalił skargę. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł E. R., zaskarżając go w całości i zarzucając mu: 1. obrazę przepisów postępowania poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności dla rozstrzygnięcia sprawy w następstwie czego Sąd oddalił skargę; 2. obrazę przepisów postępowania, a w szczególności art. 134 p.p.s.a. 3. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie, w szczególności poprzez naruszenie granic swobodnej oceny dowodów. Wskazując na powyższe zarzuty skargi kasacyjnej skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor stwierdził, iż zmiany patologiczne krtani E. R. w pełni upoważniają do rozpoznania u niego choroby zawodowej narządu głosu, a związek przyczynowy pomiędzy pracą jako nauczyciela a ich powstaniem jest oczywisty i bezsporny, o czym świadczy leczenie specjalistyczne, jakiemu został poddany E. R. oraz opis stanu gardła przedstawiony w dokumentacji. Zdanie autora kasacji Sąd pominął to, iż organy obu instancji dopuściły się naruszenia przepisów prawa procesowego oraz zasady swobodnej oceny dowodów poprzez pominięcie pozostałych orzeczeń lekarskich. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera takich zarzutów, które pozwalałyby na jej uwzględnienie. Na wstępie trzeba podkreślić, iż w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., dlatego Naczelny Sąd Administracyjny był władny ocenić wniesioną skargę jedynie w granicach wyznaczonych podstawami skargi kasacji przedstawionymi przez stronę skarżącą. Koniecznym jest podkreślenie, że skarga kasacyjna jest szczególnym i wysoce sformalizowanym środkiem zaskarżenia. Należy w niej przytoczyć podstawy kasacyjne wraz z ich uzasadnieniem, przy czym oba te elementy muszą ze sobą korespondować. Należy, zatem w skardze kasacyjnej wskazać konkretny przepis prawa materialnego lub procesowego, który - zdaniem wnoszącego skargę - został naruszony przez Sąd pierwszej instancji. Naruszenie przez Sąd pierwszej instancji przepisów prawa materialnego może nastąpić w dwóch formach - przez błędną wykładnię (mylne rozumienie normy prawnej), bądź przez błędną subsumcję (wadliwe uznanie, że ustalony stan faktyczny odpowiada hipotezie normy prawnej). Autor wniesionej skargi kasacyjnej powinien, więc wskazać na konkretne, naruszone przez Sąd zaskarżanym orzeczeniem przepisy prawa materialnego i procesowego. W odniesieniu do prawa materialnego winien wykazać, na czym polegała ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być wykładnia prawidłowa i właściwe zastosowanie. Z kolei przy zarzucie naruszenia prawa procesowego należy wskazać przepisy tego prawa naruszone przez Sąd, przedstawić na czym polegało uchybienie tym przepisom i dlaczego uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lipca 2005 r., sygn. akt I FSK 41/05). Badanie skierowanej w przedmiotowej sprawie skargi kasacyjnej pod kątem wymogów, o jakich mowa wyżej wskazuje na znaczące uchybienia. Pierwszy zarzut skargi kasacyjnej skarżący sformułował jako "obrazę przepisów postępowania poprzez nie wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności dla rozstrzygnięcia sprawy w następstwie, czego Sąd oddalił skargę skarżącego". Pozostawiając na marginesie kwestię, iż zgodnie z przepisami Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zarzut ten powinien być sformułowany jako "naruszenie przepisów postępowania", a nie taka jak to określił autor skargi kasacyjnej, wskazania przede wszystkim wymaga fakt, iż w omawianej podstawie skargi kasacyjnej wniesionej przez radcę prawnego T. R. nie wskazano jakiegokolwiek przepisu postępowania, któremu w ocenie autora skargi kasacyjnej uchybił Sąd pierwszej instancji, wydając zaskarżony wyrok. Uzasadnienie samej skargi kasacyjnej wskazuje na zarzuty zmierzając do podważenia ustaleń dokonanych przez organ i zaakceptowanych przez Sąd pierwszej instancji, przy czym też nie wskazano nawet w uzasadnieniu na jakąkolwiek normę prawa procesowego, której uchybił zdaniem pełnomocnika strony skarżącej Sąd pierwszej instancji. Powyższe stwierdzenia należy również odnieść do trzeciego zarzutu skargi kasacyjnej "naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie, w szczególności poprzez naruszenie granic swobodnej oceny dowodów". W konsekwencji wadliwego sformułowania powyższych zarzutów skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł się do nich odnieść. Przechodząc do oceny zarzutu "obrazy przepisów postępowania, a w szczególności art. 134 p.p.s.a.", w pierwszej kolejność zauważyć należy na nieuprawnione użycie zwrotu "w szczególności", które mogłoby sugerować istnienie jeszcze innych niż wymienione w podstawach skargi kasacyjnej naruszeń przepisów postępowania. Podkreślenia w tym aspekcie wymaga okoliczność, iż zwrot ten jest semantycznie pusty, a Sąd kasacyjny uwzględnia tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wymienione w kasacji jako naruszone (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 września 2000 r., sygn. IV CKN 1518/00, opubl. OSNC 2001 nr 3, poz. 39). Następnie zwrócić należy uwagę na nieprecyzyjność w sformułowaniu tegoż zarzutu. Zauważyć trzeba, iż art. 134 p.p.s.a. składa się z dwóch paragrafów, które dotyczą odmiennych sytuacji. Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. wyznacza granicę rozpoznania skargi przez sąd administracyjny, natomiast § 2 tej normy prawnej ustanawia zakaz pogorszenia sytuacji prawnej skarżącego w stosunku do ustalonej w zaskarżonym akcie lub czynności. Autor skargi kasacyjnej nie doprecyzował, który z paragrafów powyższych przepisów miałby być naruszony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. We wniesionej kasacji trudno też doszukiwać się jakichkolwiek argumentów przemawiających za uchybieniem § 2 art. 134 p.p.s.a. w związku z czym należało przyjąć, iż w istocie stronie skarżącej chodziło o § 1 art. 134 p.p.s.a. Stawiany zarzut należało jednak uznać za chybiony, bowiem wbrew opinii skarżącego Wojewódzki Sąd Administracyjny, oceniając prawidłowość ustalonego w sprawie stanu faktycznego, odniósł się również do przedstawionych przez skarżącego badań przeprowadzonych przez inne placówki zdrowia niż do tego uprawnione. Tym samym Sąd pierwszej instancji prawidłowo dokonał kontroli legalności rozstrzygnięć organów administracji publicznej w sprawie we wszystkich jej aspektach, co czyni stawiany zarzut nieskutecznym. Mając powyższe względy na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną, jako pozbawioną uzasadnionych podstaw.