II OSK 862/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marzenna Linska - Wawrzon Sędziowie Sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędzia del. WSA Jan Szuma (spr.) Protokolant asystent sędziego Julia Słomińska po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 22 grudnia 2020 r. sygn. akt II SA/Sz 161/20 w sprawie ze skargi D. C. na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie zameldowania oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 22 grudnia 2020 r., sygn. akt II SA/Sz 161/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę D. C. na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego (zwanego dalej "Wojewodą") z dnia 9 stycznia 2020 r., nr SO-1.621.115.2019.KS utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Szczecin (zwanego dalej "Prezydentem") z dnia 20 listopada 2019 r., nr WSO-II.5343.2.25.2019.AG o zameldowaniu M. O. na pobyt stały pod adresem przy ul. [...] w Szczecinie. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł D. C. zarzucając naruszenie: 1. art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (na datę zaskarżonej decyzji tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 1397, dalej "u.e.l.") poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji przyjęcie, że zostały spełnione przesłanki do wydania decyzji o pobycie stałym M. O. pod wskazanym adresem. D. C. podniósł, że tymczasem osoba meldowana nie przebywa w lokalu z zamiarem stałego przebywania. Zajmuje lokal przy ul. [...] w Szczecinie bez zamiaru stałego pobytu, co uniemożliwia wydanie decyzji o pobycie stałym; 2. art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (na datę zaskarżonego wyroku tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej "P.p.s.a.") w związku z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (na datę zaskarżonej decyzji tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm., dalej "K.p.a.") poprzez oddalenie skargi, podczas gdy okoliczności wskazują, że w postępowaniu administracyjnym w pierwszej instancji nie dokonano wszechstronnej, tylko dowolnej, oceny materiału dowodowego w sprawie, a okoliczności faktyczne sprawy wskazują, że osoba posiadająca tytuł prawny do lokalu (skarżący) nie miała wiedzy o zameldowaniu na pobyt stały w lokalu M. O. . D. C. wiedział tylko o jej pobycie w tym lokalu na czas jego pobytu w Zakładzie Karnym. D. C. zaznaczył, że zgodnie z poglądem wyrażonym przez Wojewodę "do zameldowania osoby w lokalu uprawnia tylko legalny pobyt w takim lokalu, a zameldowana może zostać tylko osoba, która weszła w posiadanie lokalu za wiedzą osoby posiadającej tytuł prawny do lokalu". Wobec tego opisane wyżej okoliczności mogły mieć wpływ na treść zapadłego w sprawie orzeczenia z uwagi na nieprawidłowości poczynione w ustalaniu okoliczności faktycznych sprawy. Mając na uwadze powyższe D. C. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi w Szczecinie. W skardze kasacyjnej zawarto także wniosek pełnomocnika o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Na wstępie należy wskazać, że art. 193 zd. drugie P.p.s.a. (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm.) wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zd. pierwsze P.p.s.a. Uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W takim uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny nie relacjonuje więc ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej przedstawionych przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji. W myśl art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznanej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania sądowego, określone w art. 183 § 2 pkt 1-6 P.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów wyartykułowanych w podstawach skargi kasacyjnej. W niniejszej sprawie przedmiotem sporu jest to, czy zachodzą podstawy do zameldowania M. O. w lokalu przy ul. [...] w Szczecinie, który został tej pierwszej udostępniony przez D. C. w okresie jego pobytu w zakładzie karnym. Skarżący przedstawia się jako uprawniony do lokalu i powołuje się przy tym na wyrażany w orzecznictwie pogląd – przywołany zresztą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewody – że do zameldowania osoby w lokalu uprawnia tylko legalny pobyt w nim i że zameldowana w lokalu może zatem zostać tylko osoba, która weszła w posiadanie lokalu za wiedzą osoby posiadającej tytuł prawny do lokalu. Odnosząc się do powyższego Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że zgodnie z art. 25 ust. 1 u.e.l., a tylko ten przepis ustawy o ewidencji ludności przedstawiono w skardze kasacyjnej: "Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania". Powyższy przepis nie został w sprawie naruszony. Nie ulega wątpliwości, że M. O. przebywa w lokalu przy ul. [...] w Szczecinie. Wprowadziła się do niego za wiedzą D. C. , który przebywał w zakładzie karnym. Okoliczności "podnajmu" lokalu M. O. opisane zostały przez samego skarżącego podczas telefonicznej rozmowy z pracownikiem Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miasta Szczecin (k. 18 akt administracyjnych). Trwałe w sensie faktycznym zamieszkiwanie M. O. w Lokalu potwierdza także informacja przesłana przez Dyrektora [...] sp. z o.o. administrującego budynkiem. W materiale dowodowym trudno także dopatrzeć się podstaw, aby zaprzeczyć, że M. O. ma także zamiar stałego przebywania w spornym lokalu. Składając wniosek o zameldowanie wyjaśniła, że zamieszkała faktycznie w lokalu w 2017 r. i – jak twierdzi, czemu D. C. nie zaprzecza – opłaca ona koszty czynszu i dba o lokal. Naczelny Sąd Administracyjny oczywiście dostrzega, że w dacie powierzenia M. O. lokalu przez D. C. osoby te ustaliły, że ta pierwsza ma być "zameldowana" w lokalu do końca sierpnia 2020 r., a jej zobowiązaniem wzajemnym było regularne uiszczanie czynszu i dbanie o mieszkanie. Kilkuletnie, zamierzone zamieszkiwanie M. O. poczytywać należy jako zamiar stałego zamieszkiwania. Warto zwrócić uwagę, że strony nie ustaliły obowiązku wyprowadzki M. O. Nadto pełnomocnictwem udzielonym w formie aktu notarialnego rep. A nr [...] D. C. bezterminowo upoważnił M. O. do wszelkich istotnych czynności związanych z lokalem. Zaznaczyć trzeba wreszcie, że M. O. nie ma innego miejsca pobytu stałego (k. 11 akt administracyjnych). Odnosząc się do argumentacji skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że znane mu są poglądy wyrażane w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazujące, że: "uprawniać do zameldowania w lokalu może jedynie pobyt legalny, związany z przebywaniem w lokalu na zasadach zgodnych z prawem, za wiedzą i zgodą osoby uprawnionej do dysponowania lokalem. Nie można czerpać uprawnień z zachowań sprzecznych z prawem, nie może ich sankcjonować zameldowanie i pobyt w lokalu będące następstwem naruszenia posiadania czy miru domowego" (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 maja 2007 r., sygn. akt II OSK 773/06 oraz z dnia 21 stycznia 2021 r., sygn. akt II OSK 2705/19, orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie realia niniejszej sprawy nie wskazują, aby zaistnieć miała sytuacja, w której M. O. miała korzystać z prawa do meldunku wbrew prawu i by była to sytuacja usprawiedliwiająca powołanie się na opisane wyżej poglądy judykatury w celu uzasadnienia odmowy zameldowania. Z całą stanowczością trzeba podkreślić, że bezspornie M. O. weszła w posiadanie i zamieszkała w lokalu za wiedzą oraz za zgodą D. C. W aktach udokumentowano treść poczynionych pomiędzy nimi w 2017 r. uzgodnień. Sam D. C. w porozumieniu z dnia 30 września 2017 r. stwierdził, że "zameldował" M. O. na okres 3 lat w zamian za opłacanie lokalu i dbanie o niego. Mocą wspomnianego pełnomocnictwa notarialnego rep. A nr [...] skarżący upoważnił wymienioną także do wszelkich czynności meldunkowych. M. O. z wnioskiem o zameldowanie wystąpiła we wrześniu 2019 r., a decyzje w obu instancjach wydano w okresie do 9 stycznia 2020 r., a więc niezaprzeczalnie w czasie, kiedy na podstawie zawartego porozumienia M. O. w sposób legalny i za wiedzą skarżącego zamieszkiwała przy ul. [...] w Szczecinie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego trudno w takich okolicznościach twierdzić, że pobyt M. O. w lokalu był w dacie meldunku, a także w dacie wydania decyzji przez Prezydenta i Wojewodę, nielegalny. Poza zakresem rozważań w niniejszej sprawie jest kwestia ewentualnego sporu pomiędzy M. O. a D. C., co do jej dalszego, przyszłego zamieszkiwania przy ul. [...] w Szczecinie. Rozstrzygnięcie tej kwestii, jeżeli strony nie dojdą do porozumienia, należy do sądu cywilnego. Zaznaczyć można, że zameldowanie – zgodnie z art. 28 ust. 4 u.e.l. – służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Czynność ta nie jest podstawą zawiązania się stosunku rzeczowego czy obligacyjnego dotyczącego lokalu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie nie doszło do naruszenia art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 P.p.s.a. Organy ustaliły wszystkie istotne okoliczności, podejmowały czynności wyjaśniające z urzędu, a w motywach decyzji przedstawiły stan sprawy i jego ocenę prawną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie miał usprawiedliwione podstawy, aby oddalić skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a. Zaskarżone decyzje nie naruszały bowiem przepisów postępowania administracyjnego we wskazanym w skardze kasacyjnej zakresie. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, uznając zarzuty skargi kasacyjnej za nieusprawiedliwione, orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 184 P.p.s.a. Końcowo, odnosząc się do zawartego w skardze kasacyjnej wniosku pełnomocnik skarżącego, ustanowionego w ramach prawa pomocy, o zasądzenie na jej rzecz wynagrodzenia z tytułu świadczonej pomocy prawnej, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że orzekanie o wynagrodzeniu dla pełnomocnika z urzędu za wykonaną pomoc prawną (art. 250 P.p.s.a.) należy do właściwości wojewódzkich sądów administracyjnych w postepowaniu określonym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a. Z tego powodu nie zawarto w niniejszym wyroku rozstrzygnięcia dotyczącego tej kwestii.