I OZ 556/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Gminy M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 lipca 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 1696/22 w sprawie ze sprzeciwu Gminy M. od decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 13 kwietnia 2022 r. nr KKU 156/20 w przedmiocie nabycia nieruchomości z mocy prawa postanawia oddalić zażalenie UZASADNIENIE Postanowieniem z 18 lipca 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 1696/22 (dalej postanowienie z 18 lipca 2023 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił Gminie M. (dalej skarżąca) przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28 października 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 1696/22. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że wniosek skarżącej nie mógł zostać uwzględniony, ponieważ nie wykazała ona szczegółowo przesłanek wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Pełnomocnik skarżącej wskazał we wniosku, że z uwagi na pomyłkę pracownika sekretariatu kancelarii w terminie otwartym do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej uiścił jedynie 100 zł tytułem opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W ocenie Sądu I instancji, fakt niewłaściwego zinterpretowania wezwania sądowego do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej przez pracownika kancelarii radcy prawnego nie zwalnia strony skarżącej od terminowego wykonywania wezwań Sądu [Przewodniczącego - uw. NSA]. Skarżący, wnosząc skargę kasacyjną do Sądu i należycie dbając o swój interes, winien przewidywać, że może być do niego kierowana korespondencja z Sądu (np. wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej czy też wezwanie do uiszczenia wpisu). Pełnomocnik ponosi odpowiedzialność za wszelkie błędy, niedociągnięcia i zaniedbania pracowników zatrudnionych w kancelarii. Brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej stanowi konieczną, a jednocześnie podstawową przesłankę do przywrócenia terminu. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminowi zalicza się z reguły przerwę w komunikacji, powódź, pożar, inną katastrofę, nagłą chorobę strony, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Przy ocenie braku winy przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy, przy uwzględnieniu uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Radca prawny skarżącej otrzymał odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia opłaty kancelaryjnej 8 grudnia 2022r. (k. 32 akt sądowych), natomiast wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej odebrał 22 lutego 2023 r. Twierdzenie pełnomocnika skarżącej o tym, że mylnie odczytano treść wezwania nie zasługiwało zatem na uwzględnienie. Skoro pełnomocnik skarżącej wniósł skargę kasacyjną, to oczywistym winno być dla profesjonalnego pełnomocnika, że będzie wzywany do uiszczenia opłaty od skargi kasacyjnej, a nie tylko opłaty kancelaryjnej. Dlatego Sąd I instancji stwierdził, że w przedmiotowej sprawie okoliczności, na które powoływała się skarżąca nie mogły stanowić pozytywnej przesłanki do przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej (k. 16, 22, 23, 23A, 29, 30, 31, 32, 33-36v, 39, 41-45, 46-48, 51-52, 59-62, 66-69 akt sądowych). Zażalenie na postanowienie z 18 lipca 2023 r. złożyła skarżąca, zaskarżając je w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, dalej ppsa) przez przyjęcie, że pomyłka pracownika sekretariatu kancelarii polegająca na niewłaściwym zinterpretowaniu wezwania sądowego do uiszczenia wpisu od skargi nie stanowi o braku winy pełnomocnika w uchybieniu terminu na uiszczenie wpisu, kiedy to w przypadku wysłania jedną przesyłką kilku pism sądowych, spiętych razem, zawierających przy tym różne, acz niemal tożsame zobowiązania wobec strony postępowania, szansa na pomyłkę ze strony pracownika, któremu profesjonalny pełnomocnik powierzył odbiór korespondencji, jest na tyle duża, że jawi się ona w świetle tych okoliczności za usprawiedliwioną, a więc nie powinna skutkować niemożnością przywrócenia stronie terminu na uzupełnienie braków skargi. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości (k. 76-78 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 86 § 1 zdanie pierwsze ppsa). Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego (art. 86 § 2 ppsa). Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 ppsa). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 ppsa). Bezsporne w tej sprawie jest, że skarżąca, reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika, uchybiła zakreślonemu zarządzeniem z 17 stycznia 2023 r. (k. 39) terminowi do opłacenia skargi kasacyjnej. Wbrew dyspozycji art. 87 § 2 ppsa skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności mogących wskazywać na brak jej winy w niedochowaniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Okolicznością taką z pewnością nie jest pomyłka pracownika kancelarii radcy prawnego reprezentującego skarżącą gminę. Skarżąca podniosła, że nie jest dla niej wiadome, dlaczego Sąd, uzasadniając odmowę przywrócenia terminu, powołał się na fakt, że pełnomocnik skarżącej otrzymał odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia opłaty kancelaryjnej 8 grudnia 2022 r., a wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi 22 lutego 2023 r. Wskazała, że z akt sprawy, którymi dysponuje pełnomocnik, wynika, że 28 lutego 2023 r. zostały jednocześnie doręczone do kancelarii następujące pisma: wezwanie z 23 lutego 2023 r. o uiszczenie opłaty kancelaryjnej, doręczenie odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu z dnia 23 lutego 2023 r. i zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu z 17 stycznia 2023 r. Wyjaśnić należy, że odpis sentencji wyroku został doręczony pełnomocnikowi skarżącej 7 listopada 2022 r. (k. 23). W dniu 14 listopada 2022 r. złożył on wniosek o uzasadnienie wyroku (k. 23A-24). Zarządzeniem z 18 listopada 2022 r. Przewodniczący Wydziału I polecił sprawdzić, czy została uiszczona opłata kancelaryjna od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i przedstawić akta sprawy sędziemu sprawozdawcy w celu sporządzenia uzasadnienia oraz - po sporządzeniu i podpisaniu uzasadnienia wyroku przez skład orzekający - doręczyć pełnomocnikowi skarżącej odpis sentencji wyroku wraz z uzasadnieniem (k. 25). Po sprawdzeniu w rejestrze opłat sądowych w dniu 2 grudnia 2022 r., nie zidentyfikowano wpłaty w kwocie 100 zł [tytułem opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku] (k. 25). Zarządzeniem z 2 grudnia 2022 r. wezwano pełnomocnika skarżącej do uiszczenia opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania (k. 29, 30). Zarządzenie z 2 grudnia 2022 r. wykonano 5 grudnia 2022 r., natomiast zarządzenie 18 listopada 2022 r. o doręczeniu pełnomocnikowi skarżącej odpisu wyroku z uzasadnieniem wykonano 2 grudnia 2022 r. (k. 25, 29, 30, 31). W dniu 8 grudnia 2022 r. pełnomocnikowi skarżącej w ramach jednej przesyłki doręczono zatem odpis wyroku z uzasadnieniem i wezwanie do uiszczenia opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie uzasadnienia (k. 32). W dniu 9 stycznia 2023 r. skarżąca złożyła nieopłaconą skargę kasacyjną (k. 33-37). Natomiast w dniu 13 stycznia 2023 r., po sprawdzeniu w rejestrze opłat sądowych, nie zidentyfikowano wpłaty w kwocie 100 zł tytułem opłaty kancelaryjnej od wniosku o uzasadnienie wyroku, tj. aby skarżąca wypełniła zobowiązanie wynikające z zarządzenia z 2 grudnia 2022 r. (k. 29). W tej sytuacji Przewodniczący Wydziału I dnia 17 stycznia 2023 r. wydał dwa zarządzenia - pierwszym z nich wezwał skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej (k. 39, 43), zaś drugim wezwał pełnomocnika skarżącej do wykonania prawomocnego zarządzenia z 2 grudnia 2022 r. o wezwaniu do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł za odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzanym i doręczanym na wniosek, zakreślając mu termin 7 dni na wykonanie zarządzenia pod rygorem ściągnięcia wskazanej kwoty w trybie egzekucji (k. 41, 42). Obydwa wezwania w ramach jednej przesyłki zostały doręczone pełnomocnikowi skarżącej 28 lutego 2023 r. (k. 44). W rezultacie, wbrew argumentacji skarżącej zwrócić trzeba uwagę, że pierwotne wezwanie do uiszczenia opłaty od wniosku o uzasadnienie zostało doręczone jej pełnomocnikowi 8 grudnia 2022 r. wraz z odpisem wyroku ze sporządzonym już uzasadnieniem, zaś 28 lutego 2023 r. doręczono mu wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej i wezwanie do uiszczenia zaległej opłaty od wniosku o uzasadnienie. Tym samym, 28 lutego 2023 r. powtórnie wezwano skarżącą do opłacenia wniosku o uzasadnienie. Skarżąca w zakreślonym terminie uiściła wyłącznie zaległą opłatę od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku (k. 45-48). Pismo przewodnie skierowane do Sądu w związku z uzupełnieniem braku fiskalnego wniosku o uzasadnienie zostało podpisane przez pełnomocnika skarżącej (k. 46). Należy więc uznać jego pełną odpowiedzialność za interpretację skierowanych do niego wezwań oraz ich wykonanie. Pomyłka pracownika kancelarii pełnomocnika skarżącej, będącego radcą prawnym, nie może być wystarczającym powodem dla uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu do opłacenia skargi kasacyjnej było niezawinione. Dopiero nagłe, niedające się wcześniej przewidzieć zdarzenie, może stanowić uprawdopodobnienie przemawiające za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu. Pełnomocnik skarżącej reprezentujący ją w niniejszym postępowaniu sądowym, obowiązany jest do starannego działania w zakresie wykonywanych w jej imieniu i na jej rzecz czynności. Zarówno pełnomocnik skarżącej, jak i jego pracownicy winni wykazywać się w związku z tym szczególną wnikliwością w interpretacji treści pism sądowych, czego w tej sprawie zabrakło. Wynika to chociażby z treści oświadczenia pracownika kancelarii pełnomocnika skarżącej, w którym - po przyznaniu się do pomyłki - wskazał on, że po otrzymaniu [odpisu] postanowienia o odrzuceniu skargi, ponownie przeanalizował treść wcześniejszej korespondencji, stwierdzając, że zobowiązanie dotyczyło dwóch różnych płatności. Należy wyciągnąć z tego wniosek, że przy dochowaniu należytej staranności pracownik ten już przy pierwszej interpretacji wezwań mógł i powinien był je właściwie odczytać - a więc, że korespondencja zawiera w istocie dwa zobowiązania - jedno do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, a drugie - powtórne - do uiszczenia opłaty od wniosku o uzasadnienie. Pomyłka pracownika kancelarii, nie może ekskulpować pełnomocnika skarżącej od stwierdzonego uchybienia. Dlatego w tej sprawie nie zaistniały przesłanki do przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, co prawidłowo ocenił Sąd I instancji. Zażalenie nie zasługuje więc na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, oddalił zażalenie.