I OZ 791/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 października 2024 r., sygn. akt IV SA/Po 731/24 o oddaleniu wniosku B. N. o uchylenie postanowienia Wojewody Wielkopolskiego z dnia 6 września 2024 r. wstrzymującego wykonanie zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Prezydenta Miasta Poznania wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej oraz Miasta Poznań na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia 27 sierpnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 23 października 2024 r., sygn. akt IV SA/Po 731/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił wniosek B. N. o uchylenie postanowienia Wojewody Wielkopolskiego z dnia 6 września 2024 r. wstrzymującego wykonanie decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia 27 sierpnia 2024 r. w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że okoliczności podniesione przez uczestniczkę postępowania B. N. w złożonym wniosku nie wskazują na okoliczności, które uległy zmianie, w związku z czym nie zaistniała podstawa do zmiany dotychczasowego postanowienia. Argumentacja strony sprowadza się zasadniczo do polemiki ze stanowiskiem organu i kwestionowania trafności dokonanych ocen, nie wskazuje natomiast na fakt zmiany dotychczasowych okoliczności. Złożony wniosek nie zawiera żadnego argumentu wskazującego na wystąpienie przesłanki z art. 61 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", nie wynika z niego, aby nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych sprawy uzasadniająca odmienne rozstrzygnięcie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Z tych względów jego złożenie nie mogło doprowadzić do zmiany dotychczasowego rozstrzygnięcia. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła B. N., zarzucając naruszenie art. 61 § 4 w zw. z art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu. W uzasadnieniu podniesiono, że Sąd I instancji nie wskazał, z jakich względów uznał, że zachodzą w sprawie niezmienione rzekomo okoliczności uzasadniające udzielenie ochrony stronie skarżącej lub uczestnikowi postępowania przed negatywnymi skutkami wykonania zaskarżonej decyzji na czas jej sądowej kontroli. Tymczasem, w ocenie uczestniczki postępowania, okoliczności wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, wskazujące na zagrożenie wystąpienia negatywnych przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 P.p.s.a. nie istniały od początku toczącego się postępowania sądowej kontroli objętej skargą decyzji, a zatem nie mogło dojść do ich zmiany, czego nie dostrzegł Sąd I instancji. Mając na uwadze powyższe B. N. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz rozpoznanie wniosku z dnia 30 września 2024 r. i w konsekwencji uchylenie postanowienia Wojewody Wielkopolskiego z dnia 6 września 2024 r. Jednocześnie wnosząca zażalenie wniosła o przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentu: wydruku uchwały Rady Miasta Poznania z dnia 16 stycznia 2024 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "[...]", na okoliczność że wywłaszczona nieruchomość za którą w zaskarżonej decyzji ustalono wysokość odszkodowania oraz zobowiązano do jego wypłaty znajduje się w posiadaniu Miasta Poznania oraz została objęta uchwalonym planem zagospodarowania przestrzennego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 2 pkt 1 P.p.s.a., w razie wniesienia skargi na decyzję lub postanowienie organ, który wydał decyzję lub postanowienie, może wstrzymać, z urzędu lub na wniosek skarżącego, ich wykonanie w całości lub w części, chyba że zachodzą przesłanki, od których w postępowaniu administracyjnym uzależnione jest nadanie decyzji lub postanowieniu rygoru natychmiastowej wykonalności albo, gdy ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Stosownie natomiast do treści art. 61 § 3 P.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, przy czym odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego prawa do złożenia wniosku do sądu. Z powołanych przepisów wynika zatem, że adresatem wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej w trybie art. 61 P.p.s.a. może być zarówno organ za pośrednictwem którego wniesiono skargę do sądu administracyjnego (art. 61 § 2 P.p.s.a.), jak również sąd (art. 61 § 3 P.p.s.a.), przy czym treść art. 61 § 2 P.p.s.a. wskazuje, że w przepisie tym ustawodawca, inaczej niż w art. 61 § 3 P.p.s.a., nie określił szczegółowo pozytywnych przesłanek będących podstawą wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Powyższe oznacza, że organ nie musi dla wstrzymania wykonania swego rozstrzygnięcia stwierdzić zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, co zobowiązany jest uczynić sąd administracyjny z mocy art. 61 § 3 P.p.s.a. W przypadku zatem wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu przez organ administracyjny w oparciu o art. 61 § 2 pkt 1 P.p.s.a. brak jest podstaw do zastosowania art. 61 § 3 ww. ustawy. Jedynym przepisem, którego zastosowanie jest możliwe w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu przez sąd administracyjny przed wydaniem orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji jest natomiast art. 61 § 4 P.p.s.a., tj. w trybie zmiany lub uchylenia postanowienia. Skarżący i pozostali uczestnicy postępowania mogą wystąpić do wojewódzkiego sądu administracyjnego z wnioskiem o odmienne, niż to uczynił organ administracji, rozstrzygnięcie kwestii wstrzymania wykonania aktu lub czynności. Niemniej jednak sąd może zmienić postanowienie organu administracji w tym względzie jedynie w razie zmiany okoliczności (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lutego 2008 r. sygn. akt I FZ 521/07, z dnia 18 września 2009 r. sygn. akt II OZ 771/09, z dnia 15 kwietnia 2020 r. sygn. akt I FSK 67/20 oraz z dnia 29 kwietnia 2021 r. sygn. akt II GSK 1099/19, a także J. P. Tarno [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. V, Warszawa 2011, art. 61. Lex/ el.) W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że postanowieniem z dnia 6 września 2024 r. Wojewoda Wielkopolski, w związku ze złożoną skargą przez Prezydenta Miasta Poznania wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej oraz Miasto Poznań, wstrzymał na podstawie art. 61 § 2 pkt 1 P.p.s.a. wykonanie decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia 27 sierpnia 2024 r. orzekającej m.in. w pkt I o ustaleniu na rzecz B. N. odszkodowania w kwocie [...] zł za nieruchomość położoną w Poznaniu przy ul. [...], wywłaszczoną na rzecz Skarbu Państwa orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej Miasta Poznania Urzędu Spraw Wewnętrznych z dnia 31 sierpnia 1968 r. stanowiącą w dacie wywłaszczenia działkę nr [...] o pow. [...]ha, aktualnie oznaczoną jako działki nr [...] o pow. [...]ha, [...] o pow. [...]ha oraz [...] o pow. [...]ha oraz zobowiązaniu w pkt IV Prezydenta Miasta Poznania wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej do zapłaty kwoty [...] zł, stanowiącej różnicę pomiędzy ustalonym w pkt I odszkodowaniem, a odszkodowaniem zaliczonym na poczet ustalonego odszkodowania. W tej sytuacji uczestniczka postępowania uprawniona była do wystąpienia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z wnioskiem o odmienne, niż to uczynił organ administracji, rozstrzygnięcie kwestii wstrzymania wykonania decyzji Wojewody Wielkopolskiego 27 sierpnia 2024 r. wyłącznie w razie zmiany okoliczności (art. 61 § 4 P.p.s.a.). Tymczasem we wniosku o uchylenie postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji B. N. podniosła, że w sprawie nie zachodzi ani nie zachodziło w chwili wydania przez Wojewodę Wielkopolskiego postanowienia z dnia 6 wrzenia 2024 r. ryzyko zagrożenia interesu publicznego (Skarbu Państwa) wykonaniem decyzji na wypadek uwzględnienia skargi przez Sąd. Ponadto, wskazano na potrzebę zapewnienia ochrony interesu prawnego uczestniczki postępowania przed negatywnymi skutkami wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w związku z rozpoczętym postępowaniem i do czasu zakończenia sądowej kontroli. B. N. podnosiła również, że Prezydent Miasta Poznania jest na podstawie objętej skargą decyzji zobowiązany do zapłaty na rzecz jej adresata wskazanej tam kwoty, jednak kwota ta jest odszkodowaniem za wywłaszczenie nieruchomości. Grunt ten znajduje się w posiadaniu Miasta Poznania, zobowiązanego do wypłaty odszkodowania. Wstrzymanie wykonania decyzji ostatecznej o przyznaniu odszkodowania skutkuje zawieszeniem wymagalności roszczenia, a w konsekwencji brakiem podstaw do naliczenia odsetek za opóźnienie odszkodowania za czas pozostawania w obrocie rozstrzygnięcia wstrzymującego wykonanie takiej decyzji. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, że podnoszone we wniosku o uchylenie postanowienia Wojewody Wielkopolskiego z dnia 6 września 2024 r. przesłanki nie wskazują na okoliczności, które uległy zmianie po wydaniu ww. orzeczenia. Uczestniczka postępowania nie wskazała istotnych nowych okoliczności, które miały miejsce po wydaniu przez organ postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji z dnia 27 sierpnia 2024 r., a argumentacja strony sprowadzała się zasadniczo do kwestionowania zasadności wydania przez organ odwoławczy postanowienia o udzieleniu ochrony tymczasowej. Jak wskazano we wcześniejszych rozważaniach postępowanie wpadkowe dotyczące zmiany lub uchylenia postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji ma natomiast na celu ocenę, czy zmieniły się okoliczności, które były podstawą zastosowania ochrony tymczasowej w poprzednim, prawomocnie zakończonym postępowaniu dotyczącym tej kwestii. Rozpoznając wniosek o zmianę lub uchylenie postanowienia w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, sąd administracyjny nie dokonuje oceny prawidłowości stanowiska zajętego w tym postanowieniu. O wystąpieniu zmiany okoliczności uzasadniającej zmianę lub uchylenie postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji nie świadczy argumentacja zmierzająca do wykazania, że przedmiotowa nieruchomość stanowi własność Miasta Poznania oraz została objęta uchwalonym planem zagospodarowania przestrzennego. W sprawie nie było kwestionowane kto jest aktualnie właścicielem nieruchomości objętych wywłaszczeniem, a z uwagi na treść art. 61 § 4 P.p.s.a. nie było podstaw do badania czy w sprawie zaistniały negatywne przesłanki wymienione w art. 61 § 3 P.p.s.a. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.