I SA/Bd 587/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Wójcik Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Asesor WSA Joanna Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu z dnia 31 sierpnia 2023 r. nr SKO-80-121/23 w przedmiocie uchylenia decyzji dotyczącej zasiłku stałego oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta Chełmna z dnia 17 lipca 2023 r. nr MOPS.5020.92.2023.IF UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] r., działający z upoważnienia Burmistrza Miasta C., Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w C. uchylił własną decyzję z dnia [...] r. dotyczącą przyznania skarżącemu zasiłku stałego z dniem [...] r. W uzasadnieniu organ wskazał, że skarżący otrzymał odszkodowanie z powodu wypadku na służbie w P. w wysokości [...] zł. Wskazując na treść art. 8 ust. 11 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (dalej: "u.p.s.") organ podał, że w przeliczeniu miesięcznym uzyskany przez stronę dochód przekracza pięciokrotność kwoty kryterium dochodowego, co oznacza, że brak jest podstaw do dalszej wypłaty zasiłku stałego. W odwołaniu skarżący wskazał, że nie zgadza się z wydaną decyzja, ponieważ odszkodowanie otrzymane na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 lit. a-c ustawy o podatku osobowym od osób fizycznych, korzysta ze zwolnienia od podatku dochodowego. Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że z powodu rodzaju osiągniętego przez skarżącego dochodu w postaci środków pieniężnych z odszkodowania w wysokości [...] zł zastosowanie ma art. 8 ust. 11 u.p.s., który stanowi, że w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty: 1) kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej; 2) kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie - kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. W ocenie organu w powołanym przepisie mowa jest o incydentalnym dochodzie jednorazowym, uzyskanym w okresie 12 miesięcy poprzedzających złożenie wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej. Kolegium wskazało, że należy do niego np. odszkodowanie, przysporzenie z tytułu darowizny lub dziedziczenia, podziału majątku. Z pisemnego oświadczenia złożonego przez skarżacego dnia [...] r. wynika, że uzyskał on dochód w postaci odszkodowania z powodu wypadku na służbie w P. w wysokości [...] zł z tytułu 25% uszczerbku na zdrowiu powstałego na skutek wypadku pozostającego w związku ze służbą, który miał miejsce [...] r., a środki pieniężne z tego tytułu otrzymał dnia [...] r. W związku z otrzymaniem w czerwcu 2023 r. ww. odszkodowania, skarżący nie spełnia kryterium dochodowego warunkującego przyznanie przedmiotowego świadczenia. Organ zgodnie z treścią art. 8 ust. 11 pkt 1 u.p.s. otrzymaną przez wnioskodawcę kwotę [...]zł podzielił na 12 miesięcy począwszy od czerwca 2023 r., tj. po [...] zł miesięcznie. Tym samym, łączny dochód wnioskodawcy w czerwcu 2023 r. wyniósł [...] zł, zaś kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynosi [...] zł. Zatem dochód wnioskodawcy przekracza wskazane kryterium. Wobec powyższego od [...] r. dochód strony przekracza kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej i w związku z tym, w ocenie Kolegium, skarżący nie kwalifikował się do pomocy w formie zasiłku stałego. W skardze skarżący podniósł, że nie otrzymał środków pieniężnych z tytułu dziedziczenia, darowizny czy podziału majątku. Środki pieniężne zostały mu wypłacone z tytułu odszkodowania w związku wypadkiem na służbie w P., który spowodował trwały uszczerbek na zdrowiu. Powołując się na art. 21 ust. 1 pkt 3 lit. a-c ustawy o podatku osobowym od osób fizycznych skarżący stwierdził, że wypłacone odszkodowanie korzysta ze zwolnienia od podatku dochodowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Z kolei art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi, że sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność decyzji, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd nie jest związany granicami skargi, co oznacza, że skarga powinna zostać uwzględniona, jeśli tylko Sąd, niezależnie od zarzutów i wniosków w niej sformułowanych, stwierdzi istnienie któregoś z naruszeń prawa, powodujących wzruszenie zaskarżonej decyzji. Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs(4) ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.). W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie Przewodniczący Wydziału skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Podkreślenia wymaga, że przed wydaniem wyroku Sąd umożliwił skarżącej pisemne wypowiedzenie się w sprawie, wyznaczając jej 10- dniowy termin. Oceniając zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą z punktu widzenia ich zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzje te rażąco naruszają prawo. Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. (działając na podstawie upoważnienia Burmistrza Miasta C.) przyznał skarżącemu zasiłek stały od dnia [...] r. do dnia [...] r w kwocie [...]zł i objął go ubezpieczeniem zdrowotnym w okresie pobierania świadczenia. Następnie decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. (działając na podstawie upoważnienia Burmistrza Miasta C.) uchylił swoją decyzję z dnia [...] r. - z dniem [...] r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu [...] r. skarżący złożył oświadczenie, iż otrzymał odszkodowanie w wysokości [...] zł z tytułu 25% uszczerbku na zdrowiu powstałego na skutek wypadku na służbie w policji. Odszkodowanie to otrzymał w dniu [...] r. W związku z tym organ uznał, że skarżący nie spełnia kryterium dochodowego warunkującego przyznanie świadczenia z opieki społecznej. Organ wskazał na regulację zawartą w art. 8 ust. 11 pkt 1 u.p.s. i otrzymaną przez stronę kwotę [...]zł podzielił na 12 miesięcy (począwszy od czerwca 2023 r.), co dało kwotę [...]zł miesięcznie. W rezultacie organ stwierdził, że tak wyliczony dochód przekracza kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynoszące [...] zł, i tym samym brak jest podstaw do dalszej wypłaty zasiłku stałego. Po złożeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Podstawą prawną wydanego przez organ pierwszej instancji rozstrzygnięcia stanowił art. 155 k.p.a., który reguluje jeden z nadzwyczajnych trybów wzruszenia decyzji ostatecznych. Przepis ten stanowi, że decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes stron; przepis art. 154 § 2 k.p.a. stosuje się odpowiednio. Zmiana lub uchylenie decyzji w tym trybie może nastąpić tylko w przypadku spełnienia wszystkich przesłanek określonych w tym przepisie. Zgoda strony stanowi podstawową przesłankę stosowania wskazanego wyżej przepisu, a jej brak czy wadliwość stanowi rażące naruszenie prawa (por. A. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postepowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2004, str. 698; wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2022 r., sygn. akt II OSK 2293/21). W myśl art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. organ administracji stwierdza nieważność decyzji, która wydana została z rażącym naruszeniem prawa. W tym względzie należy zauważyć, że decyzja uchylająca decyzję bez zgody strony jest oczywiście sprzeczna z literalnym brzmieniem art. 155 k.p.a. Zgoda stron musi być udzielona wprost, wyraźnie, a nie w sposób dorozumiany, nie można jej domniemywać. Może być wyrażona pisemnie lub ustnie. Ustne wyrażenie zgody powinno być utrwalone w protokole. Z decyzji organu pierwszej i drugiej instancji nie wynika, aby skarżący wyraził zgodę na uchylenie decyzji z dnia [...] r. Także w aktach spawy brak jest takiej zgody. W konsekwencji decyzja z dnia [...] r. uchylająca bez zgody skarżącego decyzję z dnia [...] r. w sposób rażący narusza prawo. Tym samym rażąco narusza prawo także decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy powyższą decyzję. Ze względu na charakter uchybienia przedwczesne byłoby odnoszenie się co do merytorycznej poprawności wydanych w sprawie decyzji, jak i zarzutów podniesionych w skardze. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta C.. O zwrocie kosztów nie orzeczono, ponieważ skarżący jest zwolniony z obowiązku ich ponoszenia.