III OZ 603/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 27 września 2023 r. sygn. akt II SO/Ke 4/23 oddalające wniosek J. M. o wymierzenie Dyrektorowi Powiatowego Zarządu Dróg w K. grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. za nieprzekazanie w terminie skargi na bezczynność w sprawie udostępnienia informacji publicznej wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 27 września 2023 r. sygn. akt II SO/Ke 4/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, na podstawie art. 55 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) dalej zwanej "p.p.s.a." oddalił wniosek J. M. o wymierzenie Dyrektorowi Powiatowego Zarządu Dróg w K. grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. za nieprzekazanie w terminie skargi na bezczynność w sprawie udostępnienia informacji publicznej wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że niezasadny jest wniosek o wymierzenie grzywny za nieprzekazanie skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy. Jak wynika z dokumentów przekazanych do sądu, skarżący za pośrednictwem organu złożył skargę na bezczynność Starosty Powiatu O. Z treści tej skargi również wynika, że została ona skierowana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Oznacza to, że skarga została wniesiona do organu niewłaściwego. Niezależnie od tego Sąd wskazał, że skarżący pomylił jedynie nazwę organu, a faktycznie skarga dotyczyła bezczynności Dyrektora Powiatowego Zarządu Dróg w K. Zdaniem Sądu, skoro skarżący złożył skargę do organu niewłaściwego, to organowi temu nie można zarzucić niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. Zażalenie złożył wnioskodawca, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia do sądu I instancji. Jednocześnie oświadczył, że cofa wniosek o wymierzenie grzywny. Wskazał, że odpis postanowienia oddalającego wniosek otrzymał łącznie z odpowiedzią organu na wniosek. W piśmie tym organ przywołał stan faktyczny sprawy, wskazując na błędnie załączony plik ze skargą dotyczący innego podmiotu i skierowany do innego sądu. Uznając orzeczenie sądu za zasadne, wskazał że przez zaniechanie doręczenia odpowiedzi na wniosek Sąd pozbawił go możliwości wycofania wniosku, w którym to przypadku Sąd musiałby orzec o umorzeniu postępowania i zwrocie uiszczonego wpisu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Trafnie zarzuca wnioskodawca, że przez doręczenie mu odpowiedzi na wniosek dopiero wraz z postanowieniem kończącym postępowanie został on pozbawiony możliwości odniesienia się do argumentacji organu, m.in. poprzez cofnięcie wniosku. W istocie argumentacja ta sprowadza się do podniesienia zarzutu nieważności postępowania w postaci pozbawienia strony możności obrony jej praw (art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a.). W orzecznictwie wskazuje się, że aby mieć do czynienia z nieważnością postępowania z uwagi na ww. przesłankę, uchybienie musi w sposób realny, a nie tylko hipotetyczny, pozbawiać stronę możności obrony swych praw. Nie każde niedoręczenie pisma, czy odpowiedzi na skargę, stanowi uchybienie skutkujące nieważnością postępowania (wyrok NSA z 24 listopada 2022 r., II OSK 1891/21, LEX nr 3564442). W ocenie NSA w składzie orzekającym przekonujące jest stanowisko wnioskodawcy, iż wobec argumentów podniesionych przez organ, sprowadzających się do podkreślenia pomyłki wnioskodawcy, który wysłał błędnie załączony plik ze skargą dotyczący innego podmiotu, wnioskodawca został pozbawiony możności reakcji i cofnięcia wniosku przed wydaniem orzeczenia. Należy dodać, że cofnięcie wniosku jest możliwe tylko do czasu wydania postanowienia kończącego sprawę (art. 60 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a.), wobec czego Naczelny Sąd Administracyjny nie był władny umorzyć postępowania sądowego i orzec o zwrocie na rzecz wnioskodawcy wpisu od wniosku. Niemniej za dopuszczalne natomiast należy uznać cofnięcie wniosku po uchyleniu przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowienia sądu pierwszej instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania. W takiej sytuacji sprawa powraca do wojewódzkiego sądu administracyjnego ze wszystkimi konsekwencjami, jakie się z tym wiążą w zakresie czynności dyspozytywnych stron (mutatis mutandis stanowisko B. Dautera [w:] A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 60, pkt 2). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie.