VII SA/Wa 2303/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Janeczko, Sędziowie sędzia WSA Bogusław Cieśla, asesor WSA Michał Podsiadło (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi M. sp. z o.o. w W. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 5 lipca 2023 r. nr 1140/2023 w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz M. sp. z o.o. w W. kwotę 100 zł ( sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE 1. Zaskarżonym postanowieniem z 5 lipca 2023 r. nr 1140/2023 Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. 2. Rozstrzygnięcie to wydano w następujących okolicznościach. 2.1. Postanowieniem nr EN/213/20 z 6 sierpnia 2020 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla m. st. Warszawy (dalej: PINB, organ I instancji) nałożył na K. sp. z o.o. i M. sp. z o.o. grzywny w kwocie po 50.000 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji organu powiatowego Nr IVOT/196/2019 z dnia 14.05.2019 r. nakazującej ww. spółkom dokonanie całkowitej rozbiórki realizowanego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę obiektu sportowego - budowli stanowiącej kompleks obiektów wraz z instalacjami i urządzeniami, w skład którego wchodzą kryte korty tenisowe, obiekty kontenerowe do obsługi kortów stanowiących zaplecze biurowo - socjalne, zbiornik na ścieki, utwardzenie terenu /droga dojazdowa, chodniki/ na terenie działek ewid. nr [...] z obrębu [...] przy ul. [...] w W., wraz z obniżeniem poziomu terenu podwyższonego o ok. 1m w ramach tej inwestycji. 2.2. W dniu 9 czerwca 2023 r. M. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: strona skarżąca) wniosła zażalenie na ww. postanowienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Wskazała, że dowiedziała się o wydanym postanowieniu w dniu 25 maja 2023 r. oraz powołała się na art. 15zzzzzn(2) ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1842, ze zm.; dalej: ustawa COVID-19) oraz ustawy nowelizującej z 24 lipca 2020 r. 2.3. Odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia ww. zażalenia, Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: WINB, organ odwoławczy) powołał się na art. 59 § 2 w związku z art. 123 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775; dalej: k.p.a.) oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2023 r. poz. 682). 2.3.1. WINB ustalił, że postanowienie PINB Nr EN/213/20 skierowane do strony skarżącej nie zostało odebrane we wskazanym terminie, przez co należało uznać je za doręczone w trybie art. 44 § 4 k.p.a. w dniu 31.08.2020 r. (tj. 14 dni od daty pierwszego awizowania nieodebranej przesyłki czyli od 17.08.2020 r.). Wobec powyższego, siedmiodniowy termin do wniesienia zażalenia upłynął 7.09.2020 r. Natomiast zażalenie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia wniesiono 9.06.2023 r. 2.3.2. Organ odwoławczy przytoczył brzmienie art. 58 k.p.a. oraz stwierdził, że strona skarżąca nie wskazała okoliczności, która uprawdopodobniłaby, że uchybienie terminu do wniesienia zażalenia nastąpiło bez jej winy. Wskazać należy, że przesyłka listowa zawierająca postanowienie Nr EN/213/20 została prawidłowo zaadresowana i skierowana do zobowiązanej spółki ze wskazaniem osoby właściwej do jej reprezentowania, tj. W. C. 2.3.3. Zdaniem WINB, przepisy ustawy COVID-19 nie wykluczyły możliwości doręczania korespondencji przez organ administracji publicznej w trybie art. 44 § 4 k.p.a. Mając na uwadze regulację przewidzianą w art. 15zzzzzn(2) tej ustawy wskazano, że zobowiązywała ona właściwy organ do wyznaczenia podmiotowi, który uchybił terminowi do wniesienia np. zażalenia 30-dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia w/w środka zaskarżenia. WINB podał, że przy ocenie czy uchybienie terminu było zawinione, należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy, a jakikolwiek stopień zawinienia strony w uchybieniu terminu (nawet lekkie niedbalstwo) powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia. W ocenie WINB, nie można stwierdzić aby uchybienie terminu przez stronę skarżącą nastąpiło bez jej winy. Powołana przez wnioskodawcę okoliczność w żaden sposób nie uzasadnia nieodebrania skierowanej na właściwy adres korespondencji. 2.3.4. Ponadto, w ocenie organu odwoławczego, wniosek o przywrócenie terminu został złożony niezgodnie z art. 58 § 2 k.p.a., albowiem strona skarżąca dowiedziała się o wydaniu skarżonego postanowienia w dniu 25.05.2023 r., wobec czego termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na to postanowienie upłynął 1.06.2023 r. Strona skarżąca nadała złożyła ten wniosek dopiero 9.06.2023 r., tj. z uchybieniem tego terminu. 3. Pismem z 17 sierpnia 2023 r. M. sp. z o.o. skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. postanowienie, wnosząc o jego uchylenie oraz o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie: 1) art. 15zzzzzn(2) ustawy o COVID-19 poprzez niewłaściwe niezastosowanie polegające na stwierdzeniu przez organ, że w niniejszej sprawie nie zachodzą objęte tym przepisem przesłanki przywrócenia terminu do złożenia zażalenia, podczas stan faktyczny zaistniały w przedmiotowej sprawie pozwala na zastosowanie naruszonego przepisu, w konsekwencji czego organy powinien poinformować skarżącego o uchybieniu terminu do złożenia zażalenia i wyznaczyć termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, 2) art. 58 § 1 k.p.a. poprzez bezpodstawne uznanie, że Skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do wniesienia zażalenia nastąpiło bez winy Skarżącego, które to miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem organ uznał niezasadnie, że do uchybienia terminu doszło wyłącznie z winy Skarżącego i nie przywrócił terminu do wniesienia zażalenia, 3) art. 40 w zw. z art. 44 § 4 k.p.a. poprzez błędną wykładnią i uznanie, że postanowienie nr EN/213/20, zostało doręczone stronie skarżącej w sposób prawidłowy, podczas gdy Skarżącemu nie doręczono skutecznie ww. postanowienia, a tym samym nie było możliwe skuteczne zaskarżenie postanowienia i złożenie zażalenia, 4) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie wszechstronnego zgromadzenia i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz podjęcia wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a także dokonanie dowolnej oceny dowodów zgromadzonych w sprawie, co doprowadziło organ do błędnych wniosków, 5) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji pomimo, że jest ono nieprawidłowe, wydane z istotnym uchybieniem obowiązujących przepisów prawa materialnego oraz przepisów procedury administracyjnej. 4. W odpowiedzi na skargę, WINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. 5. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. W świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. dla kierunku rozstrzygnięcia zasadnicze znaczenie ma to, czy zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo czy doszło do uchybienia uzasadniającego stwierdzenie nieważności zaskarżonego aktu. 5.1. Kontrola sądowoadministracyjna przeprowadzona w oparciu o wskazane wyżej kryteria wykazała, że zaskarżone postanowienie wydano z naruszeniem prawa, uzasadniającym jego uchylenie. 6. Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Z § 2 tego przepisu wynika, że prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Jak natomiast stanowi art. 59 § 2 k.p.a., o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. 6.1. Ponadto w myśl art. 15zzzzzn(2) ustawy COVID-19, w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W myśl ust. 2 tego przepisu, w zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Zgodnie zaś z ust. 3 przytaczanej regulacji, w przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. 6.2. W przytoczonym art. 15zzzzzn2 ust. 3 ustawy COVID-19, ustawodawca przewidział zatem, że w razie uchybienia przez stronę terminu w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Oznacza to, że w odniesieniu do tych przypadków, wydłużono czas na złożenie prośby o przywrócenie uchybionego terminu na zasadach określonych w art. 58 § 1 k.p.a. z 7 do 30 dni. 6.3. W niniejszej sprawie, organ przyjął, że postanowienie organu I instancji objęte zażaleniem strony skarżącej, zostało jej doręczone w 31.08.2020 r., a termin na wniesienie zażalenia upłynął 7.09.2020 r. Stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 obowiązywał od 20 marca 2020 r. do 16 maja 2022 r. – zgodnie z rozporządzeniami Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2022 r. poz. 340) oraz z 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. poz. 1027). Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę uznał, że dla ustalenia czy uchybienie przez stronę terminu nastąpiło w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 rozstrzygająca jest data upływu uchybionego terminu. Jeżeli termin ten upłynął w okresie stanu epidemii, to należy stosować do niego rygory z art. 15zzzzzn2 ust. 3 ustawy COVID-19, umożliwiające wniesienie podania o przywrócenie terminu w ciągu 30 dni od ustania przyczyny uchybienia. W realiach niniejszej sprawy oznacza to, że skoro strona skarżąca dowiedziała się o postanowieniu organu I instancji w dniu 25 maja 2023 r., to złożenie prośby o przywrócenie terminu nastąpiło w otwartym terminie wynikającym z art. 15zzzzzn2 ust. 3 ustawy COVID-19. 6.4. W ocenie Sądu, z okoliczności sprawy wynika ponadto, że strona skarżąca uchybiła spornemu terminowi bez własnej winy. Strona skarżąca jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością, a zgodnie z art. 45 k.p.a., jednostkom organizacyjnym i organizacjom społecznym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism. Przepis art. 44 stosuje się odpowiednio. Sąd ma na uwadze, że art. 45 k.p.a. nie wyklucza możliwości doręczania pism w inny sposób, skoro zainteresowana jednostka organizacyjna może wskazać miejsce do doręczeń inne, niż lokal jej siedziby (pełnomocnik do doręczeń), w związku z czym doręczenie dokonane we wskazanym miejscu będzie zgodne z prawem (zob. wyrok NSA z 12.04.2022 r., II OSK 972/19, LEX nr 3341307). Taka sytuacja nie wystąpiła jednak w niniejszej sprawie. W aktach postępowania nie ma żadnego oświadczenia strony skarżącej, z którego wynikałoby, że domagała się doręczania jej pism na inny adres niż adres jej siedziby lub aby ustanawiała pełnomocnika do doręczeń lub pełnomocnika procesowego. Przesyłka zawierająca postanowienie organu I instancji została przesłana na adres: "ul. [...]". Tymczasem, jak słusznie wskazała strona skarżąca i co potwierdza informacja z rejestru przedsiębiorców zalegająca w aktach sprawy, w 2020 r. adresem siedziby spółki była "ul. [...]". Adres, na który wysłano sporne postanowienie nie był wówczas adresem siedziby spółki. W ocenie Sądu, doręczenie, o którym mowa w art. 44 § 4 k.p.a. będzie więc skuteczne wówczas, gdy korespondencja zostanie skierowana na prawidłowy adres strony. Innymi słowy zastosowanie przepisu art. 44 § 4 k.p.a. i uznanie, iż doszło do doręczenia w sytuacji, gdy strona jej nie odebrała, może nastąpić jedynie wtedy, gdy próbę doręczenia dokonano na właściwy adres zamieszkania strony. Musi bowiem istnieć pewność co do tego, że nastąpiło prawidłowe zawiadomienie adresata o pozostawieniu przesyłki w oddawczym urzędzie pocztowym przez określony czas. Adresat musi być zawiadomiony zarówno o pozostawieniu pisma, jak i miejscu, gdzie może je odebrać i o terminie odbioru, a zwrotne potwierdzenie odbioru musi zawierać pełną informację o sposobie poinformowania adresata (por. wyrok NSA z 12 września 2022 r., sygn. akt II OSK 1942/21). Skoro w niniejszej sprawie nie przesłano postanowienia na prawidłowy adres spółki, to w konsekwencji nie powiadomiono spółki o pozostawieniu przesyłki w oddawczym urzędzie pocztowym przez określony czas. Nieprawidłowe doręczenie pisma stanowi natomiast okoliczność wskazującą na brak winy osoby zainteresowanej w dochowaniu terminu (por. wyrok NSA z 4.07.2012 r., II GSK 688/11, LEX nr 1217417). 7. W tym stanie rzeczy Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. jako wydane z naruszeniem art. 44, art. 45 k.p.a. oraz art. 58 § 1 k.p.a. w zw. z art. 15zzzzzn(2) ust. 3 ustawy COVID-19 mającym istotny wpływ na wynik spraw. O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a. Ponownie rozpoznając sprawę, organ odwoławczy uwzględni ocenę prawną Sądu.