I GZ 339/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 31 lipca 2023 r., sygn. akt III SA/Gl 745/22 w zakresie odmowy przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 27 lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z 31 lipca 2023 r., sygn. akt III SA/Gl 745/22, odmówił [...] (dalej: skarżącej) przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku tego Sądu z dnia 24 lutego 2023 r. w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach (dalej: organ) z dnia 27 lipca 2022 r., w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem. W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że skarżąca złożyła w terminie ustawowym wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku zapadłego w sprawie. Wyrok z uzasadnieniem doręczono skarżącej w dniu 19 kwietnia 2023 r., jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki znajdującego się w aktach sprawy. W dniu 7 czerwca 2023 r. starszy referendarz sądowy stwierdził, że orzeczenie z dnia 24 lutego 2023 r. jest prawomocne od dnia 20 maja 2023 r. Skarżąca pismem z dnia 21 czerwca 2023 r. wniosła o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej wraz ze skargą kasacyjną. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że wyrok wraz z uzasadnieniem został odebrany przez skarżąca w dniu 19 kwietnia 2023 r., z kolei skarga kasacyjna została sporządzona w terminie 30 dni od dnia doręczenia uzasadnienia i nadana w placówce pocztowej w dniu 13 maja 2023 r. Niemiej na kopercie zawierającą ww. środek zaskarżenia wpisano adres ul. [...], zamiast prawidłowego adresu Sądu. Poczta Polska mimo, iż jako adresat przesyłki wskazany był Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, doręczyła przesyłkę pod adres wpisany na kopercie, w rezultacie przesyłkę odesłano do nadawcy. Uzasadniając odmowę przywrócenia terminu do wniesienia skargi WSA w Gliwicach podkreślił, że argumentacja skarżącej w żaden sposób nie uprawdopodabnia braku winy w nieterminowym wniesieniu skargi kasacyjnej. Kryterium braku winy, jako przesłanka pozytywna wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych, w tym związanych z wnoszeniem skargi kasacyjnej lub opinii o braku podstaw do jej wniesienia. Przy ocenie braku winy należy zatem przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy i uwzględniać jedynie te przeszkody, których strona nie mogła usunąć przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuści się choćby lekkiego niedbalstwa w prowadzeniu swojej sprawy. Sąd I instancji podkreślił, że w przypadku gdy strona jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika przy ustaleniu jej winy w niezachowaniu terminu należy mieć na uwadze działania pełnomocnika, który dopuszczając się negatywnych zaniedbań oraz uchybień swoim działaniem działa bezpośrednio na szkodę mocodawcy. W ocenie WSA podnoszona przez pełnomocnika skarżącej okoliczność błędnego wpisania adresu, nie stanowi okoliczności uzasadniającej przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Należy zwrócić uwagę, że adres wpisany przez pełnomocnika znacząco różni się od adres tut. Sądu, i trudno tu mówić o usprawiedliwionej pomyłce, która poległaby na wpisaniu błędnego numeru budynku bądź kodu. Ponadto należy wskazać, że adres tut. Sądu jest powszechnie znany i jego ustalenie nie wymaga nadmiernego wysiłku. Skarżąca złożyła zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o jego zmianę poprzez uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Postanowieniu zarzuciła: - naruszenie art. 86 § 1 ustawy p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie; - naruszenie art. 45 ust. 1 i art.77 ust. 2 Konstytucji RP przez naruszenie zasady prawa do sądu polegające na zamknięciu skarżącej drogi do sprawiedliwego rozpatrzenia jej sprawy w postępowaniu kasacyjnym przez wydanie postanowienia odmawiającego przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej przeto odrzucenie skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu autor zażalenia przedstawił argumentację oraz stanowisko w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw i nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej jest instytucja przywrócenia terminu. W myśl art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Natomiast zgodnie z art. 87 p.p.s.a., warunkami przywrócenia uchybionego terminu są: złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia, uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu, równoczesne ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu dokonanie czynności uchybionej. Wszystkie te przesłanki muszą być spełnione łącznie. Niespełnienie chociażby jednej z nich powoduje, że uchybiony termin nie może zostać przywrócony. Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie przyjmuje się rygorystyczne kryteria ocen postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie. Wiążą się one z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Zatem w przypadku, gdy strona uchybiając terminowi dopuściła się zaniedbania, dokonana przez nią czynność pozostanie bezskuteczna, ponieważ przywrócenie terminu nie jest w tej sytuacji dopuszczalne. O braku winy można mówić wyłącznie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody, której strona nie mogła przezwyciężyć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Taka sytuacja nie miała miejsca w rozpatrywanej sprawie. Artykuł 86 § 1 p.p.s.a. nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne. W orzecznictwie i w literaturze prawniczej przyjmuje się, że kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu przez stronę szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z 14 stycznia 1972 r., II CRN 448/71, OSPiKA 1972, z. 7-8, poz. 144). Zdaniem Naczelny Sąd Administracyjny wskazanie przez skarżącego na kopercie listu zawierającego skargę kasacyjną w całości błędnego adresu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie uzasadnia braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej, zwłaszcza gdy skarżący był prawidłowo pouczony o właściwym adresie tego Sądu i stanowi przejaw niedbalstwa, a ponadto nie może być uznane za przeszkodę nie do przezwyciężenia we wniesieniu skargi kasacyjnej w terminie (por. postanowienia NSA: z dnia 30 sierpnia 2016 r. o sygn. akt II GZ 784/16, z dnia 20 lutego 2014 r. o sygn. akt II FZ 229/14, z dnia 19 września 2012 r. o sygn. akt I FZ 341/12, z dnia 21 kwietnia 2011 r. o sygn. akt II FZ 153/11, z dnia 3 lutego 2011 r. o sygn. akt II OZ 31/11, z dnia 14 lipca 2010 r. o sygn. akt II GZ 160/10; dostępne w CBOSA). Wprawdzie powyższe orzeczenia dotyczyły odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi niemniej jednak potwierdzają, że wpisanie błędnego adresu na kopercie nie uzasadnia braku winy w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej. Zdaniem NSA, zarówno argumentacja wniosku o przywrócenie terminu, jak i – zasadniczo będąca jej powtórzeniem – argumentacja zażalenia na postanowienie WSA, nie uzasadniają przywrócenia terminu. Skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności, które wpłynęły na uchybienie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Wykluczenie winy wymaga wykazania przez stronę, że pomimo dołożenia wszelkich możliwych w określonych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji zasadnie zwrócił uwagę, że przedstawiona przez pełnomocnika okoliczność nie uzasadnia braku winy w powstałym uchybieniu. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.