II OSK 777/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Leszek Kiermaszek Sędziowie: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski sędzia del. WSA Grzegorz Antas (spr.) po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Dolnośląskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 stycznia 2023 r. sygn. akt III SAB/Wr 802/22 w sprawie ze skargi T.P. na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z 19 stycznia 2023 r., III SAB/Wr 802/22, w wyniku rozpoznania skargi T.P. na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej stwierdził, że Wojewoda Dolnośląski dopuścił się bezczynności przy rozpoznaniu wniosku cudzoziemki (pkt I.), stwierdził, że bezczynność Wojewody Dolnośląskiego miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt II.), umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia sprawy (pkt III.), przyznał od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz skarżącej sumę pieniężną w kwocie 3400 zł (pkt IV.), zasądzając równocześnie od organu na jej rzecz zwrot kosztów postępowania sądowego (pkt V.). Wojewoda Dolnośląski złożył skargę kasacyjną, którą zaskarżył powyższy wyrok w części obejmującej pkt IV., zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 w zw. z art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), dalej: p.p.s.a., poprzez przyznanie od organu na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 3400 zł w sytuacji braku szczegółowego wyjaśnienia w uzasadnieniu wyroku, z jakich powodów i przyczyn Sąd I instancji zdecydował się na zastosowanie tego rodzaju środka, podczas gdy przyznanie sumy pieniężnej jest jedynie fakultatywne i uzależnione od zaistnienia szczególnych okoliczności, co powoduje, że rozstrzygnięcie Sądu w tym zakresie wykracza poza granice uznania przewidzianego przepisem art. 149 § 2 p.p.s.a. oraz stanowi to wadliwość polegającą na niedostatecznym wyjaśnieniu przez Sąd stanu faktycznego i prawnego rozpoznawanej sprawy. Z uwagi na powyższy zarzut skargi kasacyjnej skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie pkt IV. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Skarżący kasacyjnie wniósł także o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, oświadczając, że zrzeka się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przeprowadzając kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku, przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Oceniając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie, należy stwierdzić, że nie została ona oparta przez skarżący kasacyjnie organ na uzasadnionej podstawie. Pozbawiony zasadności, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jest zarzut wadliwego uzasadnienia zaskarżonego wyroku w części objętej wniesioną skargą kasacyjną (punkt IV. wyroku dotyczący przyznania od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w kwocie 3400 zł). Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. stanowi, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisko pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Przyjąć należy, że art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną w sytuacji, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny, podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta wyklucza kontrolę kasacyjną orzeczenia lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku z 19 stycznia 2023 r. pozbawione jest tego rodzaju wadliwości, ponieważ wynika z niego jednoznacznie, dlaczego Sąd I instancji zdecydował o przyznaniu od organu na rzecz skarżącej cudzoziemki sumy pieniężnej wraz z równoczesnym wyjaśnieniem w sposób adekwatny do celu, jaki wynika z art. 141 § 4 w zw. z art. 149 § 2 i art. 154 § 6 p.p.s.a., powodów określenia wysokości tejże sumy pieniężnej na kwotę 3400 zł. Ocena prawna, jaka stanęła u podstaw nadania przez Sąd punktowi IV. orzeczenia wskazanej treści, pozwala ustalić jego podstawę prawną oraz określić kwestie, których rozważenie rzutowało w zakresie wyprowadzonych z nich przez Sąd wniosków na decyzję procesową o niezbędności przyznania cudzoziemce sumy pieniężnej. Wbrew odmiennemu twierdzeniu skargi kasacyjnej, rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu nie cechuje się w tej części arbitralnością ani ogólnikowością uniemożliwiającą ustalenie kryteriów zastosowanego uznania sędziowskiego. Jakkolwiek uzasadnienie obarczone jest licznymi omyłkami mającymi związek m.in. z nieprawidłowym odwołaniem się przez Sąd do poszczególnych punktów sentencji wyroku, jak i określeniem "okresu zwłoki" na stronie 9. uzasadnienia (Sąd wskazał, że wynosiła ona "ponad 10 miesięcy licząc do dnia wydania decyzji"), tym niemniej całościowa analiza motywów wyroku ujawnia, dlaczego kwota 3400 zł została przez Sąd uznana za adekwatną w okolicznościach faktycznych sprawy dotyczącej rozpatrzenia złożonego przez skarżącą wniosku z 9 maja 2018 r. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, przekazanego Wojewodzie Dolnośląskiemu jako organowi właściwemu miejscowo przez Wojewodę Opolskiego pismem z 8 kwietnia 2019 r. Należy zauważyć, że zdaniem Sądu I instancji w kontrolowanej sprawie działania podejmowane przez Wojewodę stały w sprzeczności z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego i tejże oceny nie zmienia fakt, iż po złożeniu ponaglenia i wniesieniu skargi pismem z 15 marca 2022 r. organ wydał decyzję z 22 kwietnia 2022 r. nr SOC-LPI.6151.1.12098.2019.MBŚ. Tym bardziej, jeżeli prowadziła ona na podstawie art. 105 § 2 k.p.a. do umorzenia przedmiotowego postępowania na wniosek strony, która o to wystąpiła pismem z 3 września 2021 r., żądając zakończenia postępowania w sposób formalny i bezskutecznie domagając się następnie wyjaśnienia przez organ swojego statusu pobytowego. Fakt, że Sąd I instancji zdecydował się określić w niniejszej sprawie konsekwencje stwierdzonej bezczynności Wojewody Dolnośląskiego w sposób, którego organ nie podziela, nie oznacza, iż uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wady konstrukcyjne mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przypomnienia wymaga, że za pomocą zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać stanowiska sądu odnośnie do wykładni bądź zastosowania w kontrolowanej sprawie prawa materialnego, w tym przypadku - art. 149 § 2 w zw. z art. 149 § 1 pkt 3 i art. 154 § 6 p.p.s.a. Nieskuteczne jest z tego względu wskazywanie, że ocena prawna przyjęta przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku pozostaje sprzeczna z linią orzeczniczą sądów administracyjnych, w tym nie koresponduje z akcentowanym przez organ stanowiskiem zajętym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z 21 czerwca 2022 r., IV SAB/Wr 831/21. Jedynie na marginesie zgłoszonych przez organ zastrzeżeń wyjaśnić należy, że wbrew prezentowanemu w uzasadnieniu skargi kasacyjnej twierdzeniu, z powołanej wyżej regulacji prawnej nie wynika, jakoby przyznanie stronie skarżącej sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. mogło nastąpić tylko w wyjątkowych przypadkach. Odmienne zapatrywanie prezentuje tymczasem Wojewoda, podnosząc, że w jego ocenie Sąd I instancji "nie przedstawił jakichkolwiek szczególnych okoliczności czy uwarunkowań przedmiotowej sprawy, które uzasadniały, na zasadzie wyjątkowości, przyznanie Stronie skarżącej ww. sumy pieniężnej". Bez wpływu na wynik sprawy pozostawała okoliczność niewystąpienia w skardze przez skarżącą o zasądzenie sumy pieniężnej. Zgłoszenie przez stronę skarżącą żądania nałożenia na organ grzywny nie odbiera bowiem sądowi administracyjnemu kompetencji do zastosowania art. 149 § 2 p.p.s.a. w sposób, jaki sąd uznaje w okolicznościach faktycznych rozpatrywanej sprawy za właściwy, a zatem zasądzenia sumy pieniężnej zamiast wymierzenia organowi grzywny. W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a.