III SAB/Łd 49/23

SENTENCJA Dnia 24 maja 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2023 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D. Z. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Łódzkiego w przedmiocie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić na rzecz skarżącego D. Z. z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi kwotę 100 (sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi, zaksięgowaną w dniu 6 marca 2023 roku, pod pozycją 894. UZASADNIENIE 7 marca 2023 r. D.Z. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Łódzkiego w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę argumentując, iż wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy złożył 7 kwietnia 2022 r. Nadto skarżący wskazał, iż 7 marca 2023 r. złożył ponaglenie. Zdaniem skarżącego organ łamie w jego sprawie zasady sprawiedliwości proceduralnej. Nie wzywając go do uzupełnienia braków formalnych złożonego wniosku "manipuluje" terminem załatwienia jego sprawy, który zacznie biec od chwili, gdy stawi się w siedzibie organu i uzupełni akta sprawy o niezbędne dokumenty. Zdaniem skarżącego, organ jedynie rejestrując jego wniosek, nie przyczynia się do załatwienia jego sprawy, a zatem dopuścił się przewlekłości postępowania. Skarżący, znając treść przepisów zawartych w art. 100c i 100d ustawy 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, zawnioskował o odmowę zastosowania przez sąd przepisów zawartych w ww. przepisie, a dotyczących zawieszenia terminu na załatwienie jego sprawy oraz niemożliwości wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności i przewlekłości procedowania jego sprawy. Podkreślił, że jego sprawa jest sprawą "unijną", a zatem może powoływać się na naruszenia art. 47 KPP UE. Skarżący wskazała również, że z powodu postępowania organu poniósł on i ponosi nadal szkody moralne oraz zdrowotne. Dodał, iż organ wzbudził w nim poczucie tymczasowości, co już odbiło się na jego zdrowiu i pewnie przez wiele miesięcy będzie miało negatywne następstwa dla jego zdrowia. Skarżący zaczął obawiać się o swoją przyszłość. Od chwili złożenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy jest narażony, z winy organu, na permanentny stres. W codziennym życiu (w różnym nasileniu), towarzyszą mu (nasilające się) następujące objawy: drażliwość, huśtawka nastrojów, gniew, zwiększona nerwowość, zwiększone spożycie kofeiny i alkoholu, zaburzenia snu, oraz nieradzenie sobie z obowiązkami (na wszystko brakuje jemu czasu). Skarżący coraz częściej zaczyna się zastanawiać, czy nie powinien skorzystać z pomocy lekarza, podejrzewając u siebie depresję. Strona dodała, iż organ utrudnił jej prowadzenie życia rodzinnego w wybrany przez siebie sposób. Skarżący powołał się na posiadane bliskiej rodziny (dziadków) w Ukrainie, których poprzez złą pracę organu nie może odwiedzać, co z kolei godzi w jego dobra osobiste (więź rodzinną). Zdaniem skarżącego, powyższe upoważnia do postawienia organowi zarzutu, iż naraża jego zdrowie na szwank, a zatem co najmniej narusza jego godność. Uprawnione wydaje się także postawienie organowi zarzutu traktowania poniżającego w rozumieniu art. 3 EKPCz. Skarżący podniósł także, iż przebieg postępowania z pewnością nie ma nic wspólnego z obowiązującą organ zasadą wzbudzania zaufania do władzy publicznej wyrażoną w art. 8 k.p.a. W ocenie skarżącego wszystkie czynności organu wykonywane w jego sprawie mają charakter pozorny i nie prowadzą do załatwienia sprawy, a stan ten z pewnością wyczerpuje definicję rażącego naruszenia prawa. Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o: 1. orzeczenie o przewlekłym prowadzeniu postępowania przez Wojewodę Łódzkiego; 2. zobowiązanie Wojewody Łódzkiego do rozpoznania sprawy w terminie 30 dni od otrzymania przez organ wyroku sądu wraz z aktami sprawy; 3. przyznanie od Wojewody Łódzkiego na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.; 4. zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Łódzki wniósł o jej oddalenie i wyjaśnił, że 7 kwietnia 2022 r. D. Z. złożył do Wojewody Łódzkiego wniosek na pobyt czasowy i pracę. Cudzoziemiec jako przesłankę pobytu wskazał wykonywanie pracy. Strona do przedmiotowego wniosku na pobyt czasowy dołączyła: załącznik nr 1, cztery fotografie, kserokopię paszportu, umowę wynajmu, kserokopię o nadaniu numeru PESEL, informację starosty, pełnomocnictwo udzielone M. G. przez firmę J Sp. z.o.o oraz oświadczenie pracodawcy. Dalej organ wskazał, iż 15 lipca 2022 r. wniosek został zarejestrowany w systemie informatycznym Pobyt. Zaznaczono też, iż 31 stycznia 2023 r. do organu wpłynął wniosek o bezzwłoczne wezwanie cudzoziemca do uzupełnienia braków formalnych wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, pełnomocnictwo udzielone M. S. wraz ze stosowną opłatą, kserokopia pierwszej strony paszportu oraz kserokopia potwierdzenia nadania wniosku. 16 lutego 2023 r. akta sprawy zostały uzupełnione o oświadczenie o zmianie adresu do korespondencji dla cudzoziemca. 6 marca 2023 r. Wojewoda Łódzki wezwał stronę - na dzień 7 kwietnia 2023 r. - do osobistego stawiennictwa celem uzupełnienia braków formalnych wniosku w postaci opłaty skarbowej za złożony wniosek w wysokości 440 zł, okazania do wglądu ważnego dokumentu podróży oraz złożenia odcisków linii papilarnych. 7 marca 2023 r. pełnomocnik strony wniósł, za pośrednictwem platformy ePUAP, ponaglenie na działanie organu I instancji. 7 marca 2023 r. cudzoziemiec wniósł skargę na przewlekłość działania Wojewody Łódzkiego. 8 marca 2023 4. Wojewoda Łódzki zawiadomił pełnomocnika strony o pozostawieniu ponaglenia bez rozpoznania. Wojewoda wskazał także, iż w momencie złożenia przez cudzoziemca przedmiotowego wniosku na pobyt czasowy Wojewoda Łódzki procedował już ponad 23665 postępowań administracyjnych w sprawie wniosków o udzielenie zezwoleń na pobyt czasowy i pracę (ww. dane ustalono na podstawie danych zawartych na stronie internetowej prowadzonej pod domeną ahd.obcy.gov.pl), co przełożyło się również na wyznaczenie ww. terminu. Ponadto organ zaznaczył, iż jest on zobligowany do procedowania złożonych wniosków zgodnie z kolejnością wpływu do czego zobowiązują organ zasady ogólne kodeksu postępowania administracyjnego, m.in. wynikające z treści art. 8 k.p.a. Odnosząc się do zarzuconego mu działania z rażącym naruszeniem prawa organ wskazał, że nie ma podstaw do uznania, że w toku prowadzonych czynności działał on z rażącym naruszeniem prawa. Organ podniósł, że termin załatwienia sprawy nie wynika ani ze złej woli organu, ani z lekceważenia skarżącego, a wynika z ilości procedowanych spraw. Wojewoda wskazał również, iż 28 stycznia 2023 r. wszedł w życie przepis art. 100d ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (tekst jedn. Dz. U. 2023 r., poz. 103), który stanowi, że "w okresie do dnia 24 sierpnia 2023 r bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących [...] udzielenia cudzoziemcowi [...] zezwolenia na pobyt czasowy w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres". W szczególności organ zwrócił uwagę na art. 100d ust. 3 ww. ustawy, który stanowi, że "W okresie, o którym mowa w ust. 1 [...] przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się", zastępując tym samym art. 100c ust. 1 ww. ustawy (tekst jedn. Dz. U. 2022 r., poz. 583). Odnosząc się do przedstawionych przez cudzoziemca roszczeń pieniężnych, Wojewoda Łódzki wskazał, iż w jego ocenie są one bezzasadne. Ponadto wskazał on, iż zgodnie z art. 100d ust. 3 pkt 2 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, w okresie, o którym mowa w ust. 1 [...] organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny, ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. Organ dodał również, iż cudzoziemiec legitymuje się ważnym paszportem biometrycznym. Wniosek na pobyt czasowy i pracę złożył w terminie przewidzianym dyspozycją art. 105 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Z uwagi na powyższe jego pobyt na terytorium RP jest legalny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 52 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.", skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (§ 1). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (§ 2). Z kolei 53 § 2b p.p.s.a. stanowi, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. W świetle powyższego uprzednie wniesienie ponaglenia jest przesłanką dopuszczalności skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W ocenie sądu w niniejszej sprawie warunek wyczerpania trybu wniesienia skargi nie został spełniony w sposób prawidłowy. W tym kontekście istotny jest czas, jaki upłynął od dnia wniesienia ponaglenia, do dnia wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Ponaglenie służy bowiem, w pierwszej kolejności, zasygnalizowaniu organowi niezadowolenia strony postępowania z czasu trwania postępowania, a dopiero potem stanowi warunek konieczny dla wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Organ powinien mieć zatem realną możliwość reakcji na ten środek. Tym samym więc nie może być wątpliwości, iż wniesienie ponaglenia tego samego dnia, co skargi do sądu, odbiera tę możliwość organowi. Jak wyjaśnił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w postanowieniu z 21 czerwca 2021 r. (sygn. akt II SAB/Kr 59/21, LEX nr 3196651): "Ponaglenie nie może być wniesione w tym samym dniu co sama skarga. Na słuszność takiej tezy wprost wskazuje sfomułowanie »po wniesieniu skargi«, albowiem oznacza ono, że ustawodawca założył pewną sekwencję czasową dokonywania czynności procesowych. Skoro przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (podobnie zresztą jak kodeksu postępowania administracyjnego) nie posługują się przy określaniu terminów systemem godzinowym czy minutowym, a odwołują się do dni, tygodni, miesięcy i lat, to należy uznać, że zwrot, że skargę na bezczynność »można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia« należy rozumieć w ten sposób, że skuteczne wniesienie skargi może nastąpić najwcześniej w dniu następnym po wystąpieniu z ponagleniem". Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 stycznia 2022 r. (sygn. akt II OSK 2772/21, LEX nr 3334116) podzielił powyższy pogląd. Sąd ten podkreślił przy tym, że: "Wniesienie ponaglenia i skargi w tym samym dniu lub po wniesieniu skargi, należy zakwalifikować jako niezgodne z art. 52 § 1 p.p.s.a. Wskazany przepis wyraźnie stanowi, że skargę można wnieść »po wyczerpaniu środków zaskarżenia«. Dopuszczenie możliwości jednoczesnego wnoszenia skargi na bezczynność i ponaglenia, podważałoby bowiem racjonalność ustawodawcy, który wprowadzając do k.p.a. instytucję ponaglenia wyposażył stronę w dodatkowy instrument mający na celu dyscyplinowanie organów administracji w zakresie sprawności i szybkości załatwienia sprawy. Nie może to być postrzegane wyłącznie jako środek warunkujący dopuszczalność wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Należy uwzględnić, że ratio legis wprowadzenia wymogu uprzedniego wyczerpania środka w postaci ponaglenia było zapewnienie kontroli terminowości w postępowaniu administracyjnym z jednoczesnym ograniczeniem obciążania sądu sprawami, które mogą być załatwione przez organy administracji". W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego tego samego dnia złożył ponaglenie w związku z nieudzieleniem jej zezwolenia na pobyt czasowy oraz złożył skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez wojewodę. Takie postępowanie w ocenie sądu wskazuje jednoznacznie, że głównym celem pełnomocnika było jedynie formalne wyczerpanie wymogów wniesienia skargi do sądu administracyjnego, a nie faktyczne przyspieszenie działań organu. Zdaniem sądu, skierowanie ponaglenia równocześnie z wniesieniem skargi, nie może być uznane za wykorzystanie przez stronę skarżącą środków zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym, w rozumieniu art. 52 § 1 p.p.s.a. Dopuszczenie takiej możliwości czyniłoby przepis art. 37 k.p.a. zupełnie niecelowym, postępowanie zaś prowadzone w związku z wniesieniem ponaglenia iluzorycznym i pozbawionym sensu. Katalog uprawnień przewidziany w art. 37 § 8 k.p.a. wymaga, aby organ ten mógł choćby zapoznać się z treścią ponaglenia, co pozwoliłoby mu – w razie zasadności – na wdrożenie procedur dyscyplinujących i eliminujących stwierdzone nieprawidłowości. Zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Z uwagi na powyżej wskazaną argumentację, sąd doszedł do przekonania, że skarga jest niedopuszczalna i na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 w zw. z art. 52 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji postanowienia. O zwrocie kosztów postępowania sąd rozstrzygnął na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. a.l.