II SA/Ke 563/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędzia WSA Jacek Kuza, Protokolant Starszy inspektor sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego Kielce - Wschód w Kielcach na uchwałę Rady Gminy Masłów z dnia 30 marca 2023 r. Nr LVI/577/2023 w przedmiocie programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie gminy oddala skargę. UZASADNIENIE W dniu 30 marca 2023 r. Rada Gminy Masłów podjęła uchwałę nr LVI/577/2023 w sprawie "Programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie Gminy Masłów na 2023 rok". Podstawę prawną uchwały stanowiły art. 7 ust. 1 pkt 1, art. 18 ust. 22 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym oraz art. 11a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt. W § 15 ust. 1 uchwalono, że Gmina Masłów zmierza do zapobiegania bezdomności zwierząt realizując plan dofinansowania sterylizacji/kastracji psów i kotów posiadających swych właścicieli w formie pokrycia 50% kosztów zabiegów, na następujących zasadach: 1) prawo do skorzystania z dofinansowania zabiegu przysługuje tylko mieszkańcom Gminy, którzy przedstawią dowód tożsamości lub inny dokument stwierdzający adres zameldowania/zamieszkania na terenie gminy Masłów (np. zeznanie podatkowe złożone za rok poprzedni), którzy w terminie do dnia 15 grudnia 2023 r. złożą pisemny wniosek o zamiarze dokonania sterylizacji lub kastracji oraz partycypacji w kosztach tego zabiegu; 2) zabiegi sterylizacji/kastracji wykonywane będą przez Gabinet Weterynaryjny "U DZIĘCIOŁA" ul. Szkolna 9 Mąchocice Kapitulne, 26-001 Masłów; 3) Gmina zgodnie z zawartą umową z lekarzem weterynarii 50% dofinansowuje zabiegi sterylizacji i kastracji zwierząt mających właściciela. W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze Prokurator Rejonowy Kielce-Wschód w Kielcach zaskarżył opisaną wyżej uchwałę z 30 marca 2023 r. w części, zarzucając istotne naruszenie prawa tj. art. 11a ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt polegające na przekroczeniu zakresu ustawowego upoważnienia dla ustanowienia aktu prawa miejscowego poprzez wprowadzenie w § 15 ust. 1 do Programu, regulacji dofinansowania do zabiegów sterylizacji i kastracji zwierząt posiadających właściciela, choć ww. ustawa nie upoważnia do takiego zapisu. Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w części – w odniesieniu do jej § 15 ust. 1 W uzasadnieniu Prokurator wskazał na art. 11a ust. 2 pkt 4 oraz art. 11a ust. 3a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt oraz podniósł, że w żadnym miejscu ustawa nie wskazuje na możliwość dofinansowania do zabiegów sterylizacji/kastracji dla zwierząt, które posiadają właściciela. Z samej dyspozycji art. 11 ust. 1 tej ustawy wynika, że obowiązek nałożony na radę gminy w tym przepisie dotyczy bezdomnych zwierząt. Za opiekę nad zwierzętami, które mają właścicieli, odpowiedzialni są wyłącznie właściciele. Gmina może zatem uregulować wysokość środków finansowych na realizację programu poprzez kastrację bądź sterylizację, ale w odniesieniu do bezdomnych zwierząt, a nie do tych posiadających właścicieli. Zatem uregulowania objęte zakresem tego zagadnienia wykraczają poza materię ustawową zawartą w ustawie o ochronie zwierząt. Prokurator podniósł, że Gmina nie może wykraczać poza swoje kompetencje, nawet jeżeli cel wprowadzanych uregulowań dla jej mieszkańców jest słuszny. W konsekwencji, w ocenie skarżącego, brak było podstaw prawnych do zawarcia w § 15 ust. 1 "załącznika do w/w uchwały" rozszerzającego zapisu. Tym samym postanowienie to zamieszczone zostało z przekroczeniem upoważnienia ustawowego zawartego w art. 11a ustawy o ochronie zwierząt. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie lub oddalenie w całości jako niezasadnej. W ocenie organu, skarga – wbrew art. 57 § 1 pkt 3 p.p.s.a. - nie określa naruszenia prawa w odniesieniu do zaskarżonego § 15 ust. 1 uchwały. Poza przywołaniem art. 11a ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie zwierząt Prokurator nie wyjaśnił, w czym upatruje oczywistej i rażącej sprzeczności z prawem zaskarżonego postanowienia. Zdaniem organu, zaskarżony § 15 ust. 1 uchwały ma podstawę prawną w treści art. 11 ust. 3a ustawy o ochronie zwierząt. Przepis ten daje radzie gminy upoważnienie do ustalania planu sterylizacji i kastracji zwierząt, także tych, które posiadają właścicieli. Organ podniósł, że § 15 ust. 1 uchwały nie narusza prawa. Program stanowi akt konkretyzujący działania gminy, o których mowa w art. 11a ust. 1 ustawy oraz może zawierać postanowienia dodatkowe, o których mowa w art. 11a ust. 3a ustawy. Od decyzji rady gminy zależy, czy taką formę opieki nad zwierzętami, którą jest dofinansowanie kastracji/sterylizacji wdroży, a także na jakich warunkach zabiegi będą się odbywać. Rada dysponuje w tym zakresie nieograniczoną swobodą. Element ten nie pozostaje w żadnym związku z obowiązkiem finansowania sterylizacji/kastracji zwierząt w schronisku dla zwierząt. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że nie jest zasadny zawarty w odpowiedzi na skargę wniosek o odrzucenie skargi, uzasadniony przez organ naruszeniem przez Prokuratora art. 57 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a ponadto zawierać określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego. Wbrew stanowisku organu, Prokurator wskazał w skardze przepisy, które – jego zdaniem – zostały naruszone zaskarżoną uchwałą. Sam fakt, że organ nie zgadza się z tą argumentacją nie oznacza, że skarga nie spełnia wymogu formalnego, o jakim mowa w art. 57 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Niezależnie od tego wyjaśnienia wymaga, że przepisy art. 57 § 1 pkt 1-3 p.p.s.a. określają wymogi formalne skargi, podlegające uzupełnieniu w drodze stosownego zarządzenia, podjętego na podstawie art. 49 § 1 p.p.s.a. Odrzucenie skargi może nastąpić jedynie w razie bezskutecznego upływu terminu, zakreślonego stronie w celu uzupełnienia braków formalnych. W okolicznościach sprawy nie było podstaw do wydania tego rodzaju zarządzenia, a tym samym przywołanie art. 57 § 1 pkt 3 p.p.s.a. jako podstawy do odrzucenia skargi uznać należy za chybione. Podstawą materialnoprawną uchwały objętej skargą były przepisy art. 11a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz. U. z 2022 r., poz. 572), zwanej dalej ustawą, zgodnie z którymi: 1. Rada gminy wypełniając obowiązek, o którym mowa w art. 11 ust. 1, określa, w drodze uchwały, corocznie do dnia 31 marca, program opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt. 2. Program, o którym mowa w ust. 1, obejmuje w szczególności: 1) zapewnienie bezdomnym zwierzętom miejsca w schronisku dla zwierząt; 2) opiekę nad wolno żyjącymi kotami, w tym ich dokarmianie; 3) odławianie bezdomnych zwierząt; 4) obligatoryjną sterylizację albo kastrację zwierząt w schroniskach dla zwierząt; 5) poszukiwanie właścicieli dla bezdomnych zwierząt; 6) usypianie ślepych miotów; 7) wskazanie gospodarstwa rolnego w celu zapewnienia miejsca dla zwierząt gospodarskich; 8) zapewnienie całodobowej opieki weterynaryjnej w przypadkach zdarzeń drogowych z udziałem zwierząt. Zamieszczenie wymienionych wyżej zadań w programie, o którym mowa w art. 11a ust. 1 ustawy, jest obligatoryjne, co oznacza, że wypełniając delegację ustawową zawartą w tym przepisie rada gminy zobowiązana jest zawrzeć w podjętej uchwale wszystkie elementy przewidziane w art. 11 ust. 2 pkt 1-8. Poza tym, ustawodawca pozostawił prawodawcy lokalnemu możliwość regulacji w programie innych zadań niż wymienione w art. 11a ust. 2, które mają charakter fakultatywny. Dotyczą one m.in. planu sterylizacji lub kastracji zwierząt w gminie, przy pełnym poszanowaniu praw właścicieli zwierząt lub innych osób, pod których opieką zwierzęta pozostają (art. 11 ust. 3a). W tym przypadku to gmina decyduje, czy tego rodzaju zadanie umieścić w programie, czy też je pominąć. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że nie ma racji skarżący zarzucając zaskarżonej uchwale naruszenie art. 11a ust. 2 pkt 4 ustawy, polegające na przyjęciu w § 15 ust. 1 możliwości dofinansowania sterylizacji/kastracji psów i kotów posiadających swych właścicieli. Przytoczony wyżej art. 11 ust. 2 pkt 4 zawiera obowiązek zawarcia w programie obligatoryjnej sterylizacji albo kastracji zwierząt w schroniskach dla zwierząt i postanowienie realizujący ten obowiązek znajduje się w § 8 zaskarżonej uchwały. Nie można zgodzić się z Prokuratorem, że skoro art. 11a ust. 3a ustawy nie wskazuje na możliwość dofinansowania do zabiegów sterylizacji/kastracji zwierząt, które posiadają właściciela, to finansowanie tego rodzaju zabiegu przez gminę przekracza delegację ustawową i w sposób istotny narusza prawo. Wręcz przeciwnie, jeżeli gmina zdecydowała o objęciu programem planu sterylizacji lub kastracji zwierząt, które mają właściciela, na co pozwala art. 11a ust. 3a ustawy, to powinna zapewnić stosowne środki na realizację takiego zadania. Obowiązek taki wynika z art. 11a ust. 5 ustawy, zgodnie z którym program, o którym mowa w ust. 1, zawiera wskazanie wysokości środków finansowych przeznaczonych na jego realizację oraz sposób wydatkowania tych środków, które ponosi gmina. Odniesienie w tym przepisie do ust. 1 oznacza tylko tyle, że wynikający z art. 11a ust. 5 obowiązek dotyczy programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt i określonych w nim zadań, zarówno obowiązkowych, wymienionych w art. 11a ust. 2, jak i fakultatywnych (art. 11a ust. 3 i 3a), o ile gmina włączy je do programu. Błędnie wywodzi zatem skarżący, przywołując art. 11a ust. 1, że program odnosić się może jedynie do zwierząt bezdomnych. Takie twierdzenie pozostaje bowiem w sprzeczności z treścią art. 11a ust. 3a ustawy. Należy zauważyć, że celem programu jest nie tylko zapewnienie opieki zwierzętom bezdomnym, ale również zapobieganie bezdomności zwierząt, do której może dojść w przypadku niekontrolowanego ich rozmnażania się, również w przypadku zwierząt posiadających właściciela. Objęcie programem planu sterylizacji lub kastracji zwierząt, które mają właściciela, ma oparcie w art. 11a ust. 3a ustawy, a dofinansowanie tego rodzaju zabiegów mieści się w celach programu zakreślonych w art. 11a ust. 1, gdyż służy ograniczeniu rozmnażania zwierząt, co wprost przekłada się na zapobieganie ich bezdomności. Podkreślenia przy tym wymaga, że przywołany w skardze wyrok WSA w Warszawie z 12.01.2017 r., IV SA/Wa 1465/16, LEX nr 2414590, na którym m.in. skarżący opiera argumentację skargi, wydany został w innym stanie prawnym. W dacie podjęcia kontrolowanej w tej sprawie uchwały, nie obowiązywał bowiem jeszcze art. 11a ust. 3a, który dodany został przez art. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 15 listopada 2016 r. (Dz.U.2016.2102) zmieniającej ustawę o ochronie zwierząt z dniem 6 stycznia 2017 r. W obecnym stanie prawnym, obowiązującym w dacie podjęcia uchwały zaskarżonej w niniejszej sprawie, stanowisko prezentowane przez Sąd w sprawie IV SA/Wa 1465/16, na które powołał się skarżący, jest więc nieaktualne. Ze względu na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.