II SA/Gd 368/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Diana Trzcińska Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Asesor WSA Jakub Chojnacki (spr.) po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 15 lutego 2023 r., sygn. SKO Gd/4472/22 w świadczenie pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Gdyni z 7 lipca 2022 r., numer 003520/SP/06/2022 oraz umarza postępowanie administracyjne w sprawie. UZASADNIENIE Pani B. S. (dalej: Skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku (dalej: SKO) z 15 lutego 2023 r., utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Gdyni (dalej: Prezydent) z 7 lipca 2022 r., uchylającą swoją decyzję z 14 grudnia 2018 r. przyznającą Skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką, w okresie od 1 listopada 2018 do 30 listopada 2021 r., nad niepełnosprawnym nad synem. Zaskarżoną decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym: Prezydent wydając wskazaną powyżej decyzję powołał się między innymi na art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390) – dalej jako u.ś.r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że w dniu 26 maja 2021 r. w trakcie weryfikacji uzyskał informację o podjęciu przez syna Skarżącej zatrudnienia od 2 stycznia 2019 r. W dniu 2 czerwca 2021 r. z urzędu zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Strona w oświadczeniu z dnia 6 lipca 2021 r. oświadczyła, iż nie mieszka z synem, nie zna jego aktualnego adresu zamieszkania oraz nie posiada informacji na temat podjętego przez syna zatrudnienia. Natomiast opieka nad synem polega na robieniu zakupów, kupowaniu leków, finansowaniu naprawy samochodu. W oświadczeniu z 23 czerwca 2022 r. Skarżąca stwierdziła z kolei, że o syn nie wyprowadził się z domu i wspólnie pomieszkuje. korzysta z kuchni, pokoi, łazienki i środków czystości. Ponadto przy weryfikacji ustalono, że syn Skarżącej jest żonaty od 21 grudnia 2019 r., a żona nie posiada orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Prezydent wskazał także, że pomimo kilkukrotnych prób telefonicznych oraz wejścia w środowisko, jak również wysłanego wezwania, nie przeprowadzono wywiadu środowiskowego z powodu braku kontaktu ze Skarżącą. Mając na względzie zgromadzone informacje organ uznał, iż brak jest możliwości ustalenia obiektywnej i rzeczywistej daty wyprowadzki syna Skarżącej z domu, natomiast, jako że syn jest żonaty, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. W zaskarżonej do Sądu decyzji, SKO stwierdziło, że z akt sprawy wynika, iż syn Skarżącej zamieszkuje oddzielnie, a zatem Skarżąca nie sprawuje nad nim opieki w zakresie wykluczającym możliwość podjęcia zatrudnienia. Podkreślono, że ubiegać o świadczenie może się jedynie osoba, która aktualnie, w danym momencie sprawuje opiekę nad osoba niepełnosprawną. Nie ma znaczenia to, że opieka taka była sprawowana w okresie wcześniejszym. Brak aktualnego sprawowania opieki potwierdza także przyznana w odwołaniu okoliczność, że Skarżąca nie wiedziała o zawarciu przez syna związku małżeńskiego. W ocenie organu odwoławczego nie jest możliwe by osoba sprawująca opiekę nad osoba niepełnosprawną w rozmiarze wykluczającym możliwość podjęcia pracy zarobowej nie wiedziała, że osoba niepełnosprawna zawiera związek małżeński. Określając moment ustania przesłanek przysługiwania świadczenia organ pierwszej instancji wskazał na datę zawarcia przez syna Skarżącej związku małżeńskiego (21 grudnia 2019 r.). Z materiału dowodowego wynika, że żona syna Skrzącej nie posiada orzeczenia o stopniu niepełnosprawności ani też nie ubiegała się o wydanie takiego orzeczenia (pismo Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Gdyni z dnia 8 lipca 2021 r. - w aktach organu pierwszej instancji). Ponadto, z dokumentu dotyczącego weryfikacji informacji o składkach na ubezpieczenie społeczne wynika, że P. S. podjął pracę 2 stycznia 2019 r. Nie sposób przyjąć, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje z tytułu opieki nad osobą niepełnosprawną, która podejmuje pracę zawodową. We wniesionej do Sądu skardze, szeroko opisano okoliczności wskazujące na prawidłowość uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, zarzucając przy tym brak należytego pouczenia przez organ administracyjny przyznający świadczenie na określony czas (3 lata), że świadczenie to może zostać Jej odebrane w trakcie obowiązywania decyzji. Skarżąca wskazała, że jako osoba nie będąca prawnikiem była przekonana, iż ewentualna zmiana okoliczności wpłynie na to, że prawo do świadczenia nie zostanie przedłużone na kolejny okres, a nie na to, że świadczenie zostanie Jej odebrane w czasie obowiązywania decyzji. Nie została należycie poinformowana, o tym że powinna zgłaszać jakiekolwiek zmiany stanu faktycznego. W związku z powyższym nie może ponosić negatywnych konsekwencji wynikających z zaniechań organu administracyjnego. Skarżąca domagała się uchylenia decyzji organów obu instancji. Odpowiadając na Skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Pismami z 20 listopada 2023 r. i 10 grudnia 2023 r. Skarżąca podtrzymała skargę wskazując na uchybienia organów obu instancji przy wydawaniu zaskarżonej decyzji, prowadzące w Jej ocenie do stwierdzenia, że brak było podstaw do wydania decyzji uchylającej decyzję przyznającą świadczenie pielęgnacyjne. Sąd zważył, co następuje: Skarga była uzasadniona, jednakże z przyczyn innych niż w niej wskazane. Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634) – dalej jako "P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. W myśl art. 32 ust. 1 u.ś.r., organ właściwy oraz wojewoda mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że decyzja o zmianie albo uchyleniu decyzji przyznającej świadczenie rodzinne, wydawana w oparciu o art. 32 ust. 1 u.ś.r., ma charakter konstytutywny. Decyzja taka powoduje zmianę bądź uchylenie dotychczasowych uprawnień podmiotu. Ponadto, może ona wywierać wyłącznie skutki ex nunc, tj. od chwili jej wydania na przyszłość (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 czerwca 2016 r. sygn. akt I OSK 15/15, z dnia 26 października 2016 r. sygn. akt I OSK 2307/14, z dnia 24 maja 2018 r. sygn. akt I OSK 2842/17 oraz z dnia 17 lutego 2022 r., sygn. akt I OSK 896/21; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przekładając powyższe na realia przedmiotowej sprawy stwierdzić należało, że co prawda postępowania administracyjne w sprawie wszczęto z urzędu w okresie przysługiwania Skarżącej zasiłku pielęgnacyjnego, to jednakże decyzję w sprawie wydano już po upływie tego okresu. Zatem postępowania administracyjne prowadzone na podstawie art. 32 u.ś.r. było w dacie orzekania przez Prezydenta bezprzedmiotowe i powinno było zostać umorzone na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. Skoro świadczenie pielęgnacyjne przysługiwało Skarżącej do 30 listopada 2021 r., to 7 lipca 2022 r., nie istniały już uprawnienia Skarżącej mogące być przedmiotem rozpoznania w trybie art. 32 ust. 1 u.ś.r. W konsekwencji, rozważania organów obu instancji dotyczące merytorycznych aspektów utraty prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, w niniejszym postępowaniu nie miały żadnego znaczenia prawnego, a co za tym idzie nie było powodów, aby odnosić się w tym zakresie do zarzutów skargi. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Gdyni. Ponadto, Sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego - umorzył je stosownie do art. 145 § 3 P.p.s.a. Sprawę rozpoznano w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a, zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie ustawowym nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.