II SA/Kr 302/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Monika Niedźwiedź Sędziowie: WSA Małgorzata Łoboz WSA Sebastian Pietrzyk Protokolant: Starszy Referent Kinga Ładyga po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2023 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 30 grudnia 2022 r. znak: WS-VI.7534.3.153.2022.MK w przedmiocie umorzenie postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. skargę oddala. UZASADNIENIE Przedmiotem skargi jest decyzja Wojewody Małopolskiego z dnia 30 grudnia 2022 roku, znak: WS-VI.7S343.153.2022.MK utrzymująca w mocy decyzję Starosty Krakowskiego z dnia 18 listopada 2022 r. znak: GN.II.6821.1.23.2021.KG o umorzeniu jako bezprzedmiotowego, postępowania administracyjnego prowadzonego z wniosku Pana M. C. w sprawie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] poł. w obr. [...]. ewid. N. H. m. K., w granicach wywłaszczonych parcel: l. kat. [...]. kat. [...], l. kat. [...], l. kat. [...], l. kat. [...], l. kat. [...]. kat. [...], l. kat. [...] i l. kat. [...], b. gm. kat. B.. Powyższa decyzja została wydana w następujących okolicznościach. Pismem z 31 sierpnia 2020 r. (data wpływu do Prezydenta Miasta Krakowa: 2 września 2020 r.) Pan M. C. wystąpił do Prezydenta Miasta Krakowa Wydziału Geodezji Urzędu Miasta Krakowa z wnioskiem o zwrot nieruchomości oznaczonych jako działki: nr [...], nr [...] i nr [...] poł. w obr[...]. ewid. N. H. m. K.. Pismem z dnia 28 stycznia 2021 r. znak: GS-11.6821.171.2020.EW Prezydent Miasta Krakowa wyłączył się od załatwienia sprawy zwrotu działki nr [...], poł. w obr. [...]. ewid. N. H. m. K., stanowiącej własność Gminy Kraków, a postanowieniem z dnia 19 lutego 2021 r. znak: WS-VI.7534.6.4.2021.BP Wojewoda Małopolski wyznaczył Starostę Krakowskiego do jej załatwienia. W toku postępowania Starosta Krakowski, ustalił, że: 1) zgodnie z wykazem zmian gruntowych - równoważnikiem nr. ks. rob. [...] z 9 grudnia 1992 r. parcele katastralne: l. kat. [...] (powstała z podziału parceli l. kat[...]), l. kat. [...] (powstała z podziału parceli l. kat. [...]), l. kat. [...] (powstała z podziału parceli l. kat. [...]), l. kat. [...] (powstała z podziału parceli l. kat. [...]), l. kat. [...] (powstała z podziału parceli L. kat. [...]), l. kat. [...] (powstała z podziału parceli l. kat. [...]), l. kat. [...] (powstała z podziału parceli l. kat. [...]), l. kat. [...] (powstała z podziału parceli [...]) i l. kat. [...] (powstała z podziału parceli l. kat. [...]) b. gm. kat. B. utworzyły działkę nr [...] obr. [...]. ewid. N. H. m. K., 2) zgodnie z orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 19 kwietnia 1961 r. nr USW.Wł/2/68/61, które stało się ostateczne z dniem 29 maja 1961 r. parcele katastralne: l. kat. [...], l. kat. [...], l. kat. [...], l. kat. [...], l. kat. [...], l. kat. [...], l. kat. [...] i l. kat. [...] zostały wywłaszczone na rzecz Skarbu Państwa na cele budowy magazynu, pawilonu wystawowego i bocznicy kolejowej w B., 3) zgodnie z sentencją orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z 19 kwietnia 1961 r. nr USW.Wł/2/68/61 oraz wpisem zawartym: - w wykazie hipotecznym lwh [...] b. gm. kat. B. parcela l. kat. [...] stanowiła współwłasność: J. z P. O. w [...] + [...] cz., M. O. w [...] cz., Z. O. w [...] cz., M. z O. B. w [...] cz., A. O. w [...] cz., J. O. w [...] cz. i B. O. w [...] cz., - w wykazie hipotecznym lwh [...] gm. kat. B. parcela l. kat[...] stanowiła własność S. K., - w wykazie hipotecznym lwh [...] b. gm. kat.. parcela l. kat. [...] stanowiła współwłasność: P. A. w [...] cz. i P. R. w [...] cz., - w wykazie hipotecznym lwh [...] b. gm. kat.. parcela l. kat. [...] stanowiła własność M. z K. S., - w zamkniętym wykazie hipotecznym lwh [...] b. gm. kat. B. parcela l. kat. [...] stanowiła własność M. z R. N., - w zamkniętej księdze wieczystej kw nr [...] parcela l. kat. [...] stanowiła własność W. C., s. A. i M. w całości, - w zamkniętym wykazie hipotecznym lwh [...] b. gm. kat. B. ciąg dalszy w kw nr [...] parcele: l. kat. [...], l. kat. [...] i l. kat. [...] stanowiły własność S. R., s. J. i J.. Pismem z 31 maja 2022 r. organ I instancji zwrócił się do Wnioskodawcy z prośbą o uzupełnienie złożonego wniosku poprzez wykazanie za pomocą stosownych dokumentów posiadania interesu prawnego w niniejszym postępowaniu, tj. postanowienia właściwego sądu o stwierdzeniu nabycia spadku lub aktu poświadczenia dziedziczenia po poprzednich właścicielach, tj. J. z P. O., M. O., Z. O., M. B., A. O., J. O., B. O., S. K., P. A., P. R., M. z K. S., M. z R. N., W. C. i S. R., nie otrzymując na powyższe żadnej odpowiedzi. Ponadto organ I instancji wskazał, że przesłanką o kluczowym znaczeniu dla zapadłego rozstrzygnięcia, tj. umorzenia postępowania zwrotowego jako bezprzedmiotowego, było złożenie przedmiotowego wniosku o zwrot ww. z uchybieniem terminu wskazanego w przepisie art. 136 ust. 7 u.g.n., który stanowi, iż uprawnienie do zwrotu, o którym mowa w ust. 3, wygasa, jeżeli od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, upłynęło 20 lat, a w tym terminie uprawniony nie złożył wniosku, o którym mowa w ust. 3. W takim przypadku właściwy organ nie ma obowiązku zawiadamiania oraz informowania, o którym mowa w ust. 2. Powyższy przepis został dodany ustawą z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2019 r. poz. 801), która weszła w życie 14 maja 2019 r. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ww. ustawy zmieniającej, w przypadku gdy termin, o którym mowa w art. 136 ust. 7 ustawy zmienianej w art. 1, upłynął przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy albo gdy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy do upływu tego terminu pozostało nie więcej niż 12 miesięcy, wniosek, o którym mowa w art. 136 ust. 3 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, może zostać złożony w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Jak wynika z załączonej do akt sprawy kopii orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie nr USW.Wł/2/68/61 z dnia 18 kwietnia 1961 r. (której zgodność z dokumentem złożonym do akt kw nr [...] została potwierdzona przez Sąd Rejonowy dla Krakowa - Podgórza IV Wydział Ksiąg Wieczystych w Krakowie), wywłaszczającego na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość zawnioskowaną do zwrotu, stało się ono ostateczne od 29 maja 1961 r. W związku z powyższym termin do złożenia wniosku o zwrot ww. nieruchomości miał zatem upłynąć 14 maja 2020 r. Mając jednak na uwadze, że ustawą z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020r., poz. 568), dodano przepis art. 15 zzr ust. 1 do ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, wskutek czego w dniu 14 marca 2020 r. nastąpiło w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID - 19 wstrzymanie biegu terminów przewidzianych w przepisach prawa administracyjnego i zawieszenie tych terminów, które rozpoczęły swój bieg, a następnie przepisem art. 68 ust. 2 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020r., poz. 875) został uchylony ww. przepis art. 15 zzr, a terminy zaczęły swój dalszy bieg po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie ww. ustawy tj. od dnia 24 maja 2020 r., organ I instancji stwierdził, że upływ terminu do złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nastąpił w dniu 24 lipca 2020 r. Odwołanie od powyższej decyzji złożył pan M. C.. Po rozpoznaniu sprawy w wyniku wniesionego odwołania Wojewoda Małopolski decyzją z dnia 30 grudnia 2022 roku, znak: WS-VI.7S343.153.2022.MK utrzymał w mocy decyzję Starosty Krakowskiego z 18 listopada 2022 r. Organ odwoławczy w całości podzielił stanowisko organu I instancji co do istnienia podstaw do umorzenia postępowania, z tym jednak zastrzeżeniem, że organ I instancji powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 października 2021 r., uznając jako datę wstrzymania biegu terminów 14 marca 2020 r. W orzecznictwie jako datę wstrzymania tych terminów wskazywano również dzień 31 marca 2021 r., wskutek czego za datę upływu terminu do złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, zgodnie z art. 136 ust. 7 u.g.n. przyjmowano 7 lipca 2020 r. Niezależnie jednak od przyjętego w tym zakresie stanowiska Wojewoda wskazał, że wniosek Pana M. C. z 31 sierpnia 2020 r. (data wpływu do Urzędu Miasta Krakowa: 2 września 2020 r.) bez wątpienia został złożony po upływie ustawowego terminu. Dodatkowo wskazał on, że powyższa okoliczność ma jednak drugorzędne znaczenie, skoro wnioskodawca nie wykazał, by w ogóle przysługiwało mu roszczenie o zwrot przedmiotowej nieruchomości. Skargę na powyższą decyzję wniósł pan M. C., wskazując że nie zgadza się z decyzją Wojewody. Zaznaczył, że spełniony jest warunek wynikający z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami i jest on właścicielem hipotecznym gospodarstwa rolnego na terenie N. H. i Gminy Z.. Wskazał też, że nie ma podstawy prawnej dla uznania, że złożył wniosek po terminie. Wojewoda Małopolski w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi z powodu jej bezzasadności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje. Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259), dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd oddala skargę w oparciu o art. 151 p.p.s.a. Wskazać również należy, że zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, iż sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uzasadnienie do wyroku NSA z 9 lipca 2008 r., sygn. II OSK 795/07). Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja dotyczy umorzenia postępowania w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości z powodu wniesienia wniosku po terminie. Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2021 roku, poz. 1899 ze zm.) – dalej jako "u.g.n." poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ gospodarujący zasobem nieruchomości. Warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140. Ponadto stosownie do art. 136 ust. 7 u.g.n. uprawnienie do zwrotu, o którym mowa w ust. 3, wygasa, jeżeli od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, upłynęło 20 lat, a w tym terminie uprawniony nie złożył wniosku, o którym mowa w ust. 3. W takim przypadku właściwy organ nie ma obowiązku zawiadamiania oraz informowania, o którym mowa w ust. 2. Wskazany przepis art. 136 ust. 7 u.g.n. został dodany przez art. 1 pkt. 1) lit. f) ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 roku o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. poz. 801), która to ustawa weszła w życie z dniem 14 maja 2019 roku. Stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 roku w przypadku gdy termin, o którym mowa w art. 136 ust. 7 ustawy zmienianej w art. 1, upłynął przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy albo gdy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy do upływu tego terminu pozostało nie więcej niż 12 miesięcy, wniosek, o którym mowa w art. 136 ust. 3 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, może zostać złożony w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 roku. Na gruncie niniejszej sprawy orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej rady Narodowej w Krakowie z dnia 18 kwietnia 1961 roku nr USW.Wł/2/68/61, którym wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość zawnioskowaną do zwrotu stało się ostateczne z dniem 29 maja 1961 roku. Wobec tego zaktualizowała się dyspozycja art. 2 ustawy zmieniającej, określająca termin do złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości przez 12 miesięcy od dnia wejścia jej w życie, tj. do dnia 14 maja 2020 r. W dniu 8 marca 2020 r., w związku z zagrożeniem rozprzestrzeniania się zakażeń wirusem SARS-CoV-2, weszła w życie ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, dalej powoływana jako "uCOVID-19". Ustawodawca zdecydował powołanym aktem prawnym wprowadzenie szczególnych rozwiązań, umożliwiających podejmowanie działań minimalizujących zagrożenie dla zdrowia publicznego, które miały stanowić uzupełnienie podstawowych regulacji. Z dniem 31 marca 2020 r. dokonano, na podstawie ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 568) zmian w ww. ustawie z dnia 2 marca 2020 r. poprzez dodanie m.in. art. 15zzr ust. 1 w brzmieniu: w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 bieg przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed sądem lub organem; 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki; 3) przedawnienia; 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie; 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony; 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. W powołanym przepisie ustawodawca określił więc, że w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 następuje wstrzymanie rozpoczęcia biegu terminów przewidzianych w przepisach prawa administracyjnego i dokonuje się zawieszenia tych terminów, które rozpoczęły już bieg. Powołany art. 15zzr ust. 1 został dodany do ustawy z dnia 2 marca 2020 r. przez art. 1 pkt 14 ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw, zmieniającej wskazaną ustawę z dniem 31 marca 2020 r., która w tym dniu weszła w życie. Stan zagrożenia epidemicznego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 został wprowadzony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez Ministra Zdrowia w rozporządzeniu z dnia 13 marca 2020 r. (Dz. U. z 2020 r. poz. 433) i obowiązywał od dnia 14 marca 2020 r. Odwołano go rozporządzeniem z dnia 20 marca 2020 r. (Dz. U. z 2020 r. poz. 490). Stan epidemii ogłoszono w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. (Dz. U. z 2020 r. poz. 491). W związku z tym z dniem 14 marca 2020 roku nastąpiło wstrzymanie, (por. uzasadnienie do wyroku NSA z dnia z dnia 5 października 2021 roku, sygn. I OSK 456/21) wstrzymanie biegu terminów przewidzianych w przepisach prawa administracyjnego i zawieszenie tych terminów, które rozpoczęły swój bieg. Następnie zgodnie z art. 68 ust. 2 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. poz. 875) uchylono art. 15 zzr ustawy z dnia 2 marca 2020 r., a terminy zaczęły swój dalszy bieg po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie ww. ustawy to jest od dnia 24 maja 2020 r. W związku z tym termin do złożenia wniosku upłynął z dniem 7 lipca 2020 roku. Skarżący natomiast złożył wniosek w dniu 2 września 2020 roku (sam wniosek opatrzony jest datą 31 sierpnia 2020 roku). Nie budzi zatem wątpliwości, że został on złożony po terminie. To z kolei uzasadniało umorzenie postępowania w niniejszej sprawie w oparciu o art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022, poz. 2000 ze zm.) – dalej jako "K.p.a.", zgodnie z którym gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Na marginesie i niezależnie trzeba także wskazać, że Skarżący nie wykazał, aby w ogóle przysługiwało mu roszczenie o zwrot przedmiotowej nieruchomości, albowiem nie wykazał, że jest następcą prawnym wywłaszczonych osób. Ze względu na powyższe, skarga na zasadzie art. 151 p.p.s.a. została oddalona.