I FSK 1801/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Kołaczek po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. M. od postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 29 stycznia 2020 r. sygn. akt I SA/Ke 498/19 odrzucające skargę w sprawie ze skargi A. M. na czynność doręczenia decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Kielcach z dnia 19 września 2019 r. nr 2604-SPV.4103.119.2018 w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopada 2014 r. postanawia oddalić skargę kasacyjną. UZASADNIENIE 1.1. Postanowieniem z 29 stycznia 2020 r. sygn. akt I SA/Ke 498/19Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach odrzucił skargę A. M. (dalej jako: Strona lub Skarżący) na czynność doręczenia decyzji przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Kielcach (dalej jako: Naczelnik US lub Organ) z dnia 19 września 2019 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad 2014 r. 1.2. W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano, że w piśmie z 21 listopada 2019 r. A. M. zawarł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Kielcach na czynność doręczenia przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Kielcach decyzji z 19 września 2019r. nr 2604-SPV.4103.119.2018 w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad 2014r. na adres w Portalu Podatkowym, podczas gdy adres tam podany nie jest adresem z portalu ePUAP. Pełnomocnik skarżącego, jako doradca podatkowy, w 2017 r., na platformie ePUAP założył konto do otrzymywania wszelkich pism w trybie art. 144a Ordynacji podatkowej. Adres nie zmienił się. Organ natomiast uparł się wysyłać wszelką korespondencję na adres wskazany w Portalu Podatkowym wiedząc, że doręczenie tym sposobem jest nieskuteczne. W konsekwencji organ ww. decyzję uznał za skutecznie doręczoną w trybie art. 150 § 4 Ordynacji podatkowej w dniu 3 października 2019 r. Przedmiotem wniesionej w niniejszej sprawie skargi była więc czynność Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Kielcach polegająca na doręczeniu skarżącemu decyzji na nieprawidłowy adres elektroniczny. Zdaniem Sądu, czynności organu polegające na doręczaniu stronie korespondencji nie mieści się w katalogu aktów prawnych i czynności podlegających zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Doręczenie stronie postępowania korespondencji nie następuje bowiem ani w formie decyzji ani postanowienia. Nie jest to też czynność z zakresu administracji publicznej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), gdyż jej przedmiotem nie są uprawnienia lub obowiązki wynikające z przepisów prawa. Czynność doręczenia nie przyznaje, nie stwierdza, nie uznaje żadnych uprawnień i obowiązków. Przepis ten wyklucza zaskarżenie do sądu administracyjnego poszczególnych aktów i czynności podejmowanych w ramach sformalizowanych procedur. W ocenie Sądu, czynność polegająca na doręczaniu stronie korespondencji jest czynnością materialno-techniczną, nie może więc być samodzielnym przedmiotem skargi. Podlega ona natomiast ocenie organu II instancji w toku postępowania odwoławczego lub sądu administracyjnego przy rozpoznawaniu skargi na decyzję organu II instancji. 1.3. Na powyższe postanowienie Skarżący wniósł skargę kasacyjną, zaskarżając je w całości, zarzucając postanowieniu naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy: 1) naruszenie art. 3 § 1 p.p.s.a., poprzez zaniechanie Sądu w zakresie kontroli działalności administracji publicznej, 2) naruszenie przepisu art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 pkt 1 p.p.s.a., poprzez zaniechanie Sądu do wezwania strony celem sprecyzowania przedmiotu skargi. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przywołano treść pisma inicjującego niniejsze postępowanie, skonstatowano, że jego podstawowym i jedynym przedmiotem było skierowanie do Organu wniosku o doręczenie decyzji. A więc, że pismo to w istocie nie było skargą. Dalej jednak podnosi się, że opisana w tym piśmie sytuacja w oczywisty sposób spełnia znamiona bezczynności organu i to w tym przedmiocie powinna być procedowana ewentualna skarga. 1.4. Organ nie skorzystał z uprawnienia do złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną. 2. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 2.1. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego, wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takiego rodzaju przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego wobec dyspozycji art. 181 § 2 w zw. z art. 182 § 3 p.p.s.a. 2.2. Istotą sporu w niniejszej sprawie jest kwestia rozstrzygnięcia, czy Wojewódzki Sąd Administracyjny zasadnie odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. wobec tego, że zaskarżona czynność organu podatkowego polegająca na doręczeniu stronie decyzji na niewłaściwy adres nie podlega kontroli sądowoadministracyjnej. 2.3. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Odnotować w tym miejscu należy, że przepis ten nie został nawet wskazany w skardze kasacyjnej, toteż tutejszy Sąd nie może wypowiadać się co do kwestii leżących poza granicami wniesionego środka zaskarżenia, a więc wskazanej podstawy zaskarżonego postanowienia. 2.4. Należało odnieść się w pierwszej kolejności do zarzutu drugiego, gdyż mógłby on mieć wpływ na inne ukształtowanie przedmioty zaskarżenia w sprawie. Lektura skargi kasacyjnej budzi wątpliwości co do celowości działań pełnomocnika w sprawie. Z jednej strony podtrzymuje on, że wniesione pismo skargą w ogóle nie było, a z drugiej strony wskazuje na nieprawidłowości w jej procedowaniu i wnosi skargę kasacyjną dalej działając w ramach postępowania zainicjowanego tą "skargą". Jest to zupełnie nielogicznie, zwłaszcza, że Strona jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika – doradcę podatkowego. Albo strona utrzymuje, że pismo nie było skargą i nie prowadzi w postępowaniu przed WSA dalszych czynności poza ewentualnym cofnięciem skargi w oczywisty sposób obarczonej szeregiem braków formalnych (co zauważa sam Skarżacy), albo przyjmuje stanowisko o podtrzymywaniu żądań "skargi" i prostuje jej braki formalne. Skarżący zarzuca, że domagałby się w niniejszym postępowaniu, aby WSA wezwał go do sprecyzowania przedmiotu zaskarżenia i wskazuje, że w oczywisty sposób pismo dotyczy kwestii bezczynności organu. Tymczasem faktyczna treść wniesionego pisma w oczywisty sposób wskazuje, że strona zarzuca organowi nieprawidłowe działanie w zakresie doręczenia decyzji: "organ [...] wysyła decyzje podatkową w sposób skazany na niepowodzenie i wyciąga z tego skutki", "kwestia doręczania pism przez organ jest w niniejszej sprawie od początku przedmiotem sporu", "informuję, że [decyzja] nie została skutecznie doręczona i wnoszę o jej [ponowne] doręczenie. [...] W przypadku jeśli organ nie zgadza się ze stanowiskiem wyrażonym powyżej niniejsze pismo proszę traktować jako skargę na czynności organu podatkowego". Wniesione pismo, któremu nadano bieg jako skarga do sądu administracyjnego w sposób jednolity ujmowało, że kwestionuje czynność doręczenia przez Organ. Podkreślić przy tym należy, że autorem tego pisma był profesjonalny pełnomocnik. Pomimo tego, że bezspornie skarga była oparzona innymi brakami formalnymi, to braku takiego słusznie nie dopatrzył się WSA w zakresie wskazania zaskarżonej czynności. Skarżący zdaje się domagać od Sądu pierwszej instancji zastępowania Strony w formułowaniu środka zaskarżenia poprzez zasugerowanie sformułowania odmiennego zakresu zaskarżenia. Sąd otrzymując skargę wskazującą, że skarżona czynność leży poza kognicją sądownictwa administracyjnego nie ma obowiązku wzywania strony do wskazania zakresu zaskarżenia który w tej kognicji się mieści. Dalej zresztą autor skargi kasacyjnej sam sugeruje, że faktyczną intencją strony było zarzucenie bezczynności. Twierdzenie to nie znajduje żadnego odniesienia w treści skargi, nawet pośrednio. Bezczynność organu zachodzi jedynie w braku podjęcia żadnych czynności w sprawie, nie dotyczy natomiast przypadku subiektywnie błędnego wykonania czynności. Jest to kwestia zupełnie elementarna i budzi wątpliwości wysnucie przeciwnego wniosku w skardze kasacyjnej podczas gdy zdanie wcześniej została przywołana prawidłowa definicja bezczynności. W rezultacie więc zarzut drugi skargi kasacyjnej nie zasługiwał na uwzględnienie, WSA nie naruszył bowiem wskazanych przepisów nadając bieg skardze bez wzywania o sprecyzowanie zakresu zaskarżenia, a także nie traktując jej jako skargi na bezczynność organu. 2.5. Zarzut oparty o art. 3 § 1 p.p.s.a., poprzez zaniechanie Sądu w zakresie kontroli działalności administracji publicznej jest zupełnie bezzasadny. W rozważaniach w zakresie tego przepisu pomija się zupełnie treść art. 3 § 2 p.p.s.a., który to przepis konstytuuje zakres kontroli działalności administracji publicznej. Zamiast tego polemika uzasadnienia skargi kasacyjnej przejmuje stanowisko, że WSA nie dokonał nakazanej przez paragraf pierwszy tego przepisu kontroli działalności administracji publicznej, ignorując zupełnie to jak rozumiany jest zakres tej kontroli. Taka polemika z oczywistych względów nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący zresztą sam zdaje się dostrzegać, że sama czynność doręczenia leży poza granicami właściwości orzeczniczej sądów administracyjnych, co w jakiś sposób uzasadnia wymijający charakter zaprezentowanego wywodu. Podsumowując żaden z podniesionych zarzutów nie zawierał usprawiedliwionych podstaw, zaś działając w granicach związania skargą kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się innych naruszeń. 2.6. Na marginesie zaznaczyć można, że wniesiona skarga nie została opłacona, a nadesłane w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia braków formalnych pełnomocnictwo budzi na pierwszy rzut oka wątpliwości co do możliwości jego zastosowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Strona kwestionując prawidłowość doręczenia, czy jak to szerzej wskazuje naruszenie jej prawa do udziału w sprawie powinna skorzystać z dostępnych jej środków zaskarżenia wydanej decyzji, w tym nadzwyczajnych. Nie jest natomiast właściwym trybem dla kwestionowania prawidłowości doręczeń oddzielna skarga na czynność doręczenia. Odnotować końcowo należy, że w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach rażąco naruszył art. 179 p.p.s.a., stanowiący m.in. że wojewódzki sąd administracyjny niezwłocznie przedstawi skargę kasacyjną wraz z odpowiedzią i aktami sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. W niniejszej sprawie skardze kasacyjnej z 4 marca 2020 r. nadano bieg dopiero 21 sierpnia 2023 r. (!!). Naruszenie to jednak leży poza zakresem niniejszego postępowania i pozostaje bez wpływu na jego wynik. Naczelny Sąd Administracyjny ubolewa jednak nad faktem, że przedmiotowa sprawa, pomimo formalnego charakteru nie doczekała się prawomocnego rozstrzygnięcia przez kilka lat z uwagi na niewątpliwe nieprawidłowości po stronie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. 2.9. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 181 § 2 i art. 182 § 1 i 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.