II OSK 412/12

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz Sędziowie sędzia NSA Małgorzata Dałkowska – Szary sędzia del. WSA Mirosława Pindelska /spr./ Protokolant Marcin Sikorski po rozpoznaniu w dniu 30 października 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej S. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 15 grudnia 2011 r. sygn. akt II SA/Ke 650/11 w sprawie ze skargi S. W. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 15 grudnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 650/11 oddalił skargę S. W. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...] lipca 2011 r. znak: [...] utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza S. z dnia [...] czerwca 2011 r., odmawiającą wymeldowania K. W. z lokalu położonego w S. przy ul. [...]. Wyrok sądu I instancji zapadł w następujących okolicznościach. Decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. Wojewoda Ś. po rozpatrzeniu odwołania S. W. od decyzji Burmistrza S. z dnia [...] czerwca 2011 r., odmawiającej wymeldowania K. W. z lokalu położonego w S. przy ul. [...], na podstawie art. 15 ust. 2 i 50 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ ustalił, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że K. W. w spornym lokalu zamieszkuje nieprzerwanie od urodzenia. Posiada w nim swoje rzeczy osobiste, tu także koncentruje się jego życie. Okoliczności tej nie zaprzecza również S. W., który wystąpił z wnioskiem o wymeldowanie i który w czasie przesłuchania w dniu [...] maja 2011 r. oświadczył, że syn zamieszkuje w przedmiotowej nieruchomości, ale nie partycypuje w kosztach ani nie pomaga w inny sposób w utrzymaniu domu. Skoro więc nie doszło do opuszczenia przez K. W. lokalu mieszkalnego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, nie ma postaw do jego wymeldowania. Jednocześnie Wojewoda wskazał, że podnoszone przez odwołującego się kwestie finansowe, braku pomocy ze strony syna czy też jego aroganckiego sposobu zachowania nie mogą być przedmiotem rozważań, bowiem okoliczności te nie mieszczą się w ramach dyspozycji art. 15 ust. 2 powołanej ustawy. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze S. W. wskazał, że nie zgadza się z tą decyzją i wnosi o jej uchylenie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Ś. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. W piśmie procesowym z dnia [...] grudnia 2011 r., złożonym na rozprawie przed sądem S. W. wskazał na przyczyny, dla których zdecydował się wystąpić o wymeldowanie syna, a które związane są z jego nagannym zachowaniem . Wskazał także na istniejące w jego rodzinie konflikty. Wojewódzki Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi wyrokiem z dnia 15 grudnia 2011 r. (sygn. akt II SA/Ke 650/11) oddalił skargę. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. Nr 139 z 2006r. poz. 993 ze zm.), dalej w skrócie "ustawy", osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Z kolei w myśl art. 47 ust. 2 ustawy organ gminy prowadzący ewidencję ludności jest obowiązany na podstawie zgłoszenia dokonać zameldowania lub wymeldowania przez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i miejsca jej pobytu, jak również innych zdarzeń objętych obowiązkiem meldunkowym. Jak więc wynika z zestawienia obu powyższych norm organ ma obowiązek dokonania wymeldowania osoby, gdy opuszcza ona miejsce swojego dotychczasowego pobytu. Tymczasem w niniejszej sprawie, jak prawidłowo ustalił organ i co jest zupełnie niesporne, K. W. nie opuścił miejsca swojego dotychczasowego pobytu, to jest lokalu położonego w S. przy ul. [...], gdzie jest zameldowany. W tej sytuacji prawidłowo organ ten uznał, że brak jest podstaw do wymeldowania, oraz że podnoszone przez S. W. okoliczności, związane z zachowaniem się jego syna, pozostają bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Skoro więc zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego, zaś przy jej podejmowaniu nie doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu, który mógłby mieć wpływ na wynik sprawy, skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270), dalej p.p.s.a. Skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego na ww. wyrok złożył S. W. reprezentowany przez r. pr. T. G. Na podstawie 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych przez przyjęcie, iż nie zostały spełnione przesłanki do wymeldowania K. W. z lokalu położonego w S. przy ul. [...], 2. naruszenie przepisów postępowania a to art. 77 § 1 kpa poprzez nie wyjaśnienie nagannego zachowania K. W. Powołując się na powyższe podstawy skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach. W uzasadnieniu wskazał, że pomiędzy skarżącym a jego synem K. W. istnieje konflikt od kilku lat. Skarżący nie radzi sobie z synem K., jedyne rozwiązanie w tej sprawie jego zdaniem to wymeldowanie syna z ww. lokalu. Agresywne zachowanie K. W. to: słowa wulgarne, groźby karalne, niszczenie mienia, przywłaszczenie paliwa itp. K. W. nie pomaga w pracach domowych oraz finansowo. Naganne zachowanie K. W. uniemożliwia wspólne z nim zamieszkiwanie w przedmiotowym lokalu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 – dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw zaskarżenia. Na wstępie Naczelny Sąd Administracyjny pragnie wskazać, że zgodnie ze stanowiskiem przyjętym w uchwale pełnego składu NSA z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09 , "przytoczenie podstaw kasacyjnych rozumiane jako wskazanie przepisów, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną – zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny (...) obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych". Powyższe stanowisko NSA nie zwalnia skarżącego z powinności uzasadnienia podstaw kasacyjnych (art. 176 p.p.s.a). Brak przytoczenia motywów zarzutu naruszenia przez zaskarżony wyrok określonego przepisu prawa uniemożliwia odniesienie się przez NSA do takiego zarzutu. Nie jest bowiem rolą NSA zastępowanie skarżącego w formułowaniu uzasadnienia podstaw kasacyjnych. Jeżeli zdaniem skarżącego rozstrzygnięcie sądu I instancji narusza w określonym zakresie przepis prawa, to skarżący powinien wskazać w uzasadnieniu skargi kasacyjnej na czym owo naruszenie polegało. Konieczne jest więc przedstawienie przez skarżącego wykładni wskazanego przepisu jako wzorca oceny rozstrzygnięcia sądu I instancji oraz przytoczenie argumentów, które w przekonaniu skarżącego przemawiają za naruszeniem tego wzorca przez sąd I instancji. W szczególności niewystarczające jest poprzestanie na kwestionowaniu wyroku sądu I instancji bez podjęcia merytorycznej polemiki z tezami sądu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga kasacyjna będąca przedmiotem niniejszego postępowania nie odpowiada w pełni powyższym standardom. Skarżący w petitum skargi zarzucił naruszenie przepisu art.. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006r. nr 139 poz. 993 ze zm.) przez przyjęcie, iż nie zostały spełnione przesłanki do wymeldowania K. W. z lokalu położonego w S. przy ul. [...]. Na tym stwierdzeniu poprzestał nie podając na czym polegał błąd Sądu I instancji w wykładni wskazanego przepisu bądź błędnym jego zastosowaniu. Nie podjął żadnej merytorycznej polemiki z ustaleniami dokonanymi w sprawie przez organ i uznanymi przez Sąd I instancji za prawidłowe w ramach badania legalności zaskarżonej decyzji. Jedynym argumentem było subiektywne przekonanie strony wnoszącej skargę. Przekonanie, które przerodziło się w zarzut, iż wadliwie , niepełnie został ustalony stan sprawy, tzn. nie zostało wyjaśnione naganne zachowanie K. W. Zarzut niepełnych ustaleń w sprawie, poza wskazaniem naruszenia przez Sąd I instancji art. 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego – ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Dz. U. z 2000r. nr 98 poz. 1071 ze zm., dalej kpa – nie znalazł w skardze uzasadnienia prawnego. Brak jest wskazania jaki przepis prawa materialnego wiąże naganne zachowanie osoby, zachowanie nie odnoszące się do faktu lub zamiaru opuszczenia lokalu, z możliwością bądź obowiązkiem wymeldowania tej osoby z lokalu na tej podstawie. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że obligatoryjną częścią skargi kasacyjnej jest w pełni rozwinięte uzasadnienie prawne podniesionych zarzutów (art. 176 p.p.s.a.) zaś uwzględnienie przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi kasacyjnej może nastąpić po uznaniu trafności tego rodzaju argumentów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie poszukuje we własnym zakresie takich argumentów. Naczelny Sąd Administracyjny podnosi, że przesłanki wymeldowania określone zostały w artykule 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, w myśl którego organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego i trwającego ponad 3 miesiące, a także nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Wymeldowanie jest zatem potwierdzeniem określonego faktu. Zauważyć należy, że ewidencja ludności polega na rejestracji danych o rzeczywistym miejscu pobytu osób (art. 1 ust. 2 powołanej ustawy). Zameldowanie i wymeldowanie służy wyłącznie celom ewidencyjnym na potwierdzenie faktu rzeczywistego przebywania osoby w lokalu lub opuszczenia tego lokalu. Wynika to z treści art. 9 ust. 2b ustawy, stanowiącego, że zameldowanie służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma potwierdzić fakt pobytu w tym lokalu. Podobnie jak w przypadku zameldowania, również przy wymeldowaniu źródłem ciążącej na organie administracji powinności dokonania tej czynności jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu. Zatem instytucja zameldowania jest czymś zupełnie innym niż prawo do lokalu lub uprawnienie do przebywania w nim. Instytucja zameldowania nie rozstrzyga ani prawa do przedmiotowego lokalu, ani uprawnienia do przybywania w nim. Potwierdził to Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 27 maja 2002r., sygn. akt K 20/01 OTK-A2002/3/34, stwierdzając że ewidencja ludności służy wyłącznie zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Jedyną przesłanką wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego jest opuszczenie przez nią miejsca, w którym była zameldowana na pobyt stały. Przesłanka ta zostaje spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolny. Stosownie do powyższego, postępowanie w sprawie dokonania wymeldowania, w oparciu o art. 15 ust. 2 ustawy, wymaga zatem ustalenia, czy osoba powzięła zamiar fizycznego opuszczenia swojego dotychczasowego miejsca pobytu stałego i czy ten zamiar zrealizowała. Ocena stanu faktycznego winna tym samym dotyczyć, tak kwestii faktycznego opuszczenia lokalu, jak i woli zameldowanego odnoszącej się do przebywania w miejscu zameldowania na pobyt stały. Zarówno element przedmiotowy, czyli fizyczne opuszczenie miejsca pobytu stałego, jak i element podmiotowy, tj. zamiar innego zlokalizowania centrum życiowego przez osobę, jest natomiast możliwy do ustalenia w drodze wyjaśnienia różnorodnych okoliczności faktycznych. W szczególności chodzi o fizyczne przebywanie w określonym miejscu, cel przebywania w tym miejscu, cel i przyczynę opuszczenia miejsca pobytu stałego. Wskazana norma prawa materialnego wyznacza zakres kognicji organu administracji publicznej. Z normy tj. nie wynika aby złe zachowanie osoby zameldowanej na stałe w lokalu, w stosunku do innych osób tam przebywających było podstawą do wymeldowania. Takie żądanie oceny zachowania K. W. w stosunku do skarżącego wykracza poza ramy przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy. W powyższych warunkach zarzut naruszenia przepisów postępowania przez Sąd I instancji jest nieuprawniony. W przedmiotowej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach prawidłowo skontrolował ustalenia faktyczne w sprawie dokonane przez organ. Ustalenia są pełne i dały podstawę do uznania o braku wypełnienia przesłanki do wymeldowania K. W. z lokalu położonego w S. przy ul. [...]. Z ustaleń tych wynika, że K. W. jest zameldowany na pobyt stały w tym lokalu. Przebywa w nim od urodzenia. Tam jest jego miejsce, w którym realizuje podstawowe funkcje życiowe, tj. mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa i przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania. Lokalu tego nie opuścił i nie ma takiego zamiaru. Ustaleniom tym nie zaprzecza skarżący. Sąd I instancji określił, iż normatywną przesłanką do wymeldowania danej osoby z lokalu jest w myśl art. 15 ust. 2 ustawy okoliczność związana z opuszczeniem miejsca pobytu (stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące). Przesłanka ta zachodzi wtedy, gdy opuszczenie lokalu ma charakter trwały i nastąpiło w sposób dobrowolny. Naczelny Sąd Administracyjny podziela taką wykładnię przepisu. Podkreśla również, że obie wymienione okoliczności "trwałość opuszczenia" i "dobrowolność opuszczenia" powinny wystąpić łącznie do uznania spełnienia przesłanki opuszczenia lokalu na użytek wymienionego przepisu. Podnosząc zarzut naruszenia przepisu prawa materialnego z art. 15 ust. 2 ustawy skarżący kasacyjnie nie przedstawił innej interpretacji tego przepisu. Wobec nie podzielenia trafności zarzutu kasacyjnego dotyczącego naruszenia przepisów postępowania związanej z ustaleniem stanu faktycznego sprawy niezasadne jest też zarzut naruszenia przepisu materialnego z art. 15 ust. 2 ustawy poprzez jego błędną wykładnie bądź nieprawidłowe zastosowanie. Ustalenia faktyczne sprawy dały uzasadnioną podstawę do przyjęcia, że nie ustały związki K. W. z lokalem w S., czyli zabrakło opuszczenia tego lokalu. Nie uznając trafności podniesionych zarzutów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.