I C 199/24
Sądy powszechne2024-06-05
Sygnatura
I C 199/24
Data orzeczenia
2024-06-05
Rodzaj
SENTENCE
Sędziowie
Krzysztof Lisek (PRESIDING_JUDGE)
Treść orzeczenia
<p>Sygn. akt I C 199/24</p>
<div>
<h2>WYROK</h2>
<h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5>
<p>Dnia 5 czerwca 2024 r.</p>
<p>Sąd Okręgowy w Krakowie I Wydział Cywilny</p>
<p>w składzie następującym:</p>
<p>Przewodniczący : SSO Krzysztof Lisek</p>
<p>Protokolant: starszy sekretarz Justyna Kowalska</p>
<p>po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2024 r. w Krakowie</p>
<p>na rozprawie</p>
<p>sprawy z powództwa Raiffeisen <span class="anon-block"> Bank (...)</span> w <span class="anon-block">W.</span>
</p>
<p>przeciwko <span class="anon-block">A. P. (1)</span>, <span class="anon-block">A. P. (2)</span>
</p>
<p>o zapłatę</p>
<p>1.
umarza postępowanie w zakresie roszczenia ujętego w punkcie II pozwu;</p>
<p>2.
zasądza od pozwanych <span class="anon-block">A. P. (1)</span> i <span class="anon-block">A. P. (2)</span> na rzecz strony powodowej Raiffeisen <span class="anon-block"> Bank (...)</span> w <span class="anon-block">W.</span> kwotę 370.351,20 zł. (trzysta siedemdziesiąt tysięcy trzysta pięćdziesiąt jeden złotych 20/100) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 31-10-2023 r. do dnia 7-02-2024;</p>
<p>3.
oddala powództwo w pozostałej części;</p>
<p>4.
zastrzega , że strona pozwana ma prawo powstrzymać się ze spełnieniem świadczenia ujętego w pkt 1 wyroku do czasu zaoferowania przez stronę powodową kwoty: 100.238,92 zł. i 85.928,14 CHF lub zabezpieczenie roszczenia o ich zwrot;</p>
<p>5.
zasądza od pozwanych na rzecz strony powodowej kwotę 21.485,77 zł. (dwadzieścia jeden tysięcy czterysta osiemdziesiąt pięć złotych 77/100) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia prawomocności wyroku do dnia zapłaty;</p>
<p>6.
zwraca stronie powodowej kwotę 1934 zł. tytułem zwrotu części opłaty sądowej w związku z cofnięciem pozwu.</p>
<p>_________________________</p>
<p>
<em>
<!-- -->SSO Krzysztof Lisek</em>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Sygn. akt I C 199/24</strong>
</p>
</div>
<div>
<h2>UZASADNIENIE</h2>
<p>
<strong>
<!-- -->wyroku </strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Sądu Okręgowego w Krakowie</strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->W pozwie</strong> strona powodowa <strong>
<!-- -->Raiffeisen <span class="anon-block"> Bank (...)</span> w <span class="anon-block">W.</span> Oddział w Polsce z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span>
</strong> wniosła o zasądzenie solidarnie (ew. łącznie, ew. częściach równych ew. in solidum) od pozwanych <span class="anon-block">A. P. (1)</span> i <span class="anon-block">A. P. (2)</span> kwoty:</p>
<p>7.
450.640 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 31-10-2023 r. do dnia zapłaty (zwrot kapitału);</p>
<p>8.
78.557,86 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 31-10-2023 r. do dnia zapłaty (zmiana wysokości świadczenia pieniężnego na skutek waloryzacji sądowej za okres od wypłaty kredytu do 28-09-2022 r.) oraz zmianę na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 358(1);art. 358(1) § 3)">art. 358(1) par 3 k.c.</a> wysokości świadczenia pieniężnego wypłaconego kapitału;</p>
<p>9.
kosztów postępowania – w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.</p>
<p>Argumentując swoje żądanie <strong>
<!-- -->bank</strong> powołał się na zawarcie z pozwanymi umowy kredytu, w wykonaniu której wypłacił na ich rzecz kwotę kapitału kredytu . Wskazał też, że pozwani złożyli przeciwko niemu pozew o ustalenie nieważności umowy kredytu. Dodatkowa kwota stanowi waloryzacje, która jest uzasadniona zmianą siłą nabywczej pieniądza w okresie korzystania przez pozwanych z kapitału.</p>
<p>W piśmie z dnia 4-06-2024r. pełnomocnik powoda cofnął roszczenie ujęte w pkt II pozwu.</p>
<p>
<span class="underline">
<!-- -->Pozew: k. 3 </span>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->W replice pozwani</strong> wnieśli o oddalenie powództwa w całości oraz wnieśli o zasądzenie na ich rzecz do zwrotu kosztów postępowania – w tym kosztów zastępstwa procesowego. Podali, że roszczenie strony powodowej jest bezzasadne. <strong>
<!-- -->Podnieśli również zarzuty: </strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->
- potrącenia kwoty 17.367,68 CHF na którą składają się kwoty 14.889,41 CHF (suma należności w CHF za okres 28-20-2022 do 28-09-2023) oraz 2478,27 CHF (suma należności w CHF za okres 27-10-2023 do 28-12-2023) . Wskazali, że roszczenie o zapłatę 14.889,41 CHF stało się wymagalne 31-10-2023 stąd do potrącenia należy wziąć kurs CHF 4,<span class="anon-block"> (...)</span>, a roszczenie o zapłatę 2478,27 CHF stało się wymagalne 6-02-2024 stąd do potrącenia należy wziąć kurs 4,<span class="anon-block"> (...)</span>. W wyniku potrącenia wierzytelność Banku uległa umorzeniu o 80.323 zł. do kwoty 370.317 zł. </strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->-zatrzymania do czasu zaoferowania kwoty 100.238,92 zł. i 103.295,82 zł. albo zabezpieczenia roszczenia o zwrot ww kwot. </strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->- przedawnienia. </strong>
</p>
<p>
<span class="underline">
<!-- -->Replika na pozew: k. 74; </span>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Sąd ustalił następujący stan faktyczny. </strong>
</p>
<p>W dniu 21-01-2008 r. <span class="anon-block">A. P. (1)</span>, <span class="anon-block">Z. P.</span>, <span class="anon-block">A. P. (2)</span>, <span class="anon-block">M. P.</span> zawarli z poprzednikiem prawny strony pozwanej <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> Oddział w Polsce z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span> umowę o kredyt hipoteczny nr <span class="anon-block"> (...)</span>. W przedmiotowej umowie strony ustaliły m.in., że:</p>
<p>- Kredyt jest indeksowany do waluty obcej CHF. Bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy kwotę 450.640 zł (§ 2 ust. 1 umowy).</p>
<p>- Kredyt przeznaczony jest na zakup domu (§ 2 ust. 2 umowy),</p>
<p>- Raty kredytu oraz inne należności związane z kredytem pobierane miały być z rachunku bankowego wskazanego w treści pełnomocnictwa, stanowiącego załącznik do umowy. Kredytobiorca zobowiązany był do utrzymywania wystarczających środków na ww. rachunku, uwzględniając możliwe wahania kursowe w przypadku kredytów indeksowanych do waluty obcej (§ 6 ust. 6 umowy).</p>
<p>- Integralną częścią umowy kredytu stanowił Regulamin kredytu hipotecznego (§ 15 umowy).</p>
<p>- Według § 2 pkt 12) regulaminu tabela to tabela kursów walut obcych obowiązująca w banku.</p>
<p>- Stosownie do § 7 ust. 4 regulaminu w przypadku kredytów indeksowanych do waluty obcej, wypłata kredytu następuje w złotych według kursu nie niższego niż kurs kupna zgodnie z tabelą obowiązującą w momencie wypłaty środków z kredytu. W przypadku wypłaty kredytu w transzach, stosuje się kurs nie niższy niż kurs kupna zgodnie z tabelą obowiązującą w momencie wypłaty poszczególnych transz. Saldo zadłużenia z tytułu kredytu wyrażone jest walucie obcej i obliczane jest wg kursu stosowanego przy uruchomieniu kredytu. W przypadku wypłaty kredytu w transzach, saldo zadłużenia z tytułu kredytu obliczane jest wg kursów stosowanych przy wypłacie poszczególnych transz.</p>
<p>- W przypadku kredytów indeksowanych do waluty obcej, raty kredytu podlegające spłacie wyrażone są w walucie obcej i w dniu wymagalności raty kredytu pobierane są z rachunku bankowego wg kursu sprzedaży zgodnie z tabelą obowiązującą w banku na koniec dnia roboczego poprzedzającego dzień wymagalności raty spłaty kredytu (§ 9 ust. 2 pkt 1 regulaminu).</p>
<p>- Zgodnie z § 14 ust. 1 regulaminu bank na wniosek kredytobiorcy mógł wyrazić zgodę na zmianę waluty kredytu</p>
<p>
<strong>
<!-- -->dowód:</strong>
<em>
<!-- --> umowa kredytu hipotecznego, k. 28-30.; regulamin na płytce CD k. 185-189</em>
</p>
<p>Pozwani wnieśli przeciw bankowi pozew datowany na 27-03-2018, przy czym żądanie objęte pozwem zostało skonstruowane przy założeniu ważności umowy.</p>
<p>Pismem z dnia 4-03-2022 Pozwani zmodyfikowali powództwo wnosząc o ustalenie nieważności umowy kredytu wnosząc jednocześnie o zapłatę kwoty 100.238,92 zł. i 85.928,14 CHF tytułem zwrotu dokonanych spłat.</p>
<p>Wcześniej , pismem z dnia 1-07-2021 pozwani wnieśli o zapłatę kwoty : 27.732,38 zł. i 48.272,23 CHF oraz 72.506,54 zł. z powołaniem się na nieważność umowy kredytu.</p>
<p>Wyrokiem z dnia 13-11-2023 III C 2701/22 Sąd Okręgowy Warszawa – Praga w Warszawie ustalił nieważność umowy o kredyt hipoteczny nr <span class="anon-block"> (...)</span> zasądzając na rzecz kredytobiorców kwoty 100.238,92 zł. i 85.928,14 CHF z odsetkami ustawowymi od dnia 28-20-2023r.</p>
<p>
<strong>
<!-- -->
<em>
<!-- -->Dowód: </em>
</strong>
<em>
<!-- -->pozew k. 40v, pismo k. 52, 120</em>
</p>
<p>Strona powodowa wezwała pozwanych do zapłaty kwoty 450.640 zł. w terminie do 30-10-2023r.</p>
<p>
<strong>
<!-- -->
<em>
<!-- -->Dowód: </em>
</strong>
<em>
<!-- -->wezwanie do zapłaty k 34.</em>
</p>
<p>Pismem z dnia 25-10-2023 pozwani wezwali Bank do zapłaty kwoty 14.889,41 CHF wyznaczając termin 3 dni. Pismo zostało odebrane w dniu 27-10-2023.</p>
<p>Pismem z dnia 29-01-2024r. pozwani wezwali Bank do zapłaty kwoty 2.478,27 CHF wyznaczając termin 3 dni. Pismo zostało odebrane w dniu 31-01-2024r.</p>
<p>Pismem z dnia 2-11-2023r. pozwani oświadczyli o potrąceniu kwoty 14.889,41 CHF z kwotą 450.640 zł. Pismo zostało doręczone 3-11-2023r.</p>
<p>Pismem z dnia 6-02-2024r. pozwani oświadczyli o potrąceniu wierzytelności w kwocie 2.478,27 CHF oraz skorzystaniu z prawa zatrzymania co do kwot 100.238,92 zł. i 103.295,82 CHF.</p>
<p>
<strong>
<!-- -->
<em>
<!-- -->Dowód: </em>
</strong>
<em>
<!-- -->pismo k. 122-123, 124-125, 126-127, 128-129, dowód śledzenia przesyłki </em>
</p>
<p>Kwota kredytu została wypłacona 450.640 zł.</p>
<p>Kredytobiorcy tytułem spłaty uiścili na rzecz banku kwoty: 100.238,92 zł. i 103.295,82 CHF.</p>
<p>
<strong>
<!-- -->
<em>
<!-- -->Dowód: </em>
</strong>
<em>
<!-- -->wyliczenia strony powodowej k.37-38, dokumenty k. 97-104</em>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Powyższy stan faktyczny</strong> tutejszy Sąd ustalił w oparciu o znajdujące się w aktach dowody z dokumentów. Na tej podstawie stwierdzony został fakt zawarcia umowy, okoliczności jej zawarcia, treść oraz sposób realizacji.</p>
<p>Pozostałe dowody nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia.</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Sąd zważył co następuje:</strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Zdaniem Sądu umowa kredytu jest dotknięta wadami, które mogą rzutować na jej ważność.</strong>
</p>
<p>W przedmiotowej sprawie została zawarta umowa o kredyt <strong>
<!-- -->
waloryzowany </strong>kursem franka szwajcarskiego CHF. Konstrukcja kredytu była taka, że kredyt miał zostać faktycznie wypłacony w złotych (musiał być zgodnie z umową wypłacony w PLN), następnie dla celów ustalenia wysokości zobowiązania - przeliczony na walutę CHF – która to operacja prowadziła do ustalenia wysokości zobowiązania kredytobiorców – od kwoty zobowiązania wyrażonej w CHF miały być liczone odsetki. Przeliczenia miały być dokonywane w oparciu o tabele kursów waluty, arbitralnie ustalanych przez bank.</p>
<p>Kredytobiorcy przedstawiony taki wzór umowy, nie ma dowodu na to, że było to przedmiotem negocjacji.</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Dokonując analizy charakteru zawartej pomiędzy stronami umowy, w świetle brzmienia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 65;art. 65 § 1;art. 65 § 2)">art.65 par 1 i 2 k.c.</a> należy uwypuklić cel przedmiotowej umowy. Kredytobiorca zainteresowany był uzyskaniem środków w polskiej walucie, kredyt miał być wypłacony w PLN i tak samo kredyt miał być spłacany w tejże walucie. W kontekście powyższego, waluta franka szwajcarskiego miała charakter waloryzacyjny. Stąd tej umowy nie można kwalifikować jako umowy stricte walutowej (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 września 2020 r. sygn.. akt I CSK 556/18). </strong>
</p>
<p>Zdaniem Sądu nie ma podstaw do kwestionowania (co do zasady) możliwości zawierania umów waloryzowanych walutą obcą (w dacie zawarcia przedmiotowej umowy), umowy takie nie były sprzeczne z zasadą walutowości, z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 69)">art 69 ustawy prawo bankowe</a> i zasadą swobody umów – <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 353(1))">art. 353(1) k.c.</a> Zawieranie takich umów było dopuszczalne (vide Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 stycznia 2016 r. I CSK 1049/14, Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 lipca 2017 r. II CSK 803/16).</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Istnieją podstawy do stwierdzenia, że klauzule – na podstawie których dochodziło do przeliczenia wypłaconej i spłacanej w złotówkach kwoty kredytu na CHF według kursu z tabeli Banku oraz klauzule waloryzacyjne (w związku z obciążeniem powodów nieograniczonym ryzykiem) – są klauzulami abuzywnymi - <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1))">art. 385<sup>
<!-- -->1</sup>.kc.</a>
</strong> :</p>
<p>- <span class="underline">
<!-- -->kredytobiorca posiadał status konsumenta</span>: umowa nie była związana bezpośrednio z działalnością zawodową lub gospodarczą kredytobiorców (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 22(1))">art. 22<sup>
<!-- -->1</sup>. K.c.</a>
</p>
<p>- <span class="underline">
<!-- -->warunki umowy nie zostały wynegocjowane:</span> warunki umowy poza wybraniem kwoty, waluty , w ograniczonym zakresie terminu spłaty kredytu – były nienegocjowane (indywidualnie uzgadniane). Bank sformułował treść umowy , regulamin i kredytobiorca mógł wyłącznie podpisać umowę lub zrezygnować z jej zwarcia (został doręczony powodom wzór umowy).</p>
<p>- <span class="underline">
<!-- -->treść umowy wskazuje, że bank w sposób arbitralny ustalał wysokość kursu po którym dokonane były przeliczenia.</span> Algorytm przeliczenia wypłaconego w złotych kredytu i spłaconych złotych rat, odwołujący się do tabeli kursowej banku, rażąco ukształtował prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Rażące naruszenie interesów konsumenta oznacza nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków wynikających z umowy na jego niekorzyść, skutkującą niekorzystnym ukształtowaniem jego sytuacji ekonomicznej oraz jego nierzetelnym traktowaniem. Odwołanie do kursów walut zawartych w "Tabeli kursów" banku oznacza naruszenie równorzędności stron umowy przez nierównomierne rozłożenie uprawnień i obowiązków między partnerami stosunku obligacyjnego. Ukształtowane jednostronnie w umowie kredytowej w drodze postanowienia zaczerpniętego z wzorca umowy przez bank uprawnienie do ustalania kursu waluty nie może być dowolne, tj. nie doznawać żadnych ograniczeń w postaci skonkretyzowanych, obiektywnych kryteriów zmian stosowanych kursów walutowych. Należy je ocenić jako element treści umowy skutkujący nierównomiernym rozkładem praw i obowiązków stron umowy kredytowej, prowadzący do naruszenia interesów konsumenta, w tym przede wszystkim interesu ekonomicznego, odpowiadającego wysokości poszczególnych rat kredytu. W tym zakresie istotne znaczenie należy także przypisać wymaganiu właściwej przejrzystości i jasności postanowienia umownego, czyli odpowiedzi na pytanie, <strong>
<!-- -->czy zawarta umowa wskazuje w sposób jednoznaczny powody i specyfikę mechanizmu przeliczania waluty, tak by konsument mógł przewidzieć, na podstawie transparentnych i zrozumiałych kryteriów, wynikające dla niego z tego faktu konsekwencje ekonomiczne </strong>(tak: Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 listopada 2019 r. V CSK 347/18. <strong>
<!-- -->W przedmiotowej sprawie z treści umowy wynikało wyłącznie , że przeliczenia nastąpią w oparciu o kurs ustalany przez bank. Nie wskazano żadnych jednoznacznych wytycznych w oparciu o które kurs ten miałby zostać wyznaczany. </strong>Oceny, czy postanowienie umowne jest niedozwolone (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1)">art. 385<sup>
<!-- -->1</sup> § 1 k.c.</a>), dokonuje się <strong>
<!-- -->według stanu z chwili<span class="underline">
<!-- --> zawarcia umowy.</span>
</strong> (Tak: Uchwała Sądu Najwyższego 7 sędziów z dnia 20 czerwca 2018 r. III CZP 29/17). W chwili zawarcia umowy istniał taki stan , że kredyt musiał być wypłacony w złotych (jednocześnie przewalutowany w oparciu o kurs ustalany przez bank). W świetle chwili na którą ocenia się abuzywność postanowień umowy , <span class="underline">
<!-- -->nie ma znaczenia wejście w życie ustawy tzw antyspreadowej </span>(USTAWA z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw<span class="underline">
<!-- -->) czy też zmiany regulaminów po dacie zawarcia umowy kredytu, podpisywanie aneksów, w szczególności, że kredytobiorcy podpisując aneksy na pewno nie byli świadomi abuzywności postanowień umowy.</span> Powyższe prowadzi do uznania, że postanowienia umowy , umożliwiały pozwanemu arbitralne ustalenie kursu wymiany waluty, a więc arbitralne ustalenie wysokości zobowiązania kredytobiorcy. Zarzuty, że de facto bank zastosował rynkowe kursy, albo, że warunki rynkowe wymuszały na banku stosowanie rynkowych kursów, nie mają znaczenia w świetle tego, iż ocena abuzywności następuje na chwilę zawarcia umowy <strong>
<!-- -->- chodzi więc o samą możliwość naruszenia interesów konsumenta , na skutek zapisu umowy umożliwiającego dowolne (nieograniczone) ustalenie kursu – a nie o to czy bank w konsekwencji zawartej umowy, ustalał czy nie kursy na poziomie rynkowym</strong>. W umowie wskazano wyłącznie, że kurs zostanie ustalony w oparciu o tabele ustalane przez bank. Nie określono żadnych konkretnych wytycznych ani ograniczeń związanych z powyższymi czynnościami banku. Zarząd banku , na podstawie tak sformułowanych przepisów, w każdej chwili mógł podjąć dowolną decyzję co do wyznaczenia kursu waluty i tym samym określenia wysokości zobowiązania kredytobiorców. To czy ta decyzja w świetle warunków rynkowych byłaby racjonalna (i tym samym w jakimś stopniu ta racjonalność działania banku chroni klienta), nie ma znaczenia. Istotnym jest wyłącznie to, że od decyzji banku (nieograniczonej w żaden sposób umową) zależy kurs waluty i wysokość zobowiązania kredytobiorcy.</p>
<p>- <span class="underline">
<!-- -->odnośnie do kwestii klasyfikacji postanowień umowy</span> dotyczących kursu wymiany waluty oraz waloryzacji, opierając na orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości – jako najbardziej miarodajnym (wyrok z 3-10-2019, C-260/18 pkt 44) należy uznać, że <span class="underline">
<!-- -->klauzule te określają przedmiot główny umowy kredytu.</span> , przy czym postanowienia te nie były sformułowane jednoznacznie (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1))">art. 385<sup>
<!-- -->1</sup>.kc.</a> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (§ 1)">§ 1. K.c.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 4;art. 4 ust. 2)">art. 4 ust 2</a> dyrektywy). Jak wskazał Trybunału Sprawiedliwości w wyroku z dnia 20 września 2018 r. C-51/17: W tym względzie, w kontekście umów kredytu denominowanego w walucie obcej, z orzecznictwa Trybunału wynika, że <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 4;art. 4 ust. 2)">art. 4 ust. 2</a> dyrektywy 93/13 należy interpretować w ten sposób, iż wymogu, zgodnie z którym warunek umowny musi być wyrażony prostym i zrozumiałym językiem, nie można zawężać tylko do zrozumiałości tych warunków pod względem formalnym i gramatycznym (zob. podobnie wyrok z dnia 20 września 2017 r., <span class="anon-block">A.</span> i in., C-186/16, EU:C:2017:703, pkt 44 i przytoczone tam orzecznictwo). Jeżeli chodzi o kredyty w walucie obcej, takie jak te w postępowaniu głównym, należy podkreślić, jak przypomniała <span class="anon-block"> (...)</span> ds. Ryzyka Systemowego w zaleceniu <span class="anon-block"> (...)</span> z dnia 21 września 2011 r. dotyczącym kredytów w walutach obcych (Dz.U. 2011, C 342, s. 1), że <strong>
<!-- -->instytucje finansowe muszą zapewniać kredytobiorcom informacje wystarczające do podejmowania przez kredytobiorców świadomych i rozważnych decyzji oraz powinny wyjaśniać co najmniej, jak na wysokość raty kredytu wpłynęłyby silna deprecjacja środka płatniczego państwa członkowskiego, w którym kredytobiorca ma miejsce zamieszkania lub siedzibę, i wzrost zagranicznej stopy procentowej</strong> (Zalecenie A - Świadomość ryzyka wśród kredytobiorców, pkt 1) (wyrok z dnia 20 września 2017 r., <span class="anon-block">A.</span> i in., C-186/16, EU:C:2017:703, pkt 49). Konkretniej, po pierwsze, kredytobiorca musi zostać jasno poinformowany, że podpisując umowę kredytu denominowanego w walucie obcej ponosi pewne ryzyko kursowe, które z ekonomicznego punktu widzenia może okazać się dla niego trudne do udźwignięcia w przypadku spadku wartości waluty, w której otrzymuje wynagrodzenie w stosunku do waluty obcej, w której kredyt został udzielony. Po drugie, przedsiębiorca, w niniejszym przypadku instytucja bankowa, musi przedstawić ewentualne wahania kursów wymiany i ryzyko wiążące się z zaciągnięciem kredytu w walucie obcej (zob. podobnie wyrok z dnia 20 września 2017 r., <span class="anon-block">A.</span> i in., C-186/16, EU:C:2017:703, pkt 50). Wreszcie, jak stanowi motyw dwudziesty dyrektywy 93/13, konsument powinien mieć faktycznie możliwość zapoznania się ze wszystkimi warunkami umowy. Bowiem dostarczona w stosownym czasie przed zawarciem umowy informacja o warunkach umowy i jej skutkach ma fundamentalne znaczenie dla konsumenta, ponieważ to w szczególności na podstawie tej informacji konsument podejmuje decyzję, czy zamierza związać się w umowie warunkami sformułowanymi uprzednio przez przedsiębiorcę (zob. podobnie wyrok z dnia 30 kwietnia 2014 r., <span class="anon-block">K.</span> i <span class="anon-block">K. R.</span>, C-26/13, EU:C:2014:282, pkt 70 i przytoczone tam orzecznictwo). <strong>
<!-- -->W przedmiotowej sprawie bank nie przedstawił kredytobiorcy , poza treścią umowy i regulaminu, żadnych dodatkowych informacji <span class="underline">
<!-- -->dotyczących sposobu ustalania kursów walut</span> oraz należy uznać, że w sposób niewystarczający i niewłaściwy konsument został poinformowany o możliwości zmiany tych kursów, wpływu na wysokość zobowiązania oraz ryzyku związanym z zawarciem przedmiotowej umowy. Odnośnie do kwestii informacji o ryzyku kursowym, oczywistym jest, że kredytobiorca miał świadomość tego, że kursy się zmieniają, po przeczytaniu umowy przeciętny konsument musiał mieć świadomość, że kursy waluty, które będą brane do przeliczeń – będą miały wpływ na wysokość zobowiązania. W tym miejscu należy podnieść, że pouczenie o ryzyku kursowym ma nie tylko na celu wskazanie na powyższą okoliczność, ale ma na celu uzmysłowienie kredytobiorcy niebezpieczeństw, które się wiążą z zaciągnięciem kredytu waloryzowanego walutą obcą i ma umożliwić dokonanie przez kredytobiorcę kalkulacji opłacalności zaciągnięcia takiego kredytu w kontekście prawdopodobieństwa nieograniczonej zmiany kursu waluty obcej. Informacje zawarte w umowie, oświadczeniach otrzymanych od pracownika banku, nie odpowiadały ww standardom. W związku z powyższym należy uznać, że postanowienia umowy kredytu, dotyczące ryzyka walutowego - było sformułowane niejednoznacznie. </strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->
Abuzywności postanowień dotyczących waloryzacji można dopatrywać się również w braku ograniczenia ryzyka walutowego kredytobiorcy. Skoro Bank jest zabezpieczony przed ryzykiem (poprzez transakcje kupna/sprzedaży waluty w momencie wypłaty i spłaty kredytu oraz prowadzenie odpowiedniej polityki finansowej), postanowienie umowne, które naraża kredytobiorcę na nieograniczone ryzyko wynikające ze zmiany kursu (nie zawiera żadnego mechanizmu ograniczenia ryzyka) – jest sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumenta. Podnieść należy, że nawet przy założeniu, że rozliczenia dokonywane są w odniesieniu do średniego kursu NBP czy inaczej jednoznacznie ustalonego (czyli nie występuje kwestia arbitralnego kursu – a poza sporem jest, że nie w tym jest problem jeżeli chodzi o kredyty frankowe), konstrukcja umowy jest taka, że istotna zmiana kursu waluty obcej
<span class="underline">
<!-- -->
(przy stabilnej sytuacji finansowej w kraju</span>
) prowadzi do stanu gdy wysokość zobowiązania (saldo kredytu/kapitału do spłaty w PLN), po wielu latach spłaty kredytu - wzrasta do wysokości znacznie przekraczającej wysokość udzielonego kredytu (czyli wysokość kredytu zwiększa się mimo dokonanej spłaty). Oczywiście Sąd jest świadomy tego, że spadek kursu spowoduje, iż kredytobiorca będzie w korzystniejszej sytuacji – zarobi na tym (saldo zmniejszy się). Istnieje więc tu pewien element losowy/hazardowy. Taka umowa stanowi de facto zakład o to jaka będzie wysokość kursu waluty w przyszłości. Ww konstrukcja zbliża tą umowę do transakcji spekulacyjnej, która polega na nabyciu produktu po korzystnej cenie i odsprzedaniu go za wyższą cenę. Głównym motywem takiej transakcji jest więc przewidywanie co do przyszłego wzrostu ceny dobra, a cechą charakterystyczną spekulacji jest podejmowanie ryzyka, które wiąże się z problematycznym przewidywaniem przyszłości. Sąd nie twierdzi, że przedmiotowy kredyt stanowił stricte instrument spekulacyjny albowiem motywacją kredytobiorców nie było nabycie tego produktu
<span class="underline">
<!-- -->
w celu zarządzenia ryzykiem,</span>
jak również kredytobiorcy nie mogli tym produktem obracać, przy czym kredytobiorcy zostali postawieni w podobnej sytuacji jak osoby nabywające produkty spekulacyjne – będąc nieświadomymi ryzyka wiążącego się z umową.
<span class="underline">
<!-- -->
Przypomnieć należy, że celem waloryzacji było zabezpieczenie przed zmianą wartości PLN, a w konsekwencji zawarcia przedmiotowej umowy, wprowadzono element spekulacyjny , który w dłuższym przedziale czasowym całkowicie wypaczał wskazany wyżej cel albowiem dzisiaj jest jasnym, że do istotnych wahań kursów w czasie trwania umowy musiało dojść. Przy produktach stricte spekulacyjnych klient obraca tymi produktami i w taki sposób zabezpiecza swoją pozycję. </span>
W przypadku kredytów konsumenckich, zawieranych na kilkadziesiąt lat, które miały służyć finansowaniu mieszkań, a wysokość zobowiązania stanowiła istotne obciążenie finansowe konsumentów – konsumenci zawierali umowy oczekując bezpiecznego (czyli z dodatkowym zabezpieczeniem wartości PLN), a nie (quasi) spekulacyjnego produktu. Wybór kredytu waloryzowanego CHF był podyktowany niższą ratą i oprocentowaniem oraz (reklamowaną jako) bezpieczną walutą, ale właśnie dlatego, że w rozumieniu kredytobiorcy skoro będzie spłacał niższą ratę, to zachowa zdolność kredytową (jest to bezpieczniejsze w dłuższej perspektywie czasowej). W latach 2005-2009, umowa kredytu nie była identyfikowana ze spekulacją, a skąpe informacje o ryzyku kursowym, sprowadzające się do uświadomienia zmienności kursów (zmiana raty i wysokości zobowiązania), nie były wystarczające do zorientowania się przez konsumentów na jakie ryzyko są narażeni podpisując umowy waloryzowane kursem CHF. Stąd też w strategii marketingowej banków pojawia się narracja o stabilności kursów, bezpieczeństwie produktów szwajcarskich, masowości nabywania tych produktów itd. Wydaje się, że w relacjach konsumenckich, w przypadku umów kredytów, pożyczek długoterminowych, udzielanych na zakup mieszkań, z takim elementem (quasi) spekulacyjnym, należało oczekiwać wprowadzenia do umowy mechanizmów ograniczających ryzyko ponoszone przez konsumenta, w związku z nieograniczoną możliwością zmiany kursu waluty. Sama ewentualna możliwość wnioskowania o zmianę waluty kredytu nie czyni zadość powyższemu postulatowi albowiem takie przewalutowanie dla kredytobiorcy ma sens wyłącznie wtedy gdy kredytobiorca dokona tego przed zmianą kursu, a więc dotyczy to niewielkiej liczby konsumentów , która specjalizuje się w zagadnieniach związanych z rynkiem finansowym. </strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Powyższa argumentacja wskazuje abuzywność postanowień dotyczących waloryzacji kwoty kredytu. </strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->W uzasadnieniu wyroku w sprawie sygn. akt I ACa 587/20 Sąd Apelacyjny w Krakowie I Wydział Cywilny wskazał, że:
<em>
<!-- -->Aby jednak takie klauzule waloryzacyjne mieściły się w granicach zakreślonych przez <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385)">art. 385</a>[1] <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (§ 1;§ 1 zd. 1)">§ 1 zd. 1 k.c.</a>
<span class="underline">
<!-- -->muszą one zostać skonstruowane w taki sposób, aby zabezpieczały konsumenta przed niczym nieograniczonym wzrostem ich zobowiązania będącym pochodną kursu arbitralnie wybranej waluty obcej w stosunku do złotówki, bez jakiegokolwiek powiązania z faktyczną utratą realnej siłą nabywczą złotówki wynikającą z inflacji</span>
. Waloryzacja mieszcząca się w granicach zakreślonych przez <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385)">art. 385</a>[1] <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (§ 1;§ 1 zd. 1)">§ 1 zd. 1 k.c.</a> ma bowiem zabezpieczać przed utratą realnej siły nabywczej waluty zobowiązania, a nie stanowić mechanizmu do niczym nieograniczonego zwiększania zobowiązania konsumenta.</em>
</strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Odwołać należy się również do poglądu wyrażonego w Wyroku Trybunału Sprawiedliwości z dnia 10 czerwca 2021 r. C-776/19 , w którym Trybunał wskazał, iż w przypadku kredytów denominowanych walutą obcą obie strony ponoszą ryzyko, z tym, że ryzyko ponoszone przez przedsiębiorcę jest ograniczone , a konsumenta nie. W konsekwencji możliwa jest ocena niedochowania wymogu dobrej wiary i istnienia znaczącej nierównowagi w rozumieniu art. 3 ust. 1 dyrektywy 93/13 ( w zakresie dysproporcji ryzyka ponoszonego przez strony). </strong>
</p>
<p>Reasumując, nie budzi wątpliwości, że gdyby bank potraktował konsumenta w sposób sprawiedliwy i słuszny, umożliwił negocjacje ww postanowień (oczywiście po przekazaniu pełnej informacji co do ryzyka kursowego skutkującego taką jak obecnie sytuacją<span class="underline">
<!-- -->), to nie mógłby racjonalnie oczekiwać, iż konsument ww warunek przyjąłby w drodze negocjacji. </span>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->
<span class="underline">
<!-- -->Odnosząc się do skutków uznania ww klauzul za abuzywne</span>
, wskazać należy, że:</strong>
</p>
<p>- zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1))">art. 385<sup>
<!-- -->1</sup>
</a>. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (§ 2)">§ 2. k.c.</a> Jeżeli postanowienie umowy zgodnie z § 1 nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie. Mając na uwadze charakter klauzul abuzywnych, zdaniem Sądu umowa nie może dalej obowiązywać (być wykonana) bez tych postanowień:</p>
<dl>
<dt>⚫</dt>
<dd>
<p>
<span class="underline">
<!-- -->Po pierwsze</span> jeżeli przyjęlibyśmy, że eliminujemy z umowy wyłącznie postanowienie dotyczące przeliczenia kursów waluty przy wypłacie kredytu , de facto pozostawiając waloryzację (waloryzacja określa istotę i naturę przedmiotowej umowy) to mielibyśmy do czynienia z sytuacją kiedy wciąż mamy kredyt waloryzowany walutą obcą, natomiast nie mamy uzgodnionego kursu przeliczeniowego, według którego będzie ustalana wysokość zobowiązania pozwanych. Doszłoby do sytuacji gdy wypłacana kwota z uwagi na brak przelicznika nie będzie mogła być skorelowana z kwotą kredytu wskazanego w umowie oraz brak będzie korelacji pomiędzy kwotą zobowiązania a spłatami dokonywanymi w PLN. W takim przypadku umowa będzie niewykonalna albowiem mechanizm waloryzacji nie będzie mógł być zastosowanym, a tym samym nie zostanie określona wysokość świadczenia.</p>
</dd>
<dt>⚫</dt>
<dd>
<p>
<span class="underline">
<!-- -->
Po drugie</span>: z uwagi na brak adekwatnych pouczeń o ryzyku walutowym oraz takie sformułowanie postanowienia waloryzacyjnego, które nie zawiera żadnego ograniczenia ryzyka po stronie konsumenta (zdaniem Sądu takie postanowienie kształtuje prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy)- rozważyć należy eliminację całej waloryzacji z umowy (jako postanowienia abuzywnego). Odnośnie możliwości utrzymania stosunku prawnego po wyeliminowania waloryzacji , podnieść należy, że umowa jest skonstruowana w ten sposób (zarówno denominowana jak i indeksowana), że w trakcie trwania umowy zobowiązanie konsumenta jest wyrażone w CHF. Wszelkie koszty umowy, wynagrodzenie banku , w tym odsetki odnoszą się do kwoty zobowiązania w CHF. Intencją stron było aby oprocentowanie odnosiło się do zobowiązania wyrażonego w CHF. Stąd uzasadniony jest wniosek, że konstrukcja umowy przewidywała silne związanie postanowień odsetkowych z waloryzacją. Inaczej mówiąc strony nigdy nie zawarły by umowy złotówkowej przy odsetkach LIBOR. Wydaje się , że operacja usunięcia waloryzacji z umowy, przy pozostawieniu odsetek w wysokości LIBOR doprowadzi do przekształcenia przedmiotowej umowy w stopniu wykraczającym ponad uprawnienia wynikające z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1;art. 385(1) § 2)">art. 385<sup>
<!-- -->(
1)</sup> par 1 i 2 k.c.</a>
</p>
</dd>
<dt>⚫</dt>
<dd>
<p>
<span class="underline">
<!-- -->Po trzecie</span> wskazać należy , że wątpliwości co do utrzymania w mocy umowy wyrażane są przez Trybunał Sprawiedliwości , który w wyroku z dnia 3 października 2019 r. C-260/18 stwierdził: Z rozważań przedstawionych w pkt 40 i 41 niniejszego wyroku wynika jednak, że jeżeli sąd krajowy uzna, że zgodnie z odpowiednimi przepisami obowiązującego go prawa utrzymanie w mocy umowy bez zawartych w niej nieuczciwych warunków nie jest możliwe, art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 zasadniczo nie stoi na przeszkodzie jej unieważnieniu. Jest tak zwłaszcza wówczas - jak w okolicznościach w postępowaniu głównym - gdy z informacji dostarczonych przez sąd odsyłający, opisanych w pkt 35 i 36 niniejszego wyroku wydaje się wynikać, że unieważnienie klauzul zakwestionowanych przez kredytobiorców doprowadziłoby nie tylko do zniesienia mechanizmu indeksacji oraz różnic kursów walutowych, ale również - pośrednio - do zaniknięcia ryzyka kursowego, które jest bezpośrednio związane z indeksacją przedmiotowego kredytu do waluty. Tymczasem Trybunał orzekł już, że klauzule dotyczące ryzyka wymiany określają główny przedmiot umowy kredytu, takiej jak ta w postępowaniu głównym, <strong>
<!-- -->w związku z czym obiektywna możliwość utrzymania obowiązywania przedmiotowej umowy kredytu wydaje się w tych <span class="underline">
<!-- -->okolicznościach niepewna</span>
</strong> (zob. podobnie wyrok z dnia 14 marca 2019<strong>
<!-- --> r</strong>., <span class="anon-block">D.</span>, C-118/17, EU:C:2019:207, pkt 48, 52 i przytoczone tam orzecznictwo). Sąd Okręgowy uznaje więc , że dokonanie eliminacji klauzuli waloryzacyjnej, prowadziło by do wyeliminowania postanowień głównych umowy, a w konsekwencji do zmiany charakteru prawnego stosunku obligacyjnego i naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 353(1))">art. 353<sup>
<!-- -->1</sup> k.c.</a> wyrażającego zasadę swobody umów. Byłoby sprzeczne z istotą, naturą stosunku zobowiązaniowego, który strony chciały wykreować.</p>
</dd>
<dt>⚫</dt>
<dd>
<p>W przedmiotowej sprawie nie zostały ujawnione <span class="underline">
<!-- -->żadne </span>okoliczności wskazujące na to, że unieważnienie umowy może być niekorzystne dla kredytobiorcy, w szczególności wątpliwe są roszczenia zapłaty przez bank wynagrodzenia z tytułu korzystania z kapitału. Wskazać należy, że w kolizji z sankcją nieważności czynności prawnej, pozostaje konstruowanie roszczeń , analogicznych do tych , które istniały by gdyby czynność prawna była ważna. W związku z powyższym , wyłącznie możliwym jest dochodzenie roszczenia odsetkowego za czas opóźnienia w spełnieniu świadczenia wynikającego z bezpodstawnego wzbogacenia (świadczenia nienależnego). Podnieść jednak należy, że obowiązek zapłaty tzw. wynagrodzenia za korzystanie z kapitału i tak będzie znacznie korzystniejszy dla konsumenta niż dalsze trwanie umowy z uwagi na nieograniczone ryzyko.</p>
</dd>
</dl>
<p>
<strong>
<!-- -->
Niezależnie od kwestii abuzywności postanowień umowy, podstaw nieważności stosunku prawnego można ewentualnie również upatrywać w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58;art. 58 § 2)">art. 58 par 2 k.c.</a> </strong>
<em>
<!-- -->
Nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. </em>Przedmiotowa umowa narusza zasady uczciwego obrotu oraz lojalności wobec kontrahenta. Podnieść należy, że Bank wykorzystując swoją silniejszą pozycję negocjacyjną i deficyt informacyjny po stronie powoda – doprowadził do zawarcia umowy, która jest rażąco niekorzystna dla kredytobiorcy przez pryzmat nieograniczonego ryzyka walutowego. Produkt został przygotowany przez Bank, który korzystając z usług specjalistów z zakresu inwestowania i analityków finansowych , a także uwzględniając politykę, którą ma bank prowadzić (jw.) – zabezpieczył swoją pozycje i nie ponosi proporcjonalnego (do klienta) ryzyka finansowego. Konsument natomiast w żadnym stopniu nie został zabezpieczony przed tym ryzykiem, a należy zwrócić uwagę, że kredyty hipoteczne z uwagi na wysokość zobowiązania i rat, są istotnym obciążeniem budżetów rodzinnych kredytobiorców. Zwrócić należy również uwagę na okoliczności w jakich umowa była oferowana kredytobiorcom. Bank będąc świadom , iż na przestrzeni 23-35 lat nie sposób czynić jakichkolwiek założeń odnośnie do polityki finansowej i gospodarczej Szwajcarii (która to polityka w pierwszej kolejności rzutowała na wysokość kursu) – nie przekazał w rzetelny sposób informacji potrzebnych do zrozumienia przez konsumenta z jakim niebezpieczeństwem związane jest zaciąganie kredytu w walucie obcej. Konsumenci byli nie tyle informowani o ryzyku zmiany kursu, co uspokajani przez przedstawicieli banku, że z uwagi na masowość zaciągania kredytów CHF, stabilność waluty CHF i renomę produktów szwajcarskich – nie muszą obawiać się zaciągania zobowiązania w walucie obcej. Kredyty waloryzowane kursem CHF były oferowane klientom w tym celu aby zabezpieczyć klientów przed zmianami wartości PLN, czyli klient oczekiwał określonej stabilności, tymczasem oferowane produkty zawierały element spekulacyjny , który pozostał w kolizji z ww celem.</p>
<p>
<strong>
<!-- -->
<span class="underline">
<!-- -->Odnośnie do roszczenia o zapłatę</span>
</strong>, wskazać należy, że skutkiem nieważności umowy jest konieczność dokonania rozliczeń (zwrotu spełnionych przez strony świadczeń) zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 410;art. 410 § 1;art. 410 § 2)">art. 410 par 1 i 2 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 405)">art. 405 k.c.</a> – vide uchwała Sądu Najwyższego z dnia 7-05-2021r. sygn. akt III CZP 6/21.</p>
<p>Podnieść należy, że ewentualne zużycie otrzymanej korzyści wyłączało by zwrot korzyści zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 409)">art. 409 k.c.</a> wyłącznie w sytuacji gdyby to zużycie było bezproduktywne, co nie zostało w toku postępowania wykazane.</p>
<p>Przedmiotowe roszczenie nie pozostaje w kolizji z zasadami współżycia społecznego (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 k.c.</a>), nie stanowi nadużycia prawa.</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Bank wypłacił na rzecz kredytobiorcy kwotę</strong>:</p>
<p>
<strong>
<!-- -->- 450.640 zł. </strong>powyższa kwota powinna zostać zwrócona bankowi w ramach wzajemnych rozliczeń<strong>
<!-- -->.</strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- --> Z uwagi na brak solidarności ww kwota podlega zasądzeniu w częściach równych. </strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->
<span class="underline">
<!-- -->Odnośnie do kwestii wymagalności roszczeń.</span>
</strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->W zakresie roszczeń wynikających z nienależnego świadczenia, z uwagi na skutek nieważności umowy ex tunc, roszczenie o zwrot spłaconych / wypłaconych kwot staje się wymagalne z chwilą jego spełnienia. Zgodnie ze stanowiskiem <span class="anon-block"> (...)</span> wyrażonym w uzasadnieniu wyroku z dnia 7-12-2023 r. sygn.. akt C-140/22: pouczenia Sądu oraz oświadczenia kredytobiorców dotyczące świadomości konsekwencji nieważności umowy, nie mogą mieć wpływu na wymagalność roszczeń. </strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->
<span class="underline">
<!-- -->Odnośnie do kwestii przedawnienia roszczenia Banku</span>
, kwalifikując roszczenie jako związane z działalnością gospodarczą , przy uwzględnieniu 3 letniego terminu przedawnienia roszczenie powoda uległo by przedawnieniu z najwcześniej po upływie 3 lat od daty zgłoszenia roszczeń przez konsumenta w związku z nieważnością umowy kredytu. Nie ma podstaw aby w sytuacji wykonywania przez kredytobiorcę umowy, niekwestionowania przez niego postanowień umowy - liczyć bieg terminu przedawnienia od daty wypłacenia środków z kredytu. </strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->W sprawie z powództwa kredytobiorcy, początkowo ci twierdzili o ważności umowy i dochodzili zwrotu nadwyżki. Pierwsze wezwanie do zapłaty oparte o nieważność umowy zostało wystosowane w 2021 r.</strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->W przedmiotowej sprawie należy uwzględnić okoliczność, że w tamtym okresie (lata 2018-2021) istniały bardzo duże rozbieżności w orzecznictwie co do skuteczności umów <span class="anon-block"> (...)</span>, zapadały wyroki „odfrankowujące” umowy, oddalające roszczenia Banków. Podjęta została uchwała przez Sąd Najwyższy III CZP 11/20 i 6/21 w inny sposób określająca kwestię wymagalności roszczeń (co mogło też rzutować na świadomość stron umowy co do przedawnienia). Stąd te okoliczności zdaniem Sądu uzasadniają zastosowanie regulacji <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 117(1))">art. 117
<sup>
<!-- -->1</sup>
. K.c.</a> Z drugiej strony interes kredytobiorcy wynikający z wadliwej umowy jest chroniony w ten sposób, że kredytobiorca wycofuje się z niej bezkosztowo. Wydaje się , że w świetle powyższego , dopuszczenie do sytuacji gdy kredytobiorca otrzyma zwrot zapłaconych kwot i zatrzyma kwotę wypłaconą przez Bank będzie sprzeczny z podstawowymi zasadami uczciwości. </strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Zasądzeniu podlega więc kwota wypłaconego przez Bank kapitału z odsetkami zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 481)">art. 481 k.c.</a> </strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->W zakresie roszczenia ponad zwrot kapitału roszczenia należy uznać za bezzasadne z uwagi na okoliczność , że w kolizji z sankcją nieważności czynności prawnej, pozostaje konstruowanie roszczeń , analogicznych do tych , które istniały by gdyby czynność prawna była ważna. Jak wskazywał w swoich orzeczeniach TSUE na kanwie dyrektywy 93/13, sąd krajowy, procedując w przedmiocie niedozwolonych postanowień umownych, nie jest uprawniony do podejmowania jakichkolwiek działań, które osłabiałyby negatywne konsekwencje, jakie ich bezskuteczność przynosi bankowi. Stąd eliminacja postanowień abuzywnych i doprowadzenie do upadku umowy nie może z drugiej strony prowadzić do powstania roszczeń analogicznych do postanowień upadłej umowy. Przyjęcie takiego rozwiązania pozwoliłoby uniknąć bankom negatywnych konsekwencji nieuczciwego traktowania konsumentów, niwecząc efekt zniechęcający dyrektywy 93/13. W zakresie roszczenia o wynagrodzenie za korzystanie z kapitału: wyrok <span class="anon-block"> (...)</span> z dnia 15 czerwca 2023 r. Sygn.. akt C‑520/21</strong>, <strong>
<!-- -->w zakresie waloryzacji: postanowienie <span class="anon-block"> (...)</span> z dnia 12-01-2024 sygn. C-488/23.</strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Odnośnie do kwestii podniesienia zarzutu potrącenia –</strong>
</p>
<p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 498)">art. 498</a>. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (§ 1)">§ 1. K.c.</a> <em>
<!-- -->Gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym</em>.</p>
<p>Sąd uznał zasadność podniesionego zarzutu potrącenia, pozwani wykazali istnienie przysługującej im wymagalnej wierzytelności. Powodowi przysługiwała wierzytelność z tytułu wypłaconego kapitału w kwocie 450.640 zł. Pozwanym natomiast przysługiwała wierzytelność w kwotach 17.367,68 CHF (stosownie do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 358;art. 358 § 2)">art. 358 par 2 k.c.</a>. powyższa kwota podlega przeliczeniu na PLN wg średniego kursu NBP dla CHF z daty wymagalności roszczenia pozwanych czyli co do kwoty 14.889,41 CHF z daty 31-10-2023r. tj. <span class="anon-block"> (...)</span>, (68.829,28 zł.) co do kwoty 2.478,27 CHF z daty 5-02-2024 tj. 4,6240 (11.459,52 zł.) co daje łącznie kwotę 80.288,80 zł.).</p>
<p>Należność powoda uległa zatem umorzeniu do kwoty: 370.351,20 zł.</p>
<p>
<strong>
<!-- -->
<span class="underline">
<!-- -->Odnośnie do zarzutu zatrzymania kredytobiorców</span>
</strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Sąd uznał zarzut za zasadny. </strong>Podstawę prawną zarzutu zatrzymania stanowi <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 496)">art. 496. k.c.</a> w zw z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 497)">Art. 497. k.c.</a> Na możliwość zastosowania ww zarzutu do roszczeń wynikających z umowy kredytu wskazuje uchwała Sądu Najwyższego z dnia 16 lutego 2021 r. sygn. III CZP 11/20. W przypadku zarzutu zgłoszonego przez kredytobiorców nie istnieje ograniczenie wynikającego z orzecznictwa <span class="anon-block"> (...)</span>. Ponieważ skuteczne zgłoszenie zarzutu zatrzymania wzajemnego świadczenia pieniężnego wyłącza opóźnienie w spełnieniu tego świadczenia , Sąd oddalił roszczenie odsetkowe od daty doręczenia stronie powodowej oświadczenia o zatrzymaniu (IV CKN 651/00).</p>
<p>Zarzutem zatrzymania objęto kwotę roszczenia powoda i pozwanych po dokonanym umorzeniu na skutek skutecznego potrącenia.</p>
<p>- kwota roszczenia powoda 370.351,20 zł.</p>
<p>- kwota roszczenia pozwanych: 100.238,92 zł. i 85.928,14 CHF</p>
<p>O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 100)">art. 100 k.p.c.</a> i par 2 pkt 7 i par 19 ROZPORZĄDZENIA MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.</p>
<p>Powód wygrał sprawę w 69,98% (uwzględnione 370.351,20 zł. z 529.197,86 zł.), stąd pozwany ponosi koszty w 69,98% , a powód 30,02 %.</p>
<p>Wobec cofnięcia roszczenia odnośnie kwoty 78.557,86 zł. przed rozpoczęciem rozprawy Sąd dokonał zwrotu na rzecz powoda części opłaty sądowej od pozwu w kwocie 1934 zł. Podstawa prawna: art. 79 ust 1 pkt 3) lit a) oraz ust 3 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.</p>
<p>W pozostałej części opłata od pozwu podlega rozliczeniu.</p>
<p>Rozliczenie kosztów wygląda jak w poniższej tabelce.</p>
<table>
<colgroup>
<col width="93"/>
<col width="91"/>
<col width="160"/>
</colgroup>
<tr>
<td>
<p>Powód</p>
</td>
<td>
<p>pozwany</p>
</td>
<td> </td>
</tr>
<tr>
<td>
<p>
<span class="anon-block"> (...)</span>
</p>
</td>
<td> </td>
<td>
<p>opłata od pozwu</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td>
<p>
<span class="anon-block"> (...)</span>
</p>
</td>
<td>
<p>
<span class="anon-block"> (...)</span>
</p>
</td>
<td>
<p>wynagrodzenie pełn</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td>
<p>17</p>
</td>
<td>
<p>17</p>
</td>
<td>
<p>opł skarbowa</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td>
<p>
<strong>
<!-- -->
<span class="anon-block"> (...)</span>
</strong>
</p>
</td>
<td>
<p>
<strong>
<!-- -->
<span class="anon-block"> (...)</span>
</strong>
</p>
</td>
<td>
<p>
<strong>
<!-- -->
<span class="anon-block"> (...)</span>
</strong>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td>
<p>30,02%</p>
</td>
<td>
<p>69,98%</p>
</td>
<td> </td>
</tr>
<tr>
<td>
<p>
<span class="anon-block"> (...)</span>,23</p>
</td>
<td>
<p>
<span class="anon-block"> (...)</span>,77</p>
</td>
<td>
<p>powinni ponieść</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td>
<p>
<span class="anon-block"> (...)</span>,77</p>
</td>
<td>
<p>-<span class="anon-block"> (...)</span>,77</p>
</td>
<td>
<p>do rozliczenia</p>
</td>
</tr>
</table>
<p>Odnośnie do kwestii obciążenia kosztami postępowania pozwanych, wskazać należy, że roszczenia wynikające z umów waloryzowanych kursem <span class="anon-block"> (...)</span> rozliczane są wg terii dwóch kondykcji. Oznacza to, iż każdej ze stron przysługuje odrębne roszczenie o zapłatę i w konsekwencji może wytoczyć powództwo o swoją wierzytelność.</p>
<p>W przedmiotowej sprawie roszczenie powoda było sporne (kwestionowane przez pozwanego) również z powodu podniesionego zarzutu przedawnienia roszczenia , braku zubożenia powoda oraz niewykazania i nieudowodnienia zarówno zasady jak i wysokości żądania.</p>
<p>Mając na uwadze powyższe Sąd nie znalazł podstaw do zastosowania <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 458(16))">art. 458<sup>
<!-- -->16</sup>. K.p.c.</a> zgodnie z którym <em>
<!-- -->Jeżeli strona będąca przedsiębiorcą przed wytoczeniem powództwa zaniechała próby dobrowolnego rozwiązania sporu, uchyliła się od udziału w niej lub uczestniczyła w niej w złej wierze i przez to przyczyniła się do zbędnego wytoczenia powództwa lub wadliwego określenia przedmiotu sprawy, niezależnie od wyniku sprawy sąd może obciążyć tę stronę kosztami procesu w całości lub części, a w uzasadnionych przypadkach nawet podwyższyć je, jednak nie więcej niż dwukrotnie. </em>Przesłanką zastosowania powyższej regulacji jest zbędność wytoczenia sprawy lub wadliwe określenie przedmiotu sporu na skutek uchylenia się od udziału w próbie dobrowolnego rozwiązania sprawy. Bank przed wszczęciem postępowania wystosował do pozwanych pismo z daty 16-10-2023 r. z wezwaniem do zapłaty, pozwani mieli możliwość uznania roszczenia, zadośćuczynienia wezwaniu powoda poprzez zapłatę czy skorzystaniu z zarzutu potrącenia roszczenia, co skutkowało by niewytoczeniem przedmiotowej sprawy względnie oczywistą bezzasadnością roszczenia. W związku z powyższym nie sposób ocenić zachowania Banku jako rażąco nagannego, jak również przedmiotowego powództwa nie można uznać za zbędnego.</p>
<p>_________________</p>
<p>SSO Krzysztof Lisek</p>
</div>