II SA/Lu 819/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Brygida Myszyńska-Guziur (sprawozdawca) Protokolant Specjalista Agnieszka Wojtas po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2023 r. sprawy ze skargi R. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 29 maja 2023 r. nr SKO.PS/40/382/2023 w przedmiocie dodatku węglowego oddala skargę. UZASADNIENIE R. N. (dalej jako "strona", "skarżąca", "wnioskodawczyni") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 29 maja 2023 r. w przedmiocie dodatku węglowego. Rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wnioskiem z 2 września 2022 r. skarżąca wystąpiła do Wójta Gminy Biszcza o wypłatę dodatku węglowego. Decyzją z dnia 26 października 2022 r. Wójt Gminy Biszcza odmówił stronie przyznania dodatku węglowego wskazując, że mając na uwadze regulację zawartą w art. 2 ust. 15a pkt 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (DZ.U. z 2022 r., poz. 1692 ze zm. – dalej jako "u.d.w."), w toku postępowania ustalono, że strona nie złożyła do organu I instancji deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu decyzją z dnia 9 stycznia 2023 r. uchyliło zaskarżoną decyzją i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Kolegium wskazało, że w sprawie nie przeprowadzono wywiadu środowiskowego, który jest zasadniczym dowodem pozwalającym na ustalenie okoliczności faktycznych sprawy w kontekście przesłanek prawnych warunkujących możliwość przyznania wnioskowanego dodatku węglowego. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że fakt niezłożenia przez skarżącą deklaracji śmieciowej nie może być przesłanką o podjęciu negatywnego dla niej rozstrzygnięcia. W toku ponownie prowadzonego postępowania pracownicy Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w dniach 24 stycznia oraz 1 lutego 2023 r. udali się pod wskazany adres w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Ze sporządzonych notatek służbowych (k. 30 – 33 akt admin.) wynika, że skarżąca odmówiła przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Pracownicy GOPS wyjaśniali stronie, co do konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia faktycznego źródła ogrzewania, w tym wywiadu środowiskowego. W związku z powyższym Wójt Gminy Biszcza decyzją z dnia 2 lutego 2023 r. odmówił stronie przyznania wnioskowanego dodatku węglowego. W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu decyzją z dnia 29 maja 2023 r. utrzymało w mocy zaskarżona decyzję. Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie, organ odwoławczy przytoczył treść przepisów ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym i wskazał, że wywiad środowiskowy jest zasadniczym dowodem pozwalającym na ustalenie okoliczności faktycznych sprawy w kontekście przywołanych przesłanek prawnych i faktycznych warunkujących możliwość przyznania wnioskowanego dodatku węglowego. Kolegium stwierdziło, że z przedstawionych akt sprawy wynika, że w dniu 24 stycznia 2023 r. oraz w dniu 1 lutego 2023 r. pracownicy socjalni podjęli próbę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego pod wskazanym we wniosku adresem, jednakże skarżąca nie wyraziła zgody na wejście do mieszkania. W związku z powyższym nie było możliwości ustalenia głównego źródła ogrzewania gospodarstwa domowego w budynku, w którym zamieszkuje skarżąca, o którym mowa w art. 2 ust. 1 u.d.w, oraz czy źródło ogrzewania przystosowane jest do spalania paliw stałych wymienionych w art. 2 ust. 3 tej ustawy. Kolegium wskazało także, że skarżąca potwierdziła w treści odwołania, że nie wyraziła zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. W powołanej na wstępie skardze do tut. Sądu skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie art. 35 – 36 k.p.a., nie odniesienie się przez organ II instancji do zarzutów odwołania – art. 7, art. 8, art. 77 k.p.a. , art. 156 § 1 pkt 2 i 184 k.p.a. oraz art. 231 § 1 k.k.. Ponadto zdaniem skarżącej doszło do naruszenia art. 2 ust.1 i 3 u.d.w. Zaskarżonym decyzjom strona zarzuciła wadliwość i niezgodność z prawem. Wskazała, że pod adresem mieszka od urodzenia. Zarzuciła pracownikom GOPS i SKO zaniedbania oraz nienależyte wykonywanie zadań z zakresu pomocy społecznej. Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji wraz z odszkodowaniem i przyznanie dodatku węglowego. Strona zarzuciła także przewlekłe prowadzenie postępowania w zakresie przyznania wnioskowanego dodatku węglowego. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna, ponieważ zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Materialnoprawną podstawę rozpatrzenia niniejszej sprawy stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym. Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.w. dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 u.d.w. Przez paliwa stałe rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego (art. 2 ust. 3 u.d.w.). Wniosek o wypłatę dodatku węglowego składa się w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. w gminie właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby składającej ten wniosek (art. 2 ust. 9 i 12 u.d.w.). Wniosek o wypłatę dodatku węglowego składa się na piśmie lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. z 2020 r. poz. 344) - art. 2 ust. 13 u.d.w.. Wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania w centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (art. 2 ust. 15 u.d.w.). Jak stanowi art. 2 ust. 15a u.d.w. (dodany łącznie z ust. 15b-15e do ustawy na mocy art. 50 pkt 1 lit. g ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz. U. poz. 1967), dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, wójt, burmistrz albo prezydent miasta bierze pod uwagę w szczególności: 1) informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6m ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2022 r. poz. 2519); 2) informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie: a) świadczeń rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa odpowiednio w art. 2 i art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615, 1265 i 2140), b) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w art. 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2022 r. poz. 1577 i 2140), c) dodatku osłonowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1, 202, 1692 i 2687), d) dodatku mieszkaniowego, o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2021 oraz z 2022 r. poz. 1561 i 2456); 3) dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców, o których mowa odpowiednio w art. 6 ust. 1 i art. 6a ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2022 r. poz. 1191). W myśl art. 2 ust. 15b u.d.w., jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z art. 2 ust. 2 odpowiednio pkt 1 i 2, odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych oraz wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych. Przepis art. 3 ust. 2 stosuje się. Wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy (art. 2 ust. 15c u.d.w.). W toku wywiadu środowiskowego ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego (art. 2 ust. 15d u.d.w.). Zgodnie z art. 2 ust. 15e u.d.w. niewyrażenie zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ust. 15b, stanowi podstawę do odmowy przyznania dodatku węglowego. Stosownie do art. 2 ust. 15f u.d.w., w przypadku posiadania informacji wskazujących, że osoba, która nie złożyła wniosku o wypłatę dodatku węglowego, spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy w celu ustalenia prawa do tego dodatku. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. W takim przypadku organ ten przyznaje dodatek w drodze decyzji administracyjnej z urzędu, bez konieczności składania wniosku oraz bez składania odpowiedniej deklaracji dokonuje wpisu źródła ciepła do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, jeżeli źródło nie było wcześniej zgłoszone do tej ewidencji. Przepis art. 3 ust. 2 stosuje się. Z kolei zgodnie z art. 2 ust. 15g u.d.w., dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym także, gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1, nie zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia 11 sierpnia 2022 r., a w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że źródłem ogrzewania tego gospodarstwa jest źródło, o którym mowa w art. 2 ust. 1. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Wpis do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, dokonywany jest przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta z urzędu bez konieczności składania odpowiedniej deklaracji. Jak stanowi art. 2 ust. 16 u.d.w., przyznanie przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta dodatku węglowego nie wymaga wydania decyzji. Odmowa przyznania dodatku węglowego, uchylenie oraz rozstrzygnięcie w sprawie nienależnie pobranego dodatku węglowego wymagają wydania decyzji. Wyjaśnić należy, że przywołane wyżej przepisy prawa określają szczegółowe zasady prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie dodatku węglowego. Postępowanie to wszczynane jest co do zasady na wniosek strony, ale także w niektórych przypadkach może być wszczęte z urzędu (art. 2 ust. 15f u.d.w.). Dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, właściwy organ gminy zobowiązany jest uwzględnić informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie określonych ustawą świadczeń (świadczeń rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, świadczenia wychowawczego, dodatku osłonowego, dodatku mieszkaniowego), a także dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców. Jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, by w toku takiego wywiadu ustalić, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego. Zatem informacje podane we wniosku o przyznanie dodatku węglowego muszą zostać zweryfikowane przez organ gminy przed wypłatą dodatku węglowego (potwierdzoną informacją o przyznaniu tego dodatku kierowaną do wnioskodawcy), bądź też przed podjęciem decyzji o odmowie przyznania dodatku węglowego. Podkreślić należy, że dla otrzymania dodatku węglowego koniecznym do spełnienia warunkiem jest bowiem ogrzewanie gospodarstwa domowego urządzeniem grzewczym wymienionym w art. 2 ust. 1 u.d.w., tj. gdy głównym źródłem ogrzewania jest: kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy, w których spalane jest paliwo stałe, czyli zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 3 ustawy: węgiel kamienny, brykiet lub palet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego. W niniejszej sprawie organ I instancji decyzją z dnia 26 października 2022 r. odmówił skarżącej wnioskowanego dodatku. Wskazana decyzja została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu decyzją z dnia 9 stycznia 2023 r. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że w przedmiotowej sprawie koniecznym jest ustalenie czy rzeczywistym, głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego w budynku skarżącej jest źródło wskazane w art. 2 ust.1 u.d.w., które przystosowane jest do spalania paliw stałych wymienionych w art. 2 ust. 3 ustawy. Kolegium wskazało, że zasadniczym dowodem pozwalającym na ustalenie tych okoliczności będzie wywiad środowiskowy. Sąd zwraca uwagę, że w złożonej deklaracji CEEB strona jako zainstalowane źródło wskazała ogrzewania elektryczne/bojler elektryczny zaznaczając "c.w.u." – ciepła woda użytkowa. Natomiast co do rubryki trzon kuchenny/piecokuchnia/kuchnia węglowa zaznaczono liczbę zainstalowanych 1 i eksploatowanych 1, nie zaznaczając funkcji zainstalowanego źródła . W powyższych okolicznościach zdaniem Sądu zasadne było uznanie, że przeprowadzenie wywiadu środowiskowego pozwoli na ustalenie faktycznego źródła ogrzewania w budynku skarżącej. W ocenie Sądu skoro przeprowadzenie wywiadu środowiskowego było w niniejszej sprawie absolutnie konieczne, w celu przyznania dodatku węglowego, to uniemożliwienie przez skarżącą zrealizowania tej czynności dowodowej czyniło niemożliwym pozytywne rozpatrzenie jej wniosku, albowiem nie pozwalało na wyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy, o których mowa w art. 2 ust. 1 u.d.w. Z akt administracyjnych sprawy wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że skarżąca w ponownie prowadzonym postępowaniu przez organ I instancji uniemożliwiła pracownikom tego organu przeprowadzenia wymaganego w tej sprawie wywiadu środowiskowego. W dniach 24 stycznia i 1 lutego 2023 r. przeprowadzone zostały nieudane próby wywiadu środowiskowego, albowiem skarżąca nie wyrażała zgody na wejście do mieszkania. W tych okolicznościach podkreślenia wymaga, że na skarżącej jako na wnioskodawcy, w świetle powołanych wyżej przepisów ustawy o dodatku węglowym, spoczywał obowiązek umożliwienia organom dokonania ustaleń faktycznych, mających zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i przyznania dodatku węglowego. Wobec tego, że skarżąca nie wyraziła zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, stanowisko organów obu instancji nie może być ocenione jako sprzeczne z prawem biorąc pod uwagę brzmienie art. 2 ust.15e u.d.w. Analiza akt sprawy i ocena podniesionych przez skarżącą zarzutów prowadzą zdaniem Sądu do przekonania, że brak jest podstaw do podważenia legalności zaskarżonej decyzji i wskazują na bezzasadność skargi. Organy orzekające w sprawie wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi kierowały się przy rozstrzyganiu tej sprawy oraz uzasadniły swoje orzeczenie (art. 107 § 1 i § 3 k.p.a.). Zatem, skoro zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu oraz poprzedzająca ją decyzja Wójta Gminy Biszcza nie narusza obowiązujących w dacie ich podjęcia przepisów prawa procesowego i materialnego, a żaden z zarzutów skargi nie zasługiwał na uwzględnienie, to Sąd zobligowany był oddalić skargę. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634), orzekł jak w sentencji.