II FSK 540/08

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Jacek Brolik (sprawozdawca), Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia WSA del. Anna Znamiec, Protokolant Anna Dziewiż – Przychodzeń, po rozpoznaniu w dniu 18 września 2009 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej I. M. i P. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 grudnia 2007 r. sygn. akt I SA/Gl 787/07 w sprawie ze skargi I. M. i P. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 11 lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od I. M. i P. M. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w K. kwotę 180 (słownie: sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 10 grudnia 2007 r., sygn. akt I SA/Gl 787/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny Gliwicach oddalił skargę I. M. i P. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 11 lipca 2007 r., w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. Wzmiankowanym powyżej rozstrzygnięciem organ drugiej instancji - działając zgodnie z art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art.144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej K.p.a.) oraz art. 17 § 1, art. 18, art.23 § 1, § 4 pkt 1, art.59 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm., zwanej dalej u.p.e.a.) - utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z dnia 19 kwietnia 2007r., w którym odmówiono stronie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr (...). Dyrektor Izby Skarbowej skonstatował, że postępowanie egzekucyjne, które umorzone zostało postanowieniem z dnia 14 września 2006 r. prowadzone było na podstawie tytułu wykonawczego Nr (...) z dnia 18 marca 2004 r., natomiast postępowanie egzekucyjne, którego dotyczy zaskarżone postanowienie, prowadzone było na podstawie tytułu wykonawczego Nr (...) z dnia 20 września 2006 r. Zdaniem organu, oba te dokumenty dotyczyły zobowiązania w tym samym podatku, za ten sam okres podatkowy, jednakże postępowanie wszczęte na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 20 września 2006 r. stanowiło nowe i odrębne postępowanie, a nie było ponownie podjętym postępowaniem uprzednio umorzonym i nie naruszało zasady stabilności postanowień ostatecznych. W skardze do Sądu administracyjnego skarżący podnieśli, że w rozpoznawanej sprawie ma zastosowanie przepis art. 16 § 1 w zw. z art. 126 K.p.a. oraz art. 18 u.p.e.a. Zdaniem skarżących, ponowne prowadzenie postępowania egzekucyjnego zakończonego ostatecznym postanowieniem o jego umorzeniu jest dopuszczalne tylko po uchyleniu, zmianie, stwierdzeniu nieważności postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, albo wydania stosownego aktu w postępowaniu wznowieniowym, jeżeli wskutek zastosowania tych nadzwyczajnych trybów dojdzie do wzruszenia postanowienia o umorzeniu i powstanie stan prawny umożliwiający ponowne prowadzenie egzekucji. O tożsamości aktu, o którym mowa w art. 16 § 1 k.p.a., nie decyduje kwalifikacja postępowania prowadzonego po umorzeniu, lecz przedmiot umorzonego i prowadzonego ponownie postępowania. Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. W motywach zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji podniósł, że zasada trwałości decyzji określona w art. 16 § 1 K.p.a., której naruszenie zarzucają skarżący, nie odnosi się do takiego postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, którego podstawą jest przesłanka o charakterze formalnoprawnym (proceduralnym). Zdaniem Sądu, taką zaś bez wątpienia jest przesłanka wymieniona w art. 59 § 1 pkt 8 u.p.e.a., która była podstawą umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. w dniu 18 marca 2004 r. (Nr ...). W konsekwencji - jak podkreślił Sąd - wydanie w dniu 14 września 2006 r. przez ten organ egzekucyjny postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego nie stanowiło przeszkody prawnej do wystawienia w dniu 20 września 2006 r. nowego tytułu wykonawczego przeciwko tym samym podmiotom zobowiązanym, obejmującego zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2000, którego podstawą prawną była ostateczna decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 31 sierpnia 2004 r. i wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Od powyższego orzeczenia skarżący wnieśli skargę kasacyjną zarzucając w niej, na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."), naruszenie prawa materialnego, to jest: art. 59 § 1, § 3 i § 5 i art. 18 u.p.e.a oraz art. 16 § 1 i art. 126 w związku z art. 145, 146 - 152 i art. 156 - 159 K.p.a. przez błędną ich wykładnię polegającą na przyjęciu, że zasada trwałości decyzji administracyjnych, o której mowa w art. 16 § 1 zdanie 1 K.p.a. nie ma zastosowania do niektórych postanowień o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, których podstawą jest art. 59 § 1 u.p.e.a. Pełnomocnik skarżących wniósł w związku z powyższymi zarzutami o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Odpowiadając na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, podnosząc jednocześnie, iż podstawy kasacyjne na które powołują się skarżący nie są usprawiedliwione. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Brak jest podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej. Na podstawie art. 183 § 1 p.p.s.a., poza wskazanymi w art. 182 § 1 p.p.s.a. przypadkami nieważności postępowania sądowego, których wystąpienia w sprawie nie stwierdzono, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, które wyznaczają zarzuty kasacyjne sformułowane, przedstawione i uzasadnione zgodnie z wymogami wynikającymi z unormowań art. 174 i art. 176 p.p.s.a. Jednym z warunków prawidłowości zarzutów kasacyjnych jest ich sprecyzowanie i uzasadnienie w odniesieniu do konkretnego zapisu prawnego statuującego określone unormowanie prawa materialnego lub procesowego, które zdaniem strony zostało naruszone przez sąd administracyjny w postaci przewidzianej w art. 174 p.p.s.a. Skarga kasacyjna wniesiona w sprawie niniejszej wymogów tych nie spełnia. Wnoszący skargę kasacyjną zarzuca w niej na początek naruszenie prawa materialnego w postaci: art. 59 § 1, § 3, § 5 oraz art. 18 u.p.e.a., poprzez błędną wykładnię. Zważyć jednak należy, że przepisy art. 18, art. 59 § 3 i art. 59 § 5 u.p.e.a., to nie regulacje prawa materialnego, ale przepisy postępowania, o których mowa w art. 174 pkt. 2 p.p.s.a., który ponadto nie przewiduje podstawy kasacyjnej w postaci ich naruszenia poprzez błędna wykładnię. Również zapisy art. 59 § 1 u.p.e.a., pomimo określonych odniesień czy też uwzględnień prawnomaterialnych, funkcjonalnie posiadają znaczenie przede wszystkim procesowe, jako odpowiednie podstawy rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego, (którego strona skarżąca dochodziła w skontrolowanym przez Sąd pierwszej instancji postępowaniu administracyjnym). Ponadto, ponieważ sąd administracyjny nie jest niewątpliwie organem egzekucji administracyjnej, to jest bezpośrednim adresatem przepisów wskazywanych w kasacji, wnosząca ją strona powinna także przedstawić w niej adekwatne unormowania stosowanego w postępowaniu sądowym Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), które jej zdaniem naruszył Sąd pierwszej instancji oceniając zastosowania przywoływanych powyżej przepisów prawa w postępowaniu egzekucyjnym. Pokreślić również należy, że podnosząc zarzut naruszenia art. 59 § 1 u.p.e.a. wnoszący skargę kasacyjną nie dostrzegł albo nie uwzględnił, że wymieniony element tekstu prawnego składa się z dziesięciu punktów, to jest z tyluż różnych, normujących w odmiennych obszarach zapisów regulacji prawnych, z których każda może być odrębną podstawą umorzenia postępowania egzekucyjnego. Skarżący nie sprecyzował, w kontekście którego konkretnie punktu art. 59 § 1 u.p.e.a. zarzuca Sądowi pierwszej instancji naruszenie prawa, ewentualnie - nie uzasadnił też , że wszystkie punkty – zapisy prawne – art. 59 § 1 u.p.e.a. miały, bądź powinny mieć w sprawie zastosowanie i zostały naruszone przez Sąd, poprzez błędna ocenę ich zastosowania w postępowaniu egzekucyjnym. Tego rodzaju nieprecyzyjne sformułowanie i przedstawienie zarzutów kasacyjnych nie spełnia niewątpliwie wymogów wynikających z art. 174 i art. 176 p.p.s.a., nie konstytuuje prawidłowego zarzutu kasacyjnego, który może stanowić przedmiot merytorycznego rozpoznania Naczelnego Sądu Administracyjnego. Rozważania i oceny powyższe odnieść można co do zasady odpowiednio również do następnej części zarzutów skargi kasacyjnej, w której skarżący podnosi naruszenie powoływanych przez siebie przepisów Kpa. Zważywszy na nieprawidłowość zarzutów z obszaru ustawy egzekucyjnej, w którym unormowania Kpa stosuje się tylko uzupełniająca, błędy w pierwszym zakresie uniemożliwiają bądź ograniczają również merytoryczne rozpoznania zarzutów opartych na przepisach przywoływanego Kodeksu. Oprócz tego, także i zarzutów odwołujących się do Kpa nie można uznać za formalnie prawidłowe. Wnoszący skargę kasacyjną bezkrytycznie kwalifikuje wszystkie wskazywane zapisy prawne jako przepisy prawa materialnego, pomijając ich procesowy charakter albo funkcjonalne - procesowe przeznaczenie i/lub wykorzystanie. Skarżący w odniesieniu do przepisów prawa procesowego operuje podstawą kasacyjną błędnej wykładni, przewidzianą tylko dla prawa materialnego; nie wskazuje także przepisów p.p.s.a., które miał naruszyć Sąd oceniając zastosowanie procedury administracyjnej. W zarzutach skargi kasacyjnej nie uwzględnia się również, że: art. 145 Kpa składa się z trzech paragrafów, w tym ośmiu punktów, art. 146 Kpa – z dwóch paragrafów, art. 148 Kpa – z dwóch paragrafów, art. 149 Kpa – z trzech paragrafów, art. 150 Kpa – z trzech paragrafów, art. 151 Kpa – z dwóch paragrafów i punktów, art. 152 Kpa – z dwóch paragrafów, art. 156 Kpa – z dwóch paragrafów, w tym siedmiu punktów, art. 157 Kpa – z trzech paragrafów, art. 158 Kpa – z dwóch paragrafów, art. 159 Kpa – dwóch paragrafów. Zarzuty kasacyjne podnoszące wzmiankowane przepisy Kpa są nieprecyzyjne, wręcz ogólnikowe, tak, jak była o tym już mowa w odniesieniu po analogicznych wadliwości w zakresie zarzutu naruszenia art. 59 § 1 u.p.e.a. Z tych względów uznając, że wadliwość sformułowania, przedstawienia i uzasadnienia zarzutów kasacyjnych uniemożliwia ich uwzględnienie w wyniku merytorycznego uwzględnienia skargi kasacyjnej, na podstawie art. 184 p.p.s.a i art. 204 pkt 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną i orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego.