II SAB/Po 121/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Danuta Rzyminiak – Owczarczak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Edyta Podrazik Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 listopada 2023 r. sprawy ze skargi A. C. na bezczynność Dyrektora Zespołu Szkół [...] w P. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę UZASADNIENIE A. C. (dalej także jako skarżąca lub strona) - reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika - radcę prawnego A. K., pismem opatrzonym datą 12 lipca 2023 r. (nadanym 11 lipca 2023 r.) wniosła do tut. Sądu skargę na bezczynność Dyrektora Zespołu Szkół [...] w P. (dalej też w skrócie jako Dyrektor Szkoły lub organ) w udostępnianiu informacji publicznej w związku z wnioskiem z dnia 1 czerwca 2023 r. Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tj. Dz.U. z 2022 poz. 902 ze zm., dalej u.d.i.p.) przez nieudostępnienie informacji publicznej pomimo upływu terminu ustawowego. Strona wniosła o stwierdzenie, iż organ dopuścił się bezczynności, orzeczenie o jej charakterze jako rażącego naruszenia prawa, wymierzenie organowi grzywny w wysokości wedle uznania Sądu i nakazanie organowi rozpoznania wniosku skarżącej, zasądzenie na rzecz strony kosztów postępowania i rozpoznanie sprawy w postępowaniu uproszczonym. Uzasadniając skargę podano, iż skarżąca w dniu 1 czerwca 2023 r. za pośrednictwem poczty elektronicznej na adres podany w Biuletynie Informacji Publicznej Organu: [...].edu.pl, złożyła wniosek o udostępnienie informacji publicznej o treści: "1. w jaki sposób rejestrowane (ewidencjonowane) są kary statutowe? Wnoszę o kopię takiego rejestru, obejmujący aktualny rok szkolny. 2. kopie zarządzeń dyrektora, ustanawiających nałożenie kar statutowych w okresie bieżącego roku szkolnego (odpowiednio zanonimizowane). 3. kopie nagan dyrektora z bieżącego roku szkolnego (odpowiednio zanonimizowanych). 4. Kopię protokołu z pierwszej rady pedagogicznej w bieżący roku szkolnym, wraz z załącznikami. 5. kopię uchwał Rady Rodziców z bieżącego roku szkolnego. Informacje w formie elektronicznej proszę wysłać na niniejszy adres email. Jednocześnie, w trybie 241 KPA, wnoszę o wniesienie niezbędnych poprawek na stronach szkoły: 1. adres skrzynki ePUAP na stronie BIP jest niepoprawny. 2. na stronie szkoły widnieje informacja: "Wpłata na Radę Rodziców w roku szkolnym 2022/2023 wynosi [...] zł.", i dalej "W przypadku płatności przelewem na konto RR w tytule przelewu prosimy wpisać: składka na RR, imię i nazwisko ucznia oraz klasę. Jest to bardzo ważne, gdyż niejednokrotnie mamy problem ze zidentyfikowaniem za kogo dokonywana jest wpłata". Tak sformułowana informacja implikuje, jakoby wpłaty były od rodziców wymagane, co stoi w sprzeczności z przepisami prawa oświatowego. Wnoszę o wyraźną informację na stronie, że składki są dobrowolne, że nie jest wymagane imię i nazwisko ucznia (przetwarzanie danych osobowych bez podstawy prawnej narusza RODO) oraz o usunięcie kwoty składki. 3. Na stronie: https://www.[...] wskazana jest nieaktualna od ponad 7 lat podstawa prawna działania Rady Rodziców: "Podstawa działania Rady Rodziców. Rada Rodziców działa na podstawie art. 53 Ustawy o Systemie Oświaty z dnia 7 września 1991r. (Dz.U z dnia 2019r, poz. 2156 z późniejszymi zmianami). Kompetencje Rady Rodziców określa art. 54 ustawy o Systemie Oświaty". Wnoszę o poprawienie informacji. 4. Wnoszę o niezwłoczne umieszczenie w BIP obowiązkowych informacji, które wymaga art. 8 ustawy o dostępie do informacji publicznej, oraz o prowadzenie BIPu zgodnie z w/w ustawą i właściwym rozporządzeniem. Proszę o odpowiedź na niniejszy adres email". Skarżąca podniosła, że organ do dnia złożenia skargi nie odniósł się w jakikolwiek sposób do wniosku, a jest podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznej na gruncie u.d.i.p., a wniosek złożony przez skarżącą dotyczył informacji publicznej, bowiem dotyczył informacji o podmiocie zobowiązanym i zasadach jego funkcjonowania. Wniosek o wymierzenie organowi grzywny uzasadniono długim milczeniem Organu oraz jego lekceważącym stosunkiem do publikacji w BIP obowiązkowych treści i dokumentów. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Szkoły wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, że wniosek skarżącej o udzielenie informacji publicznej zgodnie ze wskazaniem w uzasadnieniu skargi został przekazany na adres [...].edu.pl. Z uwagi na wpływ po godzinach urzędowania został odczytany dnia 02 czerwca 2023 roku i z tą datą zarejestrowany. Poszczególne odpowiedzi na pytania 1 do 5. zostały przygotowane wraz z wyjaśnieniem również do zapytania w trybie w trybie 241 k.p.a. Dyrektor Szkoły wyjaśnił, że pismem z dnia 16 czerwca 2023 roku, oznaczonym [...], została przygotowana odpowiedź na wniosek wraz z załącznikami. Odpowiedź ta obejmowała nie tylko pytania wniesione w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, ale również pytania wniesione w trybie art. 241 K.p.a. Przedmiotowa informacja wraz z załącznikami została elektronicznie przekazana na adres email, z którego zapytanie w trybie informacji publicznej zostało do Szkoły skierowane, tj. A. C. a. .c. @siec[...].pl dnia 16 czerwca 2023 roku o godzinie 12:47. W piśmie procesowym z 19 sierpnia 2023 r. pełnomocnik skarżącej podniósł, że skarżąca nigdy nie otrzymała odpowiedzi organu (nie odnajduje jej ani w folderze odebrane ani w folderze SPAM). Pełnomocnik podniósł, że organ w odpowiedzi na skargę co prawda powołuje daty i godziny, w których miał udzielić odpowiedzi, ale nie przedstawia jakichkolwiek dowodów materialnych, że faktycznie takiej odpowiedzi udzielił. Dowodem takim mogłoby być przykładowo logi poczty elektronicznej. Pełnomocnik podniósł, że jeżeli organ takie logi przedstawi to możliwa jest weryfikacja stanowiska procesowego skarżącej. Pismem z dnia 24 sierpnia 2023 r. Dyrektor Szkoły przedłożył wydruk "logi z dokumentu z 16 czerwca 2023 r. godz. 12.47" dotyczący wysłanej skarżącej odpowiedzi na wniosek (k. [...] akt sąd.). Pismem z dnia 13 listopada 2023 r. pełnomocnik skarżącej odniósł się do pisma organu z 24 sierpnia 2023 r. Pełnomocnik podniósł, że po ponownej weryfikacji swojej skrzynki pocztowej skarżąca nie odnalazła wiadomości, na którą organ powołuje się. Natomiast przedstawione przez organ logi poczty elektronicznej nie pozwalają na ustalenie, czy wiadomość oryginalna zawierała załączniki, jakie i jakiej treści. Z perspektywy skarżącej nie sposób ustalić treści tego potencjalnego załącznika. Organ do chwili obecnej nie przedstawił treści udzielonej odpowiedzi w sposób umożliwiający skarżącej zapoznanie się z tą odpowiedzią. Z tych względów skarżąca nie może wycofać skargi. W odpowiedzi, pismem z dnia 15 listopada 2023 r. Dyrektor Szkoły podniósł, że całość akt wraz z treścią udzielonej skarżącej odpowiedzi na wniosek została przekazana ze skargą do Sądu, zatem strona mogła zapoznać się z treścią udzielonej odpowiedzi z załącznikami. Wskazał również, że w dniu 16 czerwca 2023 r. skarżącej udzielono odpowiedzi na dwa zapytania w ramach wniosku o udzielenie informacji publicznej, tj. o godz. 12.47 (stanowiące przedmiot skargi) oraz o godz. 12.41, stanowiące w treści odpowiedzi na cztery tożsame pytania, której to odpowiedzi skarżąca nie neguje. Zdaniem organu należy zatem domniemywać, że dnia 16 czerwca strona otrzymała odpowiedź także w przedmiotowej sprawie. Organ poinformował, że pismo wraz z załącznikami zostały doręczone pełnomocnikowi skarżącej. Do pisma załączono kserokopię tej odpowiedzi wraz z dowodem jej wysłania w dniu 16 czerwca 2023 r. o godz. 12.41. Kolejnym pismem z dnia 16 listopada 2023 r. Dyrektor Szkoły złożył do akt wydruk z poczty elektronicznej pisma pełnomocnika skarżącej z 13 listopada 2023 r. o przesłanie 104 zanonimizowanych nagan oraz protokołu rady pedagogicznej oraz zawierające deklarację, że niezwłocznie po otrzymaniu tej korespondencji skarga zostanie cofnięta. Dyrektor podniósł, że prośby tej nie spełniono, bowiem dotyczy tylko dwóch punktów wnioskowanej informacji publicznej, a punkty te stanowiły przedmiot odpowiedzi udzielonej skarżącej 16 czerwca 2023 r. mailem o godz. 12.41, czego nie kwestionowała i w tym zakresie skarga na bezczynność nie została wniesiona. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga okazała się niezasadna, gdyż Dyrektor Zespołu Szkół [...] w P. nie pozostawał w bezczynności w rozpatrzeniu wniosku A. C. z dnia 1 czerwca 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej. Na wstępie wskazać trzeba, że zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądowa kontrola administracji publicznej dokonywana jest na podstawie kryterium legalności. Obejmuje m.in. orzekanie przez sądy administracyjne w sprawach skarg na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego. Skarga na bezczynność, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., ma na celu ochronę prawa strony przez doprowadzenie do wydania przez organ rozstrzygnięcia w sprawie lub podjęcia czynności dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie nie jest zatem działanie (akt lub czynność) organu, lecz jego ewentualny brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym terminie. Sprawowana przez sądy administracyjne kontrola działalności administracji publicznej obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. W razie uwzględnienia skargi na bezczynność, sąd na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a.: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W tym miejscu zaznaczenia wymaga, że przedmiot skargi dotyczył tylko bezczynności w zakresie udostępnienia informacji publicznej. Wniesiony do Dyrektora Zespołu Szkół [...] w P. wniosek skarżącej z dnia 1 czerwca 2023 r. obejmował również zapytania złożone w trybie art. 241 K.p.a., co nie podlega kontroli sądu administracyjnego. W świetle art. 21 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 902 z późn. zm., dalej w tekście jako "u.d.i.p."), do skarg rozpatrywanych w postępowaniu o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powyższy przepis, odsyłając do stosowania przepisów p.p.s.a., określa właściwość rzeczową sądów administracyjnych do rozpatrywania skarg nie tylko na decyzje odmawiające udostępnienia informacji publicznej (art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 16 ust. 1 u.d.i.p., ale i bezczynność podmiotu obowiązanego do jej udostępnienia (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Z kolei informację publiczną stanowi najogólniej rzecz biorąc każda informacja o sprawach publicznych (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.). Stosownie do art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Co do zasady, udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnymi z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonymi we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). W niniejszej sprawie przedmiotem sporu pozostaje, czy organ udzielił A. C. odpowiedzi na jej wniosek, bowiem skarżąca w toku sprawy twierdziła, że odpowiedź do niej nie dotarła. Z akt sprawy wynika, że skarżąca wniosek do organu skierowała ze skrzynki e-mailowej o adresie a. .c. @siec[...].pl, wnosząc o udzielenie odpowiedzi również na ten e-mail. Wiadomość e-mailowa została nadana o godz. 15.40 w dniu 1 czerwca 2023 r. (czwartek) i zarejestrowana przez organ 2 czerwca 2023 r. (piątek) – dowód: prezentata k. [...] akt admin. Sąd za wiarygodne przyjął wyjaśnienia organu, iż o godz. 15.40 sekretariat szkoły był już nieczynny oraz, że z wnioskiem skarżącej zapoznano się dopiero następnego dnia. Powyższe koreluje bowiem z informacją zawartą na stronie internetowej szkoły, dotyczącą godzin otwarcia sekretariatu (w czwartki do godz. 15). Odpowiedź na wniosek skarżącej została wysłana w dniu 16 czerwca 2023 r. mieszcząc się tym samym w ustawowym terminie 14 dni. W aktach administracyjnych znajduje się wydruk ze skrzynki poczty elektronicznej organu z nadaniem wiadomości w dniu 16 czerwca 2023 r. o godz. 12.47. Adres skarżącej wpisano poprawnie (k.[...]). W toku postępowania sądowego organ przedstawił również logi dokumentu z dnia 16 czerwca 2023 r. godz. 12.47 (k. [...] akt sądowych). W sytuacji, w której skarżąca zaprzecza jakby doręczono jej e-mail z odpowiedzią na wniosek o udostępnienie informacji publicznej, ciężar wykazania tej okoliczności obciąża również ją, jako wnioskodawcę. Organ podjął działania mające na celu wykazanie, iż wiadomość z odpowiedzią na wniosek została do skarżącej wysłana, przedstawiając wydruk ze skrzynki poczty elektronicznej oraz logi. Tymczasem skarżąca ograniczyła się do twierdzenia, że nigdy nie otrzymała odpowiedzi, czego nie poparła żadnymi dowodami. Skoro skarżąca wybrała złożenie wniosku za pośrednictwem poczty elektronicznej i w takiej samej formie oczekiwała odpowiedzi, mogła (i powinna) liczyć się z tego konsekwencjami. Co znamienne, ze stopki maila skarżącej wynika, że skarżąca posiada również dostęp do skrzynki ePUAP, która pozwala na skuteczniejszą weryfikację doręczeń, aniżeli w przypadku zwykłej poczty elektronicznej (ePUAP: /a. c. /domyslna). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że w sytuacji, gdy wniosek o udzielenie informacji publicznej został skierowany na oficjalny adres poczty elektronicznej organu, ryzyko nieodebrania czy też nieodczytania przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej wniosku, obciąża ten organ, a nie wnioskującego. Zasada ta, w opinii składu orzekającego w niniejszej sprawie, działa jednak w dwie strony. Skoro skarżąca (wnioskodawczyni) wskazała, aby odpowiedź na jej wniosek o udostępnienie informacji publicznej doręczono jej za pomocą e-maila, to konsekwencje związane z nieodczytaniem, czy trafieniem odpowiedzi np. do spamu, obciążają skarżącą. Należy bowiem przyjąć, że jeżeli wiadomość została prawidłowo nadana na oficjalny adres poczty elektronicznej oznacza to, że dotarła ona do adresata. Odmienne zapatrywanie sprawiałoby bowiem, że w praktyce prawo do wnioskowania o informację publiczną za pomocą poczty elektronicznej byłoby iluzoryczne, a każda ze stron mogłaby twierdzić, że wiadomość (wniosek, odpowiedź) nigdy do niej nie dotarła. W orzecznictwie zwraca się uwagę, że do obowiązków organu należy m.in. odpowiednia konfiguracja poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej organu, aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań, wobec prawnej dopuszczalności ich wnoszenia także drogą elektroniczną (por. postanowienia NSA z dnia 10 września 2015 r., sygn. akt I OSK 1968/15 i z dnia 3 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 1940/15). W ocenie Sądu, skoro wnioskodawca oczekuje odpowiedzi na adres poczty elektronicznej (a posiada adres ePUAP-owy), to również powinien zadbać, by miała ona takie ustawienia, które pozwolą na skuteczne doręczenie wiadomości zwrotnej od organu. W konsekwencji powyższego należy przyjąć, że skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, kwestionując okoliczność udzielenia odpowiedzi przez organ powinna wykazać, np. przez przedłożenie wydruku ze swojej skrzynki odbiorczej z dnia 16 czerwca 2023 r. oraz ze skrzynki obejmującej "spam", że korespondencja organu do niej nie dotarła. Wobec braku podjęcia próby wykazania swoich twierdzeń, Sąd uznał stanowisko skarżącej za gołosłowne. Skarżąca dysponując dostępem do skrzynki ePUAP może w przyszłości korzystać z tego narzędzia wnioskując o informację publiczną. Sąd z urzędu ustalił bowiem, iż skarżąca inicjuje bardzo wiele spraw o udostępnienie informacji publicznej (łącznie w wojewódzkich sądach administracyjnych zarejestrowano ponad 100 spraw - por. baza orzeczeń CBOIS), składając swoje wnioski do organów w całej Polsce, niejednokrotnie o treści zbliżonej do tej, która został skierowana do Dyrektora Zespołu Szkół [...] w P. – również przesyłką mailową. W kilku sprawach, zakończonych wyrokami Naczelnego Sądu Administracyjnego, pojawił się podobny problem skutecznego wysłania przez skarżącą do różnych organów wiadomości mailowej lub jej odbioru. Skarżąca ma zatem wiedzę nie tylko co do trybu i postępowania o udzielenie informacji publicznej, lecz również konsekwencji wynikających z korzystania z prowadzenia korespondencji za pośrednictwem wiadomości mailowych. Stan faktyczny wynikający z dostępnych w CBOSA uzasadnień wyroków sądów obu instancji jest jednakże odmienny od tego, który podlegał ocenie w niniejszej sprawie. W tym miejscu należy również wyjaśnić, że w celu zweryfikowania, czy Dyrektor Szkoły odpowiedział skarżącej na wszystkie zadane w treści wniosku o udzielenie informacji pytania, pełnomocnik skarżącej mógł zapoznać się w budynku Sądu z przekazanymi wraz ze skargą i odpowiedzią na skargę aktami sprawy. Zaznaczyć należy, że w treści pisma organu z dnia 16 czerwca 2023 r. wymieniono załączniki w liczbie 3: kopie nagan w ilości 104 szt., kopie protokołu z rady pedagogicznej z 31.10.2022 r. wraz z zał., kopie uchwał w ilości 4 szt. Dokumenty te stanowią ujęte w teczkach karty nr [...] – [...] akt przekazanych Sądowi. Ponadto, o ile faktycznie na podstawie wydruku logi z poczty elektronicznej Szkoły nie sposób zweryfikować, czy wszystkie załączniki zostały wysłane, to w świetle przyjętej przez Sąd argumentacji okoliczność ta nie może skutkować uwzględnieniem skargi. W ocenie Sądu w tym przypadku należało uznać, że organ udzielił skarżącej wyczerpującej odpowiedzi na wniosek, co Sąd ustalił na podstawie przekazanych akt administracyjnych sprawy, czyniąc to w ustawowym terminie. Organ nie dopuścił się zatem zarzucanej w skardze bezczynności, jak i naruszenia art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Mając to na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a., skargę oddalił.