II OSK 1568/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski (spr.) Sędziowie sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. M. i K. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 12 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Łd 516/21 w sprawie ze skargi A. M. i K. M. na postanowienie Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 23 kwietnia 2021 r., nr 75/2021 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie odmawiające uwzględnienia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 12 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Łd 516/21, oddalił skargę A. M. i K. M. na postanowienie Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 23 kwietnia 2021 r., nr 75/2021, w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie odmawiające uwzględnienia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Powyższym postanowieniem Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (WINB), na podstawie art. 134 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., zwana dalej: "k.p.a."), stwierdził, że zażalenie A. M. i K. M. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (PINB) z dnia 29 stycznia 2021 r., nr 89/2021 (odmawiające uwzględnienia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej dotyczącej wykonania obowiązku określonego w postanowieniu PINB z dnia 30 lipca 2020 r., nr 501/2018, nakazującym wpłacenie zaliczki na poczet wykonania obowiązku wynikającego z postanowienia PINB z dnia 28 lutego 2020 r., nr 146/2020, nakładającego obowiązek przedłożenia ekspertyzy technicznej prawidłowości wykonania robót budowlanych polegających na przebudowie lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w [...] w zakresie robót ogólnobudowlanych i instalacji: wodno-kanalizacyjnej, elektrycznej, wentylacji), zostało wniesione z uchybieniem terminu określonego w art. 34 § 3 w zw. z art. 17 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm., zwana dalej: "u.p.e.a."). Skargę kasacyjną od powołanego na wstępie wyroku złożyli A. M. i K. M., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie o uchylenie wyroku i orzeczenie reformatoryjne, jak również o przyznanie na rzecz pełnomocnika z urzędu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, które nie zostały uiszczone ani w całości ani w części. Zaskarżonemu orzeczeniu skarżący kasacyjnie, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zarzucili naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., poprzez niewłaściwą kontrolę legalności działalności administracji publicznej i w konsekwencji oddalenie skargi, pomimo tego, że postanowienie WINB z dnia 23 kwietnia 2021 r. zostało wydane z naruszeniem: a) art. 34 § 3 w zw. z art. 17 § 1 u.p.e.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie po uprzednim bezpodstawnym uznaniu, że zażalenie na postanowienie PINB z dnia 29 stycznia 2021 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu; b) art. 7, 77 § 1 oraz 80 k.p.a., tj. z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej, zasady informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów. W uzasadnieniu środka zaskarżenia skarżący kasacyjnie wskazali, że ich pismo datowane na dzień 2 lutego 2021 r. winno zostać uznane za zażalenie na postanowienie PINB z dnia 29 stycznia 2021 r. Stwierdzili, że bez znaczenia pozostaje okoliczność, że skarżący w piśmie z dnia 2 lutego 2021 r. nie odnieśli się wprost do wydanego postanowienia, ani też okoliczność, że skarżący w dacie 2 lutego 2021 r. nie znali treści rozstrzygnięcia. Z całokształtu okoliczności sprawy wynika bowiem, że skarżący nie zgadzali się z postanowieniami wydawanymi w ich sprawie i de facto kwestionowali zaistniały stan sprawy. Natomiast kolejno składane pisma, w tym pismo z dnia 19 lutego 2021 r. winno zostać uznane za uzupełnienie zarzutów złożonego zażalenia na postanowienie z dnia 29 stycznia 2021 r. (doręczone skarżącym w dniu 4 lutego 2021 r.). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie strona skarżąca kasacyjnie złożyła stosowny wniosek, któremu druga strona nie sprzeciwiła się, Sąd rozpoznał kasację poza rozprawą. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy, a taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie, to Sąd rozpoznający sprawę związany jest granicami kasacji. Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem podniesione w niej zarzuty nie były w stanie skutecznie podważyć stanowiska WINB zawartego w zaskarżonym postanowieniu, ocenionego przez Sąd I instancji. Zgodnie z dyspozycją art. 34 § 3 w zw. z art. 17 § 1 u.p.e.a. na postanowienie w sprawie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej przysługuje zażalenie, które wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżone postanowienie, w terminie 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że postanowienie PINB z dnia 29 stycznia 2021 r. zostało doręczone skarżącym w dniu 4 lutego 2021 r. (tak też wskazano w skardze kasacyjnej). Naczelny Sąd Administracyjny podziela zapatrywanie Sądu I instancji, że pisma skarżących z dnia 2 lutego 2021 r. nie można było potraktować jako zażalenia na ww. postanowienie PINB. Po pierwsze, z uwagi, iż z jego treści nie wynikało aby odnosiło się do powyższego postanowienia, po drugie, ze względu, że skarżący nie znali treści zawartej w tym postanowieniu. Niewadliwie w sprawie przyjęto, że pismo to, co najwyżej, mogło stanowić uzupełnienie zarzutów złożonych przy piśmie z dnia 23 grudnia 2021 r. oraz z dnia 28 grudnia 2021 r. w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej. Dopiero kolejne pismo skarżących datowane na dzień 15 lutego 2020 r. (19 lutego 2021 r. - wpływ do Urzędu Skarbowego [...]) i przekazane PINB przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] przy piśmie z dnia 26 lutego 2021 r., a następnie przez PINB do WINB przy piśmie z dnia 10 marca 2021 r., mogło zostać potraktowane jako zażalenie na postanowienie PINB z dnia 29 stycznia 2021 r. Zostało ono jednak złożone z uchybieniem siedmiodniowego terminu określonego art. 17 § 1 u.p.e.a. Termin upływał z dniem 11 lutego 2021 r. Prawidłowo zatem WINB, na podstawie art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a. i art. 34 § 4 w zw. z art. 17 § 1 u.p.e.a., stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Podkreślić należy, że PINB w postanowieniu z dnia 29 stycznia 2021 r. zawarł pouczenie o prawie wniesienia zażalenia do "Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi (ul. Traugutta 25), za pośrednictwem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...], w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia". Skarżący nie zastosowali się do tego pouczenia, nie złożyli także wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia. Z samego faktu, że skarżący nie zgadzali się z wydanymi w sprawie postanowieniami i de facto kwestionowali zaistniały stan sprawy nie można wywodzić uprawnienia do skutecznego zaskarżenia wydanego w sprawie rozstrzygnięcia z dnia 29 stycznia 2021 r. Postępowanie administracyjne jest ściśle sformalizowane, oparte na przepisach prawa, podmioty biorące udział w postępowaniu winny przestrzegać obowiązujących je terminów procesowych. Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela zarzutów naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. oraz art. 34 § 3 w zw. z art. 17 § 1 u.p.e.a. Stan faktyczny sprawy został prawidłowo ustalony i oceniony. Nie doszło także do naruszenia zasady zaufania do władzy publicznej (art. 8 k.p.a. - został przywołany w uzasadnieniu skargi kasacyjnej bez wskazania najmniejszej adekwatnej jednostki redakcyjnej, tj. § 1 art. 8). W podstawie kasacyjnej z punktu b) autor środka zaskarżenia podniósł zarzut naruszenia zasady informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, jednakże nie wskazał przepisu, który kształtuje ten obowiązek po stronie organu administracji publicznej, ani nie wyjaśnił także szczegółowo w czym upatruje naruszenia tej zasady ogólnej. Naczelny Sąd Administracyjny zwolniony jest wobec tego od czynienia pogłębionych rozważań w tej kwestii. Uznał, że wymaga jedynie podkreślenia, że zasada ta jest zredagowana w art. 9 k.p.a. oraz że na gruncie niniejszej sprawy nie można doszukiwać się jej naruszenia wobec zawartego w postanowieniu PINB pouczenia, o czym mowa powyżej. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi strony skarżącej wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, bowiem wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.