I OSK 2357/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Karol Kiczka po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 czerwca 2024 r. sygn. akt IV SA/Wa 2783/23 odrzucającego skargę [...] o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 stycznia 2023 r., sygn. IV SA/Wa 1460/22 oddalającym skargę [...] na postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia 8 marca 2022 r. nr 122/2022 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości postanawia: oddalić skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 5 czerwca 2024 r. sygn. akt IV SA/Wa 2783/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 277 w zw. z art. 280 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) odrzucił skargę [...] o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 stycznia 2023 r., sygn. IV SA/Wa 1460/22. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżący wniósł skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem z uchybieniem terminu, o którym stanowi art. 277 p.p.s.a. Podstawą wznowienia był art. 273 § 1 p.p.s.a. i wynikający z niego zarzut, że orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym. Skarżący miał trzy miesiące na wniesienie skargi o wznowienie, licząc od dnia, w którym dowiedział się o wydaniu wyroku Sądu Rejonowego w Wołominie z dnia 14 lipca 2006r., dotyczącego przestępstwa sfałszowania dokumentu poprzez posłużenie się jego danymi, a stanowiącym w jego ocenie podstawę do wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 stycznia 2023 r., sygn. IV SA/Wa 1460/22. Z akt nie wynika kiedy skarżący dowiedział się o treści i istnieniu tego rozstrzygnięcia – dlatego Sąd I instancji przyjął najkorzystniejszą z punktu widzenia skarżącego datę, tj. 26 października 2022 r. – czyli datę gdy skarżący załączył kserokopię tego orzeczenia do pisma procesowego skierowanego do Sądu. Mimo, iż Sąd przyjął najbardziej korzystną dla skarżącego datę, w której mógł się on dowiedzieć o ww. orzeczeniu, stanowiącym w jego ocenie podstawę do wznowienia postępowania, złożoną skargę należało odrzucić jako wniesioną po terminie. W związku z tym Sąd nie mógł wznowić postępowania i ponownie skontrolować zaskarżonego postanowienia Wojewody Mazowieckiego, gdyż skarga podlegała odrzuceniu, zgodne z art. 277 w zw. z art. 280 § 1 p.p.s.a. Skargę kasacyjną od postanowienia z dnia 5 czerwca 2024 r. wniósł [...], reprezentowany przez radcę prawnego, zaskarżając postanowienie w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść orzeczenia - art. 277 p.p.s.a. w związku z art. 168 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 270 p.p.s.a. polegające na przyjęciu, iż w niniejszej sprawie doszło do uchybienia przez [...] terminowi do wniesienia skargi o wznowienie postępowania, poprzez uznanie, że początek biegu terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania rozpoczął się w październiku 2022 r., kiedy to niepoświadczona kopia wyroku Sądu Rejonowego w Wołominie z dnia 14 lipca 2006 r. (sygn. akt II K 530/05) została dołączona do pisma procesowego z dnia 26 października 2022 r. (k. 39 akt sprawy IV SA/Wa 1460/22), podczas gdy skarżący kasacyjnie w tej dacie nie miał świadomości co do istnienia podstawy wznowieniowej wynikającej z oparcia orzeczenia na dokumencie podrobionym, jak również wiedzy co do prawomocności orzeczenia Sądu karnego, a ponadto pozbawiony był możliwości złożenia skargi o wznowienie postępowania, z uwagi na fakt będącego w toku postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie (sygn. akt IV SA/Wa 1460/22), zakończonego prawomocnie dopiero z dniem 2 września 2023 r., kiedy to rozpoczął się bieg trzymiesięcznego terminu do wystąpienia ze skargą o wznowienie postępowania, co znalazło potwierdzenie w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 listopada 2023 r. (sygn. akt IV SA/Wa 1716/23) o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania wywiedzionej w dniu 7 sierpnia 2023 r. Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa prawnego z urzędu, według norm przepisanych, oświadczając jednocześnie, iż koszty te nie zostały dotychczas uiszczone w całości ani w części, oraz zrzeczono się rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W świetle art. 183 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r. I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1). W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania. Skarga kasacyjna jest niezasadna. "Skarga o wznowienie postępowania nie jest środkiem odwoławczym, lecz nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia. Skarga ta nie jest zatem środkiem umożliwiającym ponowną ocenę, w pełnym zakresie postępowania. Skarga o wznowienie stanowi odstępstwo od zasady związania prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego (art. 170 p.p.s.a.), dlatego zakres orzekania w sprawie zainicjowanej taką skargą jest ściśle zdeterminowany podstawami wznowienia przywołanymi w skardze." (teza I wyroku WSA w Gdańsku z 29.10.2024 r., I SA/Gd 1020/23, LEX nr 3780764). Skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest art. 273 § 1 p.p.s.a. i wynikający z niego zarzut, że orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy (art. 277 p.p.s.a.). "Wymienione w art. 273 § 2 p.p.s.a. przesłanki należy rozumieć w ten sposób, że okoliczności i dowody, na które powołuje się strona, istniały przed zakończeniem sprawy, której dotyczy wniosek. Po drugie zostały wykryte po prawomocnym zakończeniu postępowania. Po trzecie mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a więc niezbędne jest istnienie związku przyczynowego pomiędzy okolicznościami faktycznymi lub środkami dowodowymi a treścią prawomocnego orzeczenia sądu. Po czwarte, strona nie mogła z tych okoliczności faktycznych lub środków dowodowych skorzystać w poprzednim postępowaniu, ponieważ nie były one jej znane." (teza II wyroku WSA w Gdańsku z 29.10.2024 r., I SA/Gd 1020/23, LEX nr 3780764). Sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę (art. 280 § 1 p.p.s.a.). Kluczową kwestią dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy było zatem ustalenie początku biegu trzymiesięcznego terminu do wniesienia skargi o wznowienie prawomocnie zakończonego postępowania w sprawie IV SA/Wa 1460/22. Sąd I instancji wskazał, że termin ten rozpoczął bieg w październiku 2022 r., kiedy to niepoświadczona kopia wyroku Sądu Rejonowego w Wołominie z dnia 14 lipca 2006 r. (sygn. akt II K 530/05) została dołączona do pisma procesowego z dnia 26 października 2022 r. skierowanego do WSA w Warszawie. Skarżący kasacyjnie twierdzi, że w tym czasie nie miał jeszcze świadomości co do istnienia podstawy wznowieniowej wynikającej z oparcia orzeczenia na dokumencie podrobionym, jak również wiedzy co do prawomocności orzeczenia Sądu karnego, a ponadto pozbawiony był możliwości złożenia skargi o wznowienie postępowania, z uwagi na fakt będącego w toku postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie (sygn. akt IV SA/Wa 1460/22), zakończonego prawomocnie dopiero z dniem 2 września 2023 r. Jak już wyżej wykazano i poparto tezą (wyrok WSA w Gdańsku z 29.10.2024 r., I SA/Gd 1020/23, LEX nr 3780764) okoliczności i dowody, na które powołuje się strona, istniały przed zakończeniem sprawy, której dotyczy wniosek (z pisma z 26 października 2022 r. wynika, że istniały). Jednakże, zostały wykryte po prawomocnym zakończeniu postępowania (z tego samego pisma z dnia 26 października 2022 r. wynika, że zostały wykryte przed prawomocnym zakończeniem postępowania w sprawie IV SA/Wa 1460/22, a nie po – postępowanie prawomocnie zakończono w dniu 2 września 2023 r.). Po trzecie mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a więc niezbędne jest istnienie związku przyczynowego pomiędzy okolicznościami faktycznymi lub środkami dowodowymi a treścią prawomocnego orzeczenia sądu. Po czwarte, strona nie mogła z tych okoliczności faktycznych lub środków dowodowych skorzystać w poprzednim postępowaniu, ponieważ nie były one jej znane (po raz kolejny przyjdzie wskazać, że -wbrew twierdzeniom autorki skargi kasacyjnej- przyczyny co najmniej od dnia 26 października 2022 r. były stronie znane). Świadomość istnienia podstaw wznowienia należy rozumieć w ten sposób, że strona wiedziała lub powinna była wiedzieć, że wykryte przez nią okoliczności faktyczne lub środki dowodowe mogą mieć znaczenie prawne przy ponownym rozpoznaniu sprawy prawomocnie zakończonej. Dla oceny rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania nie jest natomiast istotna świadomość prawna strony, tj. wiedza strony o prawnej możliwości wznowienia postępowania (postanowienie NSA z 13 kwietnia 2010 r. II GZ 59/10, publ: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd I instancji trafnie zwrócił uwagę, że jako podstawę wznowienia w niniejszej sprawie wskazano art. 273 p.p.s.a. czyli, że orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Jednakże podstawa ta może być skuteczna jako przesłanka wznowienia postępowania jeżeli świadomość jej istnienia powstała po uprawomocnieniu się wyroku w stosunku do którego składana jest skarga o wznowienie oraz jej zgłoszenie nastąpiło w stosunku do prawomocnego orzeczenia. To zaś (świadomość istnienia podstawy wznowienia) nastąpiło - jak słusznie zauważył Sąd I instancji – co najmniej w październiku 2022 roku czyli niemal rok przed uprawomocnieniem się postępowania w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 1460/22. W konsekwencji, skarga o wznowienie postępowania wniesiona 1 grudnia 2023 r. została złożona z uchybieniem terminu wobec czego zgodnie z art. 280 § 1 w zw. z art. 273 p.p.s.a. podlegała odrzuceniu, o czym prawidłowo orzekł Sąd I instancji. Konkludując, stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił.