III C 6/26

<p> <strong> <!-- -->Sygn. akt III C 6/26 </strong> </p> <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> <p> <strong> <!-- -->Dnia 15 stycznia 2026 r.</strong> </p> <p>Sąd Rejonowy Szczecin – Centrum w Szczecinie III Wydział Cywilny w składzie:</p> <p>Przewodniczący: Sędzia Justyna Pikulik</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym</p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block">J. H.</span> </p> <p>przeciwko <span class="anon-block">(...)</span> Towarzystwu <span class="anon-block">(...)</span> z siedzibą w <span class="anon-block">B.</span> i <span class="anon-block">(...)</span> Towarzystwu <span class="anon-block">(...)</span> Spółki Akcyjnej z siedzibą w <span class="anon-block">B.</span> </p> <p>o zapłatę</p> <p> <strong> <!-- -->postanawia:</strong> </p> <p>oddalić wniosek powoda <span class="anon-block">J. H.</span> o zwolnienie z kosztów sądowych.</p> <p>Sygn. akt III C 6/26</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p> <strong> <!-- -->postanowienia Sądu Rejonowego Szczecin- Centrum w Szczecinie z dnia 15 stycznia 2026 r. </strong> </p> <p> <span class="anon-block">J. H.</span> wniósł o zasądzenie od pozwanych łącznie kwoty 66.400 zł wraz z ustawowymi odsetkami i kosztami procesu tytułem świadczenia z umów ubezpieczenia z powodu trwałego uszczerbku na zdrowiu.</p> <p>Wraz z pozwem powód wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w całości, wskazując, że poniesione dotychczas koszty leczenia, rehabilitacji oraz utrata dochodów po wypadku istotnie osłabiły jego sytuację majątkową. Powód utrzymuje się z ograniczonych dochodów, z których pokrywa stałe koszty leczenia o rehabilitacji.</p> <p>W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania, powód wskazał, że wraz z żoną i synem utrzymują się z wynagrodzenia za pracę. Dochody żony od października 2025 r. wynoszą około 10 500 zł miesięcznie, wcześniej jej dochody kształtowały się na poziomie 5 000 – 7 000 zł miesięcznie. Dochody powoda wynoszą 9 000 zł miesięcznie. Powód ponosi następujące wydatki: kredyt – 3 565,38 zł, alimenty – 600 zł, czynsz – 650 zł, opłaty a media (prąd, gaz) – 600 zł, opał 180 zł, subskrypcie, abonamenty i usługi komunikacyjne – 1 085 zł, koszty utrzymania pojazdów + paliwo – 1 500 zł, wyżywienie i środki czystości – 2 400 zł, opieka medyczna – 400 zł, obsługa prawna związana ze sprawą o kontakty – 500 zł, ubezpieczenie (kredyt + polisa) – 275 zł, koszty rehabilitacji i fizjoterapii – 1 000 zł, dodatkowe wydatki na dziecko – 750 zł, utrzymanie zwierząt domowych – 250 zł, szkolenie aplikancie i składka – 550 zł. Powodowi przysługuje prawo własności lokalu mieszkalnego o wartości 530 000 zł, które to prawo obciążone jest hipoteką, prawo własności zabudowanej nieruchomości o wartości około 300 000 zł – prawo obciążone służebnością osobista mieszkania oraz prawo współwłasności dwóch pojazdów o wartości odpowiednio: 18 000 zł i 22 000 zł. Powód nie posiada oszczędności, ani papierów wartościowych i innych praw majątkowych.</p> <p>Zgodnie z treścią przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20051671398" title="Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych - Dz. U. z 2005 r. Nr 167, poz. 1398 (art. 102;art. 102 ust. 1)">art. 102 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych</a> (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 roku, poz. 623) zwolnienia od kosztów sądowych domagać się może osoba fizyczna, która złoży oświadczenie, że nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych powinno być dołączone oświadczenie obejmujące szczegółowe dane o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania osoby ubiegającej się o zwolnienie od kosztów. Oświadczenie sporządza się według ustalonego wzoru. Jeżeli oświadczenie nie zostało złożone albo nie zawiera wszystkich wymaganych danych, przewodniczący wzywa stronę do jego poprawienia lub uzupełnienia w terminie tygodniowym, pod rygorem zwrotu wniosku (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 130)">art. 130 k.p.c.</a> w zw. z art. 102 ust. 2 ustawy o kosztach sądowych).</p> <p>W postępowaniu cywilnym zasadą jest odpłatność postępowania przed sądem - strony zobowiązane są do ponoszenia kosztów procesu, w którym biorą udział, a w orzeczeniu kończącym postępowanie sąd rozstrzyga kwestię kto ostatecznie koszty te pokrywa, zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu wynikającą z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 k.p.c.</a> Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych – jako wyjątek od zasady odpłatności postępowania cywilnego - stanowi zatem pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku wykorzystać swoje możliwości zarobkowe, poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny, a dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - zwrócić się o pomoc państwa (<em> <!-- -->por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 1984 r. sygn. akt II CZ 104/84, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 lipca 1980 r., sygn. akt I CZ 99/80</em>). Wytaczając powództwo, strona powinna się liczyć z kosztami z tym związanymi i gromadzić potrzebne środki z dochodów uzyskanych w dłuższym okresie. Wyjątkowo, gdy tylko niezwłoczne wytoczenie powództwa zapewni ochronę praw strony ze względu na bliski termin, z upływem którego jej roszczenie wygaśnie lub ulegnie przedawnieniu, albo ze względu na inne okoliczności prawne lub faktyczne, można przyjąć - jeżeli nie ma podstaw do zarzucenia stronie rozmyślnego niewytoczenia powództwa wcześniej - że powinna ona mieć możliwość poniesienia kosztów sądowych z dochodów bieżąco osiąganych (<em> <!-- -->por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 października 1983 r., sygn. akt I CZ 151/83, opubl. w OSNC z 1984 r., z. 5, poz. 82, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 31 marca 1987 r., sygn. akt I CZ 26/87, opubl. w OSNC z 1988 r., z. 7-8, poz. 103). </em>Nadto wskazać należy, że z uwagi na ten szczególny charakter zwolnienia od kosztów sądowych nie może ono opierać się na od subiektywnym przekonaniu strony o uniemożliwiającej ponoszenia tych wydatków sytuacji materialnej. W każdym przypadku konieczna jest weryfikacja złożonego oświadczenia przez sąd.</p> <p>Podstawowe znacznie dla ustalenia sytuacji materialnej strony ubiegającej się o przyznanie jej zwolnienia od kosztów sądowych ma jej oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania, dlatego też w oświadczeniu tym wnioskodawca dla jak najlepszej ochrony własnych interesów powinien wyczerpująco wypełnić każdą z rubryk, między innymi wskazując wszystkie uzyskiwane dochody i wszystkie ponoszone wydatki. Na wnioskodawcy ciąży bowiem obowiązek wykazania, że jego sytuacja majątkowa nie pozwala mu na poniesienie kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie oraz członków jego rodziny.</p> <p>Jak wynika z treści oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania powód wraz z małżonką od października 2025 r. dysponują kwotą 19 500 zł miesięcznie. Z dochodów tych utrzymują jedno dziecko. Wyszczególnione natomiast miesięcznie wydatki zamykają się kwotą 14 255,38 zł. Od października 2025 r. powodowi pozostaje wolna kwota 5 244,62 zł ( 19 500 zł – 14 255,38 zł). Nadto wskazać należy, że jak wynika z art. 102 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, koszty sądowe wyprzedzają jedynie koszty utrzymania koniecznego dla strony i jej rodziny. Nie ma żadnych podstaw do przyjmowania, że inne zobowiązania takie jak np. konieczność spłaty kredytów czy innych zobowiązań, a nawet opłacenie podatków, względnie obowiązkowych składek, mają pierwszeństwo przed kosztami sądowymi (<em> <!-- -->por. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 18 października 2012r. I ACz 1699/12</em>).</p> <p>Powód posiada stałe dochody, a nie wszystkie wyszczególnione przez niego wydatki należą do kategorii niezbędnych kosztów utrzymania, które korzystają z pierwszeństwa przed kosztami sądowymi. I tak jako wygórowane jawią się wydatki na poczet subskrypcji, abonamentów i usług telekomunikacyjnych (1.085 zł miesięcznie) ich ograniczenie nie spowodowałoby uszczerbku w niezbędnym utrzymaniu powoda i jej rodziny, a pozwoliłoby na poczynienie oszczędności na poczet kosztów sądowych. Aktualnie na powodzie ciąży jedynie obowiązek uiszczenia opłaty od pozwu w kwocie 3 320 zł. Powód jest w stanie bez uszczerbku w koniecznym utrzymania poczynić oszczędności w tej kwocie w okresie jednego miesiąca. Skoro powód, mając po temu możliwości, nie poczynił oszczędności na poczet kosztów sądowych, brak jest podstaw do zwolnienia go z obowiązku ich uiszczenia.</p> <p>Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji postanowienia.</p> </div>