II SA/Sz 419/14

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.),, Sędzia WSA Maria Mysiak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Kukla, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi W. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie rozłożenia na raty należności z tytułu nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego oddala skargę. UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia [...] r. W. T. zwróciła się do Prezydenta Miasta K. o zwolnienie ze spłaty należności z tytułu nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego. Decyzją z dnia [...]. Prezydent Miasta K., działając na podstawie art. 104 K.p.a. oraz art. 61 ust. 1, pkt 2, art. 64 ust. 1 w związku z art. 55, 57 pkt 3, art. 60 pkt 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, rozłożył W. T. na trzy raty wierzytelność w wysokości [...] złotych, z tytułu nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego, do którego prawo zostało jej przyznane decyzją tego organu z dnia [...]., w następujący sposób: - I rata w kwocie [...] zł płatna do [..]., - II rata w kwocie [...] zł płatna do [...]., - III rata nr 3 w kwocie [...] zł płatna do [...]. Rozłożenie wierzytelności na raty, nastąpiło pod warunkiem terminowej spłaty zgodnie ze wskazanym ustaleniem. W przypadku niedopełnienia przez stronę powyższego warunku, nastąpi stwierdzenie wygaśnięcia decyzji w oparciu o przepis art.162 § 1 pkt 2 K.p.a. W przypadku wygaśnięcia decyzji, strona będzie zobowiązana do natychmiastowej zapłaty całej należności wraz z odsetkami ustawowymi naliczonymi od dnia 11 stycznia 2014r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że kwota nienależnych świadczeń w wysokości [...] zł powstała jako skutek wznowienia postępowania w sprawie o przyznanie zainteresowanej dodatku mieszkaniowego. Decyzją z dnia [...] r. uchylono w całości decyzję przyznającą wnioskodawczyni dodatek w wysokości [...] zł miesięcznie i przyznano go w nowej wysokości w kwocie [...] zł miesięcznie na okres od [...]. Różnica powstała pomiędzy wypłaconym a należnym dodatkiem mieszkaniowym określiła kwotę dodatku nienależnie pobieranego przez okres 6 miesięcy w łącznej wysokości [...] zł ([...]zł x 6m-cy). Z uwagi na powyższe, w dniu 18 grudnia 2013r. wezwano zainteresowaną do zapłaty powyższej należności w podwójnej wysokości tj. w kwocie [...] zł, zgodnie z treścią art. 7 ust. 9 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. W toku postępowania organ ustalił, że zainteresowana sprzedała poprzedni lokal a w nowym zamieszkuje od dnia [...]. Mieszkanie, zakupione w stanie deweloperskim od firmy, składa się z dwóch pokoi, aneksu kuchennego, łazienki i wc oraz przedpokoju. Lokal wyposażony jest w nowy sprzęt gospodarstwa domowego oraz meble, które są idealnie dopasowane do wymiarów wnętrza. Z oświadczenia wnioskodawczyni wynika, że poprzednie mieszkanie sprzedała za kwotę [...] zł i za tą samą cenę zakupiła nowe. Zainteresowana przedstawiła pracownikowi socjalnemu do wglądu akt notarialny ze sprzedaży poprzedniego lokalu i poinformowała, że nie posiada jeszcze aktu zakupu nowego. Oświadczyła także, że na drobne prace remontowe w nowym lokalu musi przeznaczyć kwotę ok. [...] zł. Organ ustalił, że miesięczny dochód W. T. wynosi [...] zł i składa się na niego: emerytura [...] zł, zasiłek pielęgnacyjny [...] zł, zabezpieczenie alimentacyjne [...] zł. Nadto, wnioskodawczyni jest osobą na stałe zaliczoną do znacznego stopnia niepełnosprawności i z uwagi na stan zdrowia przyjmuje leki, których miesięczny koszt wynosi ok. [...] zł. W ocenie organu, sytuacja wnioskodawczyni nie uzasadnia zastosowania ulgi w postaci umorzenia należności, a dochodzenie należności nie zagraża egzystencji zainteresowanej. Mając jednak na względzie ułatwienie dokonania spłaty należności, wniosek strony rozpatrzono pod kątem możliwości zastosowania innej ulgi i uznano, że rozłożenie spłaty na raty stanowić będzie istotną pomoc. W odwołaniu od powyższej decyzji W. T. wskazała, iż organ analizując jej sytuację materialną podał nieprawdziwe dane, a następnie opisała swoją trudną sytuację materialną. Podała, iż po uiszczeniu opłat za mieszkanie, telefon, prąd, ubezpieczenie i leki pozostaje jej na utrzymanie [..] zł. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] działając na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., art. 61 ust. 1 pkt. 2, art. 64 ust. 1 w związku z art. 55, 57 pkt. 3, art. 60 pkt. 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, uchyliło decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...]. i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, iż dochód miesięczny W. T. wynosi [...] zł, ponadto strona zaliczona została z uwagi na stan zdrowia do znacznego stopnia niepełnosprawności, co uniemożliwia jej podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia w celu uzyskania dodatkowych dochodów. W ocenie organu, nałożenie na stronę obowiązku spłaty należności w wysokości 50% jej dochodów, w żaden sposób nie umożliwia jej egzystencji, zwłaszcza iż miesięcznie wydaje [...] zł na leki i ponosi bieżące opłaty za media jak również utrzymanie. Wskazanie Kolegium dla organu pierwszej instancji to znaczne obniżenie miesięcznej kwoty spłaty. Nie zgadzając się powyższą decyzją Kolegium, W. T. zaskarżyła ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o jej uchylenie. W skardze podała, iż z niezawinionych przez nią przyczyn została zobowiązana do zwrotu dodatku mieszkaniowego oraz opisała swoją trudną sytuację materialną i zdrowotną. Domaga się umorzenia należności. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 dalej: P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Uwzględnienie skargi, skutkujące wyeliminowaniem zaskarżonego aktu z obrotu prawnego, następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przez organ administracyjny przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, jak również, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). W ocenie Sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem ocena przeprowadzonego postępowania oraz treść rozstrzygnięcia nie daje podstaw do stwierdzenia, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, którą organ uchylił decyzję Prezydenta Miasta K. w przedmiocie rozłożenia skarżącej na raty należności z tytułu nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego. Podstawą zaskarżonej decyzji jest przepis art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2013r. poz. 26, dalej: K.p.a.), zgodnie z którym organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Chodzi tu o wskazanie takich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie prawne dla rozstrzygnięcia sprawy. Organ odwoławczy nie może przesądzić o treści rozstrzygnięcia sprawy przez organ pierwszej instancji, który obowiązany jest sprawę ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć na nowo. Kontrola sądowa takiego aktu sprowadza się do zbadania, czy w sprawie wystąpiły przesłanki do wydania decyzji wskazane w art. 138 § 2 K.p.a. Materialnoprawną podstawą prawną rozstrzygnięcia wydanego przez organ I instancji jest przepis art. 64 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U z 2013 r. poz. 885), zgodnie z którym właściwy organ, na wniosek zobowiązanego, może udzielać określonych w art. 55 ulg w spłacie zobowiązań z tytułu należności, o których mowa w art. 60. W myśl art. 55 tej ustawy, należności pieniężne mające charakter cywilnoprawny, przypadające organom administracji rządowej, państwowym jednostkom budżetowym i państwowym funduszom celowym, mogą być umarzane w całości albo w części lub ich spłata może być odraczana lub rozkładana na raty. Użycie w przytoczonej normie prawnej zwrotu "może" oznacza, że decyzja podjęta na podstawie wskazanego przepisu jest decyzją uznaniową. Cechą charakterystyczną uznania administracyjnego jest to, że przepis zawierający w swej treści taką dyspozycję, nie zawiera nakazu lub zakazu wydania rozstrzygnięcia określonej treści. Organ ma możliwość, a nie obowiązek rozłożenia należności na raty. W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy, wprawdzie dość lakonicznie, ale słusznie zaznaczył, iż sytuacja materialna i zdrowotna skarżącej jest na tyle trudna, że ustalona przez organ I instancji wysokość rat z tytułu nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego, uniemożliwia jej egzystencję. Kolegium zawarło też wskazanie, aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ pierwszej instancji znacznie obniżył miesięczną kwotę spłaty przedmiotowej należności. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w istocie jest dla skarżącej korzystna. Kolegium bowiem przekazało sprawę organowi do ponownego rozpatrzenia, stwarzając możliwość ponownego przeanalizowania sytuacji skarżącej oraz zalecając obniżenie miesięcznego obciążenia ratami, tak aby umożliwiało to egzystencję. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja prawa nie narusza, gdyż Kolegium, w ramach kontroli uznania administracyjnego, słusznie oceniło stan faktyczny sprawy i zobowiązało organ I instancji do jej ponownego rozpatrzenia. Wykazując zrozumienie dla opisanej w skardze trudnej sytuacji skarżącej, przypomnieć należy, że rolą Sądu jest kontrola zaskarżonej decyzji z punktu widzenia zgodności z prawem. Sąd nie może natomiast zastępować organu w merytorycznej ocenie i zobowiązać organ do uwzględnienia wniosku skarżącej. Sąd bowiem nie może zastępować organów w rozstrzyganiu spraw administracyjnych. Tym samym nie może sam umorzyć przedmiotowych należności. Sąd z urzędu dostrzegł, iż w aktach administracyjnych znajduje się decyzja Prezydenta Miasta K. z dnia [...]., wydana w wyniku przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez zaskarżoną decyzję Kolegium i rozkładająca na osiem rat należność skarżącej. Jednakże od decyzji tej również przysługiwał stronie administracyjny tryb odwoławczy w przypadku niezgadzania się z jej treścią. W konsekwencji powyższego, stwierdzić należy, że kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, do czego sprowadzają się kompetencje Sądu, /z uwagi na to że Sąd nie może oprzeć kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej/, nie wykazała, by w sprawie naruszone zostały przepisy prawa procesowego, ani materialnego, które to naruszenia – tak jak to już wyżej Sąd podkreślał – zgodnie z przepisem art. 145 § 1 pkt.1 lit. a i c P.p.s.a. - mogłyby stanowić podstawę do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Z braku zatem uzasadnionych podstaw, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie mógł uwzględnić skargi i wobec tego oddalił ją, w myśl art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.