I FZ 261/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Hieronim Sęk po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia O. A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 29 maja 2023 r., sygn. akt I SA/Gd 401/23 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi O. A. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w G. z dnia 13 lutego 2023 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od października 2018 r. do marca 2019 r. postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE 1. Postanowienie Sądu pierwszej instancji Postanowieniem z dnia 29 maja 2023 r., sygn. akt I SA/Gd 401/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę O. A. (dalej: Skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w G. (dalej: Dyrektor IAS) z dnia 13 lutego 2023 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od października 2018 r. do marca 2019 r. 2. Relacja ze stanu sprawy 2.1. Skarżący pismem z dnia 29 marca 2023 r., nadanym drogą pocztową, wniósł do Sądu pierwszej instancji - za pośrednictwem Dyrektora IAS - skargę na wspomnianą wyżej decyzję. Skarga ta nie została opatrzona podpisem Skarżącego, nie podano jego numeru PESEL i wartości przedmiotu zaskarżenia (dalej: w.p.z.). 2.2. Wobec powyższych braków formalnych skargi w wykonaniu zarządzenia Przewodniczący Wydziału z dnia 5 maja 2023 r. pismem sądowym z dnia 8 maja 2023 r. wezwano Skarżącego do usunięcia tych braków w terminie 7 dni (licząc od dnia doręczenia wezwania), pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie doręczono Skarżącemu w dniu 10 maja 2023 r. 2.3. Odpowiedź na wezwanie sądowe została udzielona pismem z dnia 16 maja 2023 r., nadanym drogą pocztową w placówce pocztowej operatora wyznaczonego w dniu 17 maja 2023 r., w którym podano w.p.z. i numer PESEL Skarżącego. W piśmie tym wskazano, że w załączniku do niego nadsyła się również "2 podpisane egzemplarze skargi datowanej na dzień 29.03.2023 roku". Na nadesłanym egzemplarzu skargi dołączonym do akt sądowych w miejscu zwyczajowo właściwym dla odręcznego podpisu znalazł się nadruk o treści: "Podpisany elektronicznie przez O. D. A. 16.05.2023 23:16:34 +02’00’ ". 3. Uzasadnienie postanowienia Sądu pierwszej instancji Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę Skarżącego na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, z późn. zm.; dalej P.p.s.a.). Ustalił i przyjął, że: - nadesłane przez Skarżącego w odpowiedzi na prawidłowe wezwanie Sądu dokumenty nie zawierają podpisu elektronicznego a jedynie adnotację, że odpis skargi "został podpisany elektronicznie"; - skarga została wniesiona w formie zwykłego dokumentu za pośrednictwem placówki pocztowej, nie zaś za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej (platformy e-PUAP); - podpisu elektronicznego nie stanowi adnotacja, że pismo zostało podpisane elektronicznie, bowiem nie spełnia on wymogów ustawowych; - Skarżący nie usunął zatem braków formalnych skargi w sposób należyty, gdyż nie nadesłał prawidłowo podpisanej skargi. 4. Zażalenie 4.1. Skarżący pismem z dnia 26 czerwca 2023 r. złożył zażalenie na postanowienie Sądu pierwszej instancji, domagając się uchylenia tegoż postanowienia oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. 4.2. Sądowi zarzucił naruszenie art. 57 § 1 w związku z art. 46 § 1 pkt 4 oraz art. 12b § 1 i art. 46 § 2a i § 2b P.p.s.a. przez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że adnotacja o podpisie elektronicznym na piśmie nie czyni zadość wezwaniu z dnia 5 maja 2023 r., w sytuacji gdy dokument nie został przesłany na platformę e-PUAP, lecz został wniesiony w formie dokumentu listu zwykłego za pośrednictwem placówki pocztowej operatora pocztowego "Poczta Polska S.A.", zaś adnotacja stwierdza, iż dokument został podpisany podpisem osobistym - podpisem zaufanym - gdzie stwierdzono również chwilę złożenia podpisu, co w konsekwencji doprowadziło do nieuzasadnionego odrzucenia skargi. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 5.1. Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. 5.2. Zgodnie z art. 57 § 1 ab initio P.p.s.a. skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Z kolei art. 46 § 1 pkt 4 ab initio P.p.s.a. przewiduje, że każde pismo strony powinno zawierać "podpis strony". Natomiast w przypadku, gdy pismo strony jest wnoszone w formie dokumentu elektronicznego, powinno ponadto zawierać adres elektroniczny oraz zostać podpisane przez stronę kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym, o czym stanowi art. 46 § 2a P.p.s.a. Według art. 12b § 1 P.p.s.a. określony w ustawie warunek formy pisemnej uważa się za zachowany, jeżeli dokument elektroniczny został podpisany w sposób, o którym mowa w art. 46 § 2a P.p.s.a. Nadto, w myśl art. 12b § 2 ab initio P.p.s.a. w postępowaniu [sądowym] dokumenty elektroniczne wnosi się do sądu administracyjnego przez elektroniczną skrzynkę podawczą (tj. e-PUAP). Sąd w odpowiedni sposób potwierdza wniesienie pisma w formie dokumentu elektronicznego do swojej elektronicznej skrzynki podawczej - zob. art. 49a P.p.s.a. 5.3. Skarżący w zażaleniu wprost stwierdził, co odpowiadało również ustaleniom faktycznym Sądu pierwszej instancji oraz dokumentom zgromadzonym w aktach sądowych, że odpowiedzi na wezwanie Sądu w zakresie obejmującym żądanie przesłania podpisanej skargi udzielił nie drogą elektroniczną, lecz pocztową. Mianowicie podał on, że (cyt.). Skoro zatem do sposobu usunięcia braku formalnego skargi w zakresie jej podpisania, na prawidłowe wezwanie Sądu wystosowane w tym przedmiocie, Skarżący wybrał formę pisemną w postaci papierowej, nie zaś formę dokumentu elektronicznego, to oczywistym tego następstwem stał się wymóg złożenia odręcznego podpisu pod przesłanym egzemplarzem skargi wyrażonej w piśmie z dnia 29 marca 2023 r. Nie istniej bowiem ani faktyczna, ani prawna możliwość jednoczesnego zastosowania wobec tego samego pisma procesowego jego formy papierowej (co do treści pisma) połączonej z podpisem właściwym dla formy dokumentu elektronicznego, czego nie można utożsamiać z samym naniesieniem na pismo w postaci papierowej informacji o zastosowaniu szeroko pojmowanego podpisu "elektronicznego". Innymi słowy, pismo może być wnoszone do sądu albo w formie papierowej (np. poprzez fizyczne złożenie go w sądowym biurze podawczym lub nadanie w odpowiedniej placówce pocztowej lub inny jeszcze sposób - zob. art. 83 § 3 i § 4 P.p.s.a.), co wiąże się z wymogiem opatrzenia go podpisem odręcznym adekwatnym dla tej właśnie formy pisma procesowego, albo w formie dokumentu elektronicznego (poprzez elektroniczną skrzynkę podawczą i wprowadzenie pisma do systemu teleinformatycznego sądu - zob. art. 12b § 2 w związku z § 1 i art. 83 § 5 P.p.s.a.), który z kolei wymaga podpisania kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. Zastosowanie tych ostatnich rodzajów podpisów jest wykluczone w stosunku do pism papierowych, co wynika bezpośrednio z art. 12b § 1 P.p.s.a., gdyż warunek formy pisemnej uważa się za zachowany, jeżeli dokument elektroniczny został podpisany we wspomniany sposób, czyli kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym właściwym dla takiej postaci dokumentów. 5.4. Wobec powyższego argumentacja zażalenia zbudowana na wywodach dotyczących podpisu zaufanego i skutków prawnych jakie on wywołuje zupełnie nie mogły mieć odniesienia do pisma z dnia 29 marca 2023 r. będącego skargą złożoną w formie papierowej, drogą pocztową, jedynie z naniesionym nadrukiem o jego elektronicznym podpisaniu. Tego rodzaju podpis mógłby być właściwy o ile doszłoby do złożenia skargi w formie dokumentu elektronicznego, a tak się jednak nie stało. Tym samym - odmiennie niż uważał Skarżący - nie został uzupełniony wymóg formalny podpisania skargi, wynikający z art. 46 § 1 pkt 4 w związku z art. 57 § 1 ab initio P.p.s.a. Skarżący mylnie założył, że może bez wnoszenia skargi na elektroniczną skrzynkę podawczą sądu, czyli bez wnoszenia dokumentu elektronicznego, skorzystać ze sposobu podpisania adekwatnego wyłącznie dla dokumentów elektronicznych. 5.5. Przepis art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. przewiduje, ze sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Taki termin wynikał dla Skarżącego z doręczenia pisma sądowego w wykonaniu wspomnianego już zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 5 maja 2023 r., wydanego w ramach art. 49 § 1 P.p.s.a. W ustalonych więc okolicznościach faktycznych i prawnych odrzucenie skargi odpowiadało prawu. 5.6. Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 ab initio w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.