III OZ 477/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Głównego Inspektora Ochrony Środowiska na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 lipca 2024 r. sygn. akt IV SA/Wa 720/24 o przywróceniu terminu do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi A. sp. z o.o. z siedzibą w L. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 27 grudnia 2023 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania dotyczącego wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i odmówić przywrócenia terminu do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi. UZASADNIENIE Postanowieniem z 25 lipca 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przywrócił A. sp. z o.o. z siedzibą w L. (dalej: spółka) termin do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z 27 grudnia 2023 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania dotyczącego wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że spółka zarządzeniem z 26 marca 2024 r. została wezwana do uzupełnienia wpisu od skargi, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Postanowieniem z 13 maja 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę z uwagi na brak uzupełnienia wpisu sądowego od skargi. Spółka wniosła o przywrócenie terminu do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi. Uwzględniając wniosek Sąd I instancji wyjaśnił, że spółka na skutek omyłki, w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wpisu sądowego, nadesłała potwierdzenie uiszczenia wpisu, którego dokonano na etapie wniesienia skargi. Wnosząc o przywrócenie terminu spółka wskazała, że przyczyną omyłki była tożsama kwota pierwotnie uiszczonego wpisu, jak i kwota uzupełnienia wpisu sądowego od skargi. Spółka jest spółką komunalną, która dokonuje szeregu operacji finansowych. Sąd I instancji podkreślił, że gdy tylko spółka zdała sobie sprawę ze swojego błędu (tj. po otrzymaniu odpisu postanowienia o odrzuceniu skargi), poprawiła swój błąd przelewając wpis w prawidłowej wysokości. Ponadto już na etapie wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi strona załączyła wydruk uiszczenia wpisu w kwocie tożsamej do kwoty wskazanej w wezwaniu, jednak z innej daty. W związku z tym Sąd I instancji uznał, że strona uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył organ wnosząc o zmianę postanowienia i odmowę przywrócenia terminu do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia z 25 lipca 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócić termin. Wniosek o przywrócenie terminu powinien zatem powoływać okoliczności wskazujące na brak winy strony w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku. Sąd I instancji nieprawidłowo ocenił, że spółka uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminu, ponieważ okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu nie dawały podstaw do przyjęcia, że uchybienie było niezawinione. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. Jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych. W tej sprawie już z treści wniosku o przywrócenie terminu wynika, że uchybienie terminu było skutkiem omyłki, a nie obiektywnej, niedającej się uniknąć przyczyny niezależnej od spółki. Spółka przed wniesieniem skargi uiściła wpis sądowy od skargi w nieprawidłowej wysokości 100 zł. Wpis w tej sprawie wynosi 200 zł, więc po wniesieniu skargi Sąd I instancji wezwał ustanowionego w sprawie, profesjonalnego pełnomocnika spółki do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi o kwotę 100 zł, wskazując prawidłową podstawę prawną określenia wysokości wpisu tj. § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Z wyjaśnień pełnomocnika wynika, że po otrzymaniu wezwania zwrócił się do spółki o potwierdzenie uiszczenia wpisu sądowego od skargi, a w odpowiedzi otrzymał (i przesłał do Sądu I instancji) potwierdzenie uiszczenia wpisu w wysokości 100 zł z 16 lutego 2024 r. (a więc sprzed wniesienia skargi, nadesłane już wraz ze skargą). Przyczyną uchybienia terminu nie jest zatem działanie spółki, która uiściła wpis sądowy od skargi w nieprawidłowej wysokości, a następnie przesłała swojemu pełnomocnikowi potwierdzenie uiszczenia tego wpisu, ale omyłka profesjonalnego pełnomocnika, od którego należy wymagać prawidłowego odczytania wezwania do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi. Przyczyną uchybienia terminu nie jest zatem również dokonywanie przez spółkę komunalną licznych przelewów. Jedynie ubocznie należy zauważyć, że tego rodzaju okoliczność nie może stanowić przyczyny uprawdopodobniającej niezawinione uchybienie terminu, ponieważ to na spółce ciąży obowiązek zapewnienia prawidłowego dokonywania przelewów. Spółka komunalna, podobnie jak każdy inny podmiot prawa handlowego występujący w postępowaniu sądowoadministracyjnym, ze swojej istoty prowadzi liczne operacje finansowe, co nie zwalnia z obowiązku zachowania należytej staranności w zakresie uiszczenia lub uzupełnienia wpisu sądowego od skargi. Niezależnie jednak od powyższego, zasadnicze znaczenie w tej sprawie ma brak możliwości przyjęcia, że profesjonalny pełnomocnik spółki działał w sposób niezawiniony, skoro jego uchybienie było skutkiem, jak sam wskazuje, "omylności umysłu ludzkiego". Podkreślenia wymaga, że w przypadku ustanowienia pełnomocnika, uchybienia tego pełnomocnika w zakresie dokonywanych czynności procesowych obciążają mocodawcę i to mocodawca ponosi ich negatywne konsekwencje (w tym przypadku w postaci odrzucenia skargi posiadającej braki fiskalne). Powyższe oznacza, że Sąd I instancji nieprawidłowo przywrócił termin do uzupełnienia braków fiskalnych skargi, ponieważ działający w imieniu spółki profesjonalny pełnomocnik nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu w tym zakresie nastąpiło bez jego winy. Z tych względów i na podstawie art. 188 w związku z art. 86 § 1 p.p.s.a. oraz art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji postanowienia.